Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/6360 K.2023/7517

Taraflar arasındaki hakem kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile 17.06.1997 tarihinde 30 yıllığına Hopa Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 4 ncü maddesinde Türkiye Denizcilik İşletmeleri (TDİ) payına ilişkin usul ve esasların belirlendiği,

her yıl faaliyet içi gelirlerin %25'i, faaliyet dışı gelirlerin ise %2'sinin TDİ payı olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkilince yapılan inceleme sonucunda 2019 yılı faaliyetleri kapsamında elde edilen gelirlerden sözleşmenin 4 ncü maddesi gereği müvekkiline ödenmesi gereken TDİ payı ile ilgili 01.10.2022 tarihli raporun düzenlendiğini, bu raporda 2019 yılı dâhil geriye dönük inceleme yapılması gerektiğinin tespit edildiğini, T.C.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının davalının 2018 yılı mali kayıtları üzerinde yaptığı denetim sonucu düzenlenen raporda da benzer tespitler yapıldığını, müvekkilince yeniden yapılan inceleme sonucunda 20.01.2021 tarihli rapor düzenlendiğini, bu raporda davalı tarafından faaliyet dışı olarak gösterilen işçilik hizmeti, güvenlik hizmeti, temizlik hizmeti ve bakım onarım hizmetlerinin faaliyet içi hizmet olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu doğrultuda yeniden yapılan hesaplama sonucunda 2015 yılı için 8.023,86 USD, 2016 yılı için 34.635,77 USD, 2017 yılı için 22.827,20 USD,

2018 yılı için 35.664,41 USD ve 2019 yılı için 16.213,59 USD olmak üzere toplam 117.364,83 USD eksik TDİ payı ödemesinin tespit edildiğini, yine incelemeler sonucunda faaliyet içi gelirler nedeniyle 579.319,07 USD ilave TDİ hasılat payı hesabı yapıldığını, böylece müvekkilinin davalıdan 696.683,90 USD ilave hasılat payı alacağı olduğunun belirlenmesi üzerine davalıya 30.04.2021 tarihine kadar mühlet verildiğinin yazılı olarak bildirildiğini, davalının bu bildirim üzerine hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeden faaliyet içi ve faaliyet dışı ilave TDİ payı toplamı olan toplam 696.683,90 USD'yi ödediğini,

buna rağmen davalının müvekkiline ödediği 117.364 USD'nin istirdadı için hakemde dava açıldığını ve hakemlerce yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, bu kararın kamu düzenine aykırı olduğunu, Hakem heyetinin, davacının hiçbir çekince ileri sürmeden yaptığı ödemeyi sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda değerlendirerek davayı kısmen kabul etmesinin hukuka aykırı olduğunu, hakem yargılamasında verilen dava dilekçesinde sebepsiz zenginleşme hukuki nedenine dayanılmadığını, davadaki ihtilaf konusu işçilik, güvenlik, temizlik, bakım ve onarım hizmetlerinin, bilirkişi raporuyla ... olduğu üzere,

faaliyet içi gelir niteliğinde olduğu halde hakem kurulu tarafından çelişkili davranış yasağı gereği davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, çelişkili davranış yasağına gerekçe olarak teftiş kurulu görüşünün ve 21.11.2019 tarihli yazının gösterildiğini, bu belgelerin çelişkili davranış gerekçesi oluşturmayacağını, sözleşmenin 4 ncü maddesinde yıllık TDİ payının müvekkili tarafından hesaplanarak davalı işletici şirkete bildirileceğine dair bir zorunluluk bulunmadığını;

ancak TDİ payı ödeyen şirketlerin ödemelerini sözleşmede belirlenen sürede gerçekleştirmeleri ve mağdur olmamaları için onaylanmak üzere ilgili vergi dairesine sunulan yıllık mali bilançoların bir suretinin müvekkili kuruluşa gönderilmesi, mali tablolar onaylanana kadar ödeyecekleri TDİ payının belirlenip hazır hâle getirilmesi,

onaylanan mali tabloların müvekkiline intikalini müteakip herhangi bir zaman kaybına neden olunmaması için "...ortaya çıkabilecek TDİ payı farkı alacaklarımız saklı kalmak kaydıyla..." şeklinde çekince konulduğunu, dolayısıyla geçmiş uygulamalar dikkate alınarak dürüstlük kuralına aykırı davranıştan söz edilemeyeceğini, Hakem Heyetinin akaryakıt satışına ilişkin kararının hatalı olduğunu, sözleşmenin 4. maddesine göre akaryakıt satışlarında TDİ'nin payının yüzde 0,5 olduğu,

dolayısıyla müvekkilinin bu miktar üzerinde bir pay talebinin uygun olmadığı kanaatine varılmış ise de davalı, liman sahasında gerekli izinleri alarak akaryakıt istasyonu kurup gemilere doğrudan akaryakıt satışı yapsaydı elde edilen gelirlerin %0,5'inin TDİ payı olması gerektiğini;

ancak Hopa Limanı'na gelen ... ve ... taşıtlarına ilişkin akaryakıt ihtiyaçlarının taşıt sahipleri tarafından üçüncü şahıslardan temin edilip liman sahasına getirilerek buradan vasıtalara verilmekte olup liman işleticisi tarafından bu işe karşılık liman sahasının kullanılması nedeniyle belirlenen ücretin tahsil edildiğini, bu şekilde yapılan hizmet ücretlerinin faaliyet içi ücret olarak kabulü gerektiğini, dolayısıyla TDİ payının %2 değil %25 olduğunu,

tüm nedenlerle hakem heyetince davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek 28.02.2022 tarihli nihai hakem kararının ve 13.03.2023 tarihli tavzih kararının iptallerine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hakem kararının usul ve yasaya uygun verildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hakem kararının içeriğinde, yargılamanın yürütülmesinde ve verilen hükümde kamu düzenine aykırılık tespit edilmediği, dava dilekçesinde iptal sebebi olarak dayanılan hususların maddi hukukun uygulanmasına yönelik olup hakemlerin maddi hukuk kurallarını uygularken isabetli yorum yapıp yapmadıkları, maddi hukuk kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı hususlarının iptal davasında mahkemece denetlenemeyeceği, davacının ileri sürdüğü iptal sebeplerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 439 uncu maddesinde sayılan iptal sebeplerinden hiçbirisinin kapsamında kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde ileri sürülen hususları aynen tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hakem kararının iptali şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 439 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,