Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/6251 K.2024/1097

Taraflar arasındaki teminat mektubu bedelinin tazmini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın karar verilmiştir.

Kararın davalı Müflis Banka İflas İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizce Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davalı Müflis Banka İflas İdaresi vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin %100 hissesinin özelleştirilmesine ilişkin ihalenin 14.03.2008 günü gerçekleştirilerek dava dışı ...

Ortak Girişim grubuna satılmasına karar verildiğini, anılan firmaya ihtarname keşide edilerek ek geçici teminatı yatırmak üzere 15 gün süre verildiğini, ihtarname tebliğine karşın belirtilen sürede ek geçici teminatın yatırılmaması üzerine şartname gereğince teminatın idare lehine irat kaydedilmesine karar verildiğini, davalı bankaya 22.01.2009 tarihli yazı gönderilerek teminatın hesaba aktarılmasının istenildiğini ve yazının 23.01.2009 günü davalı banka müdür yardımcısına elden tebliğ edildiğini,

davalı bankanın 26.01.2009 tarihli yazıyla Beyoğlu Asliye 1. Ticaret Mahkemesinin 2008/271 D.İş sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararı ile mektubun tazmininin tedbiren engellenmesine karar verildiğinden talebin yerine getirilmediğinin belirtildiğini, davalı hakkında başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, teminat mektubunun ilgili bulunduğu ihale sürecinin müvekkili bankanın bilgisi ve tasarrufu dışında devam etmekteyken ... A.Ş. tarafından bankaya hitaben 31.12.2008 günlü yazı ile Beyoğlu Asliye 1. Ticaret Mahkemesinin 2008/271 D.İş sayılı kararı ile teminat mektubunun nakte çevrilmesinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği, tazmin talep edilmesi durumunda bu kararın dikkate alınmasının istenildiğini,

23.01.2009 Cuma günü mesai bitimine yaklaşık 1 saat kala ibraz edilen tazmin talebinin inceleme ve işleme alınmışken hemen bir sonraki iş günü olan 26.01.2009 günü Beyoğlu Asliye 1. Ticaret Mahkemesinin 2008/271 D.İş sayılı tedbir kararının bankaya ulaştığını ve bu yargısal karar nedeniyle tazmin talebinin yerine getirilemeyeceğinin davalı İdareye bildirildiğini savunarak davanın reddini ve davacının tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 08.12.2010 tarihli ve 2010/401 E., 2010/632 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 15.04.2019 tarihli ve 2018/618 E., 2019/2564 K. sayılı kararıyla tedbir kararı bulunmadığı 23.01.2009 tarihinde teminat mektubunun bankaya ibraz edilmesi nedeniyle bankanın başvurunun yapıldığı tarihte derhal ödeme yapması gerekirken ödemeden kaçınması ve daha sonradan verilen tedbir kararını bu ödememeye gerekçe göstermesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının iflasına karar verilip kesinleşmesi nedeniyle dava itirazın iptali davası iken kayıt kabul davasına dönüştüğü, bu haliyle alacak nizalı olup iflas masasına ayrıca başvuru yapılması için süre verilmesini gerektirir bir durum bulunmadığı, teminat mektubunun Mahkemenin tedbir kararı bulunmadığı 23.01.2009 tarihinde bankaya ibraz edilmesi nedeniyle bankanın başvurunun yapıldığı tarihte derhal ödeme yapması gerekirken ödemeden kaçınması ve daha sonradan verilen tedbir kararını bu ödememeye gerekçe göstermesinin doğru olmadığı,

23.01.2009 tarihinde mektup bedelini ödemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile toplam 172.712.055,98 TL'nin davacı alacağı olarak davalı iflas masasına kayıt ve kabulüne, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Müflis Banka İflas İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı

Dairemizin 10.10.2022 tarihli ve 2021/8043 E., 2022/8723 K. sayılı kararıyla Mahkeme kararı onanmıştır.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Müflis Banka İflas İdaresi vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Davalı Müflis Banka İflas İdaresi vekili; dava konusu teminat mektubuna ilişkin ihtiyati tedbirin Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.02.2013 tarih, 2010/308 E., 2013/63 K. sayılı kararı ile kaldırılmasından sonra davacının hak ve alacakları üzerindeki hacizler mahsup edilerek kalan tutarın davacıya 01.03.2013 tarihinde swift yoluyla ödendiğini, davanın konusuz kaldığını, Mahkemece davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerektiğini, davacının bu ödemeyi dosyaya bildirmediğini, bilirkişi raporlarında bu ödeme gözetilmeden rapor tanzim edildiğini,

