Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/591 K.2024/4385

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ...Ş. yönünden davanın reddine, davalılar ... Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... Çimento San. T.A.Ş.'nin diğer davacı ... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin tüm hisselerine sahip hakim ortağı olduğunu, yavru şirket olan ... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin hakim şirketten gelen talimatlara uymak zorunda olduğunu, davalı ... Maden İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ortaklarının Nihat Seyidoğlu, Erkan Bal, Ömer Faruk Atilla, Nejdet Varol olduğunu, Nihat Seyidoğlu'nun diğer davalı ...

Petrol Gıda İnş. Nak. Ltd. Şti.'nin de ortağı bulunduğunu, her iki şirket arasında organik bağ olduğunu, keşidecisi ... Çimento Sanayi T.A.Ş., lehtarı ... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş., muhatabı Vakıflar Bankası Erzurum Şubesi olan, 10.12.2016 tarih 400.000,00 TL, 10.01.2017 tarih 400.000,00 TL, 10.02.2017 tarih 400.000,00 TL bedelli çeklerin düzenlenerek teslim edeceği Agrega isimli hammade karşılığında davalı ... Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne verildiğini, davalının 312.039,08 TL bedelli malı gönderdiğini, bakiye malı teslim etmediğini, bu arada vadesi gelen 10.12.2016 ve 10.01.2017 tarihli çeklerin toplam 487.960,92 TL olarak diğer davalı ...Ş.'ye ödendiğini, davalı ... Petrol Gıda İnş. Nak. Ltd. Şti ile davalı son hamil ...

Faktoring A.Ş. arasında yapılan faktoring sözleşmesi gereğince çeklerin bu davalı elinde bulunduğunu, müvekkilinin davalı şirketlere karşı yöneltebileceği tüm şahsi defileri alacağı temlik yolu ile devralan ...

Faktoring A.Ş.'ye karşı da yöneltebileceğini ileri sürerek davacılar tarafından ödenen 487.960,92 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ödeme günü gelmeyen 10.02.2017 tarih 400.000,00 TL bedelli çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, bu çek bakımından davacı şirketlerin borçlu olmadığının tespitine, yargılamanın devamı sırasında çekin ödenmesi halinde ödeme gününden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çeklerin ... Petrol Gıda İnş. Nak. Ltd. Şti.'nden teslim alınarak yetkili hamil olunduğunu, yapılan temlik işleminin faturaya dayandığını, müvekkili şirket tarafından gerçek mal alım satımı olup olmadığı konusunda telefonla teyit alındığını, mevzuata uygun işlem yapıldığını, şahsi defilerin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.

3.Davalı ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporlarıyla davacı ... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtlarına göre davalı ... Ltd. Şti.'nden 4 adet fatura karşılığı 312.039,92 TL bedelli malı teslim aldığı, davaya konu çekleri bu malın karşılığında verdiği ve bakiye 887.960,92 TL alacaklı olduğu, davacı ... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin, ...

Çimento T.A.Ş.'nin yavru şirketi olup tüm hisselerinin hakim ortak olan ... Çimento T.A.Ş.'ye ait bulunduğu, davacı ... Sanayi Çimento T.A.Ş.'nin incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre davaya konu çeklerin tümünü ödediğinin tespit edildiği, davalı ...Ş.'nin ibraz ettiği cd kaydı ile, çeklerin verilmesine neden olan fatura teyidini davacı ....Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş ile .... Çimento San. Tic.

A.Ş.'den aldığını ve iyiniyetli hamil olduğunu savunduğu, davacı .... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin davalı ... Ltd. Şti.'ne karşı ileri sürebileceği malın teslim edilmemesi şahsi definin organik bağı bulunan ... Petrol Ltd. Şti. ve onun alacağı temlik ettiği ...

Faktoring A.Ş.'ye karşı da ileri sürülebileceği, davalı ...Ş.'nin iyiniyet iddiasının alacağın temliki hükümleri gereğince dinlenmeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu çekler nedeniyle davacı .... Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. A.Ş.'nin teslim aldığı 312.039,08 TL'nin mahsubu ile bakiye 887.960,92 TL üzerinden davacıların borçlu olmadığının tespitine ve istirdadına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak San. ve Tic. Ltd. Şti. ile faktoring sözleşmesi imzaladığını ve ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin üçüncü kişiler nezdindeki doğmuş ve doğacak hak ve alacaklarının temlik alındığını, davacı ... Sanayi T.A.Ş. tarafından keşide edilen davaya konu çeklerin diğer davalı ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından faktoring sözleşmesi kapsamında faturaları ile birlikte müvekkil şirkete temlik ve ciro edildiğini, davacı şirket yetkilisi tarafından davaya konu çeklere ilişkin mal ve hizmet tesliminin gerçekleştiği teyit edilmesine rağmen Mahkemece işbu somut durumun göz ardı edildiğini, davaya konu çeklerin müvekkili şirkete devredilirken müvekkili şirketin faktoring mevzuatına uygun olarak çekleri temlik aldığını, davacı ...

Sanayi T.A.Ş. yetkililerinden söz konusu çeklere ilişkin olarak kayıtlı telefonlarından teyit alındığını, davacı ... Sanayi T.A.Ş.'nin yetkililerinden hem Mali ve İdari Genel Müdür Yardımcısı ...hem de finans biriminden ...

Bey tarafından "Keşideci oldukları çeklere ilişkin mal ve hizmet tesliminin gerçekleştiği" beyan edildiğini, müvekkil şirketin basiretli bir tacir gibi davranarak kanun ve yönetmeliğin müvekkil şirkete yüklediği tüm yükümlülüklere riayet ettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çekin, lehtardan direkt faktoring şirketine değil, davalı ... Ltd. Şti. ve ... Petrol Gıda İnş. Nak. Ltd.

Şti'ne geçtiğini, ondan da davalı ... şirketine ciro ve teslim edildiği, davanın taraflarının kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmadıkları, bu durumda davacının keşideci olarak şahsi defilerinin davalıya karşı dinlenmesinin olanaklı olmadığını, dosya kapsamı belgeler ve davalı taraf kayıtları üzerinde yapılan incelemede, ses kaydının alacak için 6361 sayılı Kanun kapsamında alındığı, firma kayıtlarına işlendiği, fatura ile tevsik edildiği,

davalının çekin bedelsiz olduğunu bile bile kötüniyetli olarak aldığının kanıtlanamadığı anlaşıldığından davalı hakkındaki istirdat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü ile icra veznesine yatan paranın davacıya ödenmesine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davalı ...Ş. yönünden davanın reddine, davalılar ...

Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Petrol Gıda Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; faktoring şirketinin Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5 inci maddesi ve 9 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre sevk irsaliyesi olmayan, müvekkilinden teyit alınmamış olan ve merkezi fatura kaydı sistemine işlenmemiş olan faturalara dayanarak kambiyo senedini usulüne uygun şekilde elinde bulundurmasının mümkün olmadığını, kambiyo senedini takibe yetkili olmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, avans olarak verilen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,