davanın kabulü kararının davacının aynı alacağı ikinci kez tahsil hakkı sağlayarak davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açacağını ileri sürerek ve resen nazara alınacak sebeplerle Mahkeme kararının bozulmasına yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tedbir kararı bulunmadığı tarihte davalı bankaya ibraz edilen teminat mektubunu ödemeden kaçınması ve yargılama sırasında ödemesi nedeniyle davanın konusuz kalıp kalmayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2016 tarihli ve 2014/22-735 E., 2016/166 K. sayılı, Dairemizin 30.03.2017 tarihli ve 2016/2960 E. 2017/1925 K. sayılı, 08.12.2016 tarihli ve 2015/11765 E., 2016/9448 K. sayılı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 04.07.2023 tarihli ve 2023/5134 E., 2023/10632 K. sayılı, 11.05.2022 tarihli ve 2022/5128 E., 2022/5823 K. sayılı ilâmları.

3. Değerlendirme 1. Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Yargıtay, temyiz incelemesi sonucunda onamış olduğu bir hükmü, karar düzeltme talebi üzerine bozabilir.

2.Dava, teminat mektubu tazmin talebinin yerine getirilmemesi nedeniyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davalı müflis Banka İflas İdaresi vekili temyiz dilekçesi ve karar düzeltme dilekçesinde 01.03.2013 tarihinde dava konusu teminat mektubu bedelinin davacıya ödenerek tazmin edildiğini, davacının hak ve alacakları üzerindeki hacizler mahsup edilip kalan tutarın davacıya swift yoluyla ödendiğini, ilk bozma ilamı sonrasında alınan bilirkişi raporunda bu ödemenin nazara alınmadığını, ödemenin üzerinden 7 sene geçmesi, bu süreçte müflis Bankanın faaliyet izninin kaldırılması,

şubelerinin kapatılması ve personel sayısının %95 oranında azaltılması nedeniyle ödemenin tespitinde güçlük yaşandığını, bu hususun bilirkişi raporuna yansıtılamadığını, davacının da söz konusu ödemeyi dosyaya bildirmemesi nedeniyle Mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, esasen davanın konusuz kaldığını belirterek swift belgesinin fotokopisini sunmuştur.

Dairemizce, söz konusu belgelerin ibrazı için yapılan geri çevirme sonunda swift belgesi ve 01.03.2013 tarihli dekont ... gönderilmiştir.

3.Yargılama sırasında ibraz edilmeyen belgeler temyiz ve karar düzletme aşamasında nazara alınamayacak ise de davanın hukuksal niteliği ve somut olayın özelliği gereği davalı, temyiz ya da karar düzeltme aşamasında dava konusu borcu söndüren nitelikte bir belge sunmuşsa, bu belge üzerinde gerekli inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

Diğer bir anlatımla yargılama aşaması henüz tamamlanmamış ise böyle durumda, borcu itfa eden belge değerlendirmeye alınmalıdır. Yargılamada davayı inkâr eden davalının savunması, borcun bulunmadığı savunmasını da kapsar. O nedenle davalının borcun ne sebeple bulunmadığını açıklama ve iddianın aksine delillerini ikame etme hakkının ortadan kalktığından söz edilemez.

Belirtilen nedenlerle temyiz veya karar düzeltme aşamasında sunulan ve borcu söndüren bir belgenin varlığı karşısında savunmanın genişletilmesi yasağından söz edilemeyeceğinin kabulü zorunludur.

4.Bu durumda Mahkemece, ibraz edilen belgelere karşı davacıdan diyecekleri sorulup, ilgili Kurum ve kuruluşlardan araştırma yapılarak gerekirse ... bir bilirkişi raporu alındıktan sonra söz konusu belgelerin borcu sona erdiren belge niteliğinde olup olmadığı, davacının zararını azaltıp azaltmayacağı ve davayı konusuz bırakıp bırakmayacağı hususlarının değerlendirilmesi için kararın bozulması gerektiğinden davalı vekilinin karar düzeltme istemi yerinde görülmekle Dairemizin 10.10.2022 tarihli, 2021/8043 E., 2022/8723 K. sayılı onama ilamının kaldırılarak, Mahkemece verilen kararın açıklanan nedenle davalı müflis Banka İflas İdaresi yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Karar düzeltme istenilen Dairemiz ilamının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı müflis Banka İflas İdaresi vekilinin diğer karar düzeltme itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan karar düzeltme harcının istek halinde ilgiliye iadesine,