Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/14 K.2025/1708

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 11.03.2025 günü hazır bulunan davacılar vekili Avukat .... ile davalı ... Madencilik A.Ş. ve ... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ile davalılar .... ve ....'in yetkilisi olduğu davalı ...

Madencilik ve Dış Ticaret A.Ş. arasında 04.02.2013 tarihinde maden ruhsatlarının devri ve ortaklık sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmenin ön rapor ve sözleşmenin geçerlilik şartı başlıklı 3. maddesine göre, uluslararası akrediteye sahip İTÜ'nin oluşturacağı bir heyet tarafından maden sahalarında bulunan cevherlere ilişkin inceleme yapılarak mevcut rezerv hakkında ön rapor hazırlanması sağlanarak,

hazırlanan bu ön raporda demir cevheri rezervinin on milyon tonun altında olması veya tespit edilen bu demir cevherinin sözleşme konusu sahaların tamamındaki mostra ve yarmalardan sistematik olarak elde edilen örneklerin kimyasal, mineralojik ve mikroskop incelemeleri sonucu FE2O2 oranının minimum %62 olması halinde alıcıların derhal herhangi bir sözlü veya yazılı bildirime gerek olmaksızın işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceğinin belirtildiğini, raporun düzenlenmesi için davalı tarafın müvekkiline Dr.....'u önerdiğini, rapor hazırlayacak ekibe toplam 59.000,00 TL ödeme yaptıklarını,

sözleşmenin imzalanmasından hemen sonra 07.02.2013 tarihinde rapor hazırlandığını ve sözleşmeye konu sahalarda 201.600.000 ton maden rezervi olduğunun tespit edildiğini, bu rapora istinaden müvekkili tarafından .... ve ... vekillerine 160.000,00 USD ödeme yapıldığını, ancak müvekkilinin ....'dan getirttiği jeoloji uzmanları tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmelerde söz konusu sahalarda böyle bir rezervin bulunmadığının anlaşıldığını, bunun üzerine rapor hazırlayan Dr..... ile görüştüklerini, 14.02.2013 tarihli bir rapor daha olduğunu ve buna göre sahadaki gerçek rezervin 8.400.000 ton olduğunun tespit edildiğini,

bunun üzerine müvekkilinin ödediği bedelin iadesi için davalılara ihtarname gönderdiğini, davalıların ihtarnameye cevap vererek söz konusu meblağın iade edilmeyeceğini beyan ettiklerini, davalılar aleyhine icra takibi yaptıklarını, davalıların takibe itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek davalıların itirazlarının iptaline, takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacılar ile müvekkilleri arasında 04.02.2013 tarihinde maden ruhsatlarının devri ve ortaklık sözleşmesi imzalandığını, müvekkillerinden ...'in ...

Madencilik A.Ş. adına vekaleten sözleşmeyi imzaladığını, sözleşmenin tarafı olmadığını, hazırlanacak ön raporda demir cevheri rezervinin on milyon tonun üstünde olması halinde maden ruhsatları üzerine alıcılar lehine 400.000,00 USD'lik ipotek tesis edilmesi için davacı alıcıların belirtecekleri yasal temsilcilerine müvekkili satıcılar tarafından noter huzurunda yetki verileceği ve buna karşılık davacı alıcıların sözleşme bedeli olan 3.000.000,00 USD'den mahsup edilmek üzere satıcılara 400.000,00 USD ön ödeme yapacaklarının belirlendiğini, davacıların bu doğrultuda İTÜ'ye bir ön rapor hazırlattığını,

ön rapor alınmasının sözleşmenin 3.maddesi gereği tamamen davacıların yükümlülüğünde olduğunu, sözleşme konusu 6 adet maden sahası dışında müvekkilleri ve aile bireylerine ait Diyarbakır bölgesinde başka maden sahaları bulunduğunu, davacıların bu sefer müvekkillerinden masrafları kendilerine ait olmak üzere bölgede bu sahaların durumlarını ve yapılması gereken diğer işlemler ile ilgili ön etüt yapılmasını talep ettiklerini, buna istinaden toplam 160.000,00 USD masrafı geri ödemeksizin müvekkillerine gönderdiklerini, bu ödemelerin sözleşme dışı olduğunu,

davacıların yükümlülüklerini yerine getirmeyerek 400.000,00 USD ödemeyi de yapmadıklarını, davacıların dilekçesinde belirttikleri 14.02.2013 tarihli olan ve rezervi 8.400.000 ton olarak belirlenen ön raporu bildirdiklerini ancak söz konusu raporun madenin görünür rezerv olarak düzenlendiği yani toprağın üzeri ve görünen kısımlarını içerdiğini, raporlar karşılaştırıldığında rezerv farkının nerden kaynaklandığının açık olduğunu, ayrıca kabul anlamına gelmemekle beraber davacıların sözleşmeye istinaden ödeme yapmış olsalar dahi kendi kusurları ile sözleşmeyi feshettiklerinden hukuken ödemeyi geri isteme haklarının da bulunmadığını savunarak,

davanın reddi ile %20 oranında kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... Madencilik ve Dış Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin eski hissedarı .... iken şirket hislerinin %60'ının .... ve .... tarafından 25.05.2014 tarihinde devralındığını, devir sonrası şirket yönetiminin değişerek şirket merkezinin İzmir iline nakledildiğini, davaya konu alacak nedeniyle bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı tarafın müvekkili şirkete ödeme yaptığını ispatlaması gerektiğini,, şirketin bilançolarında davaya konu borçla ilgili bir kayıt bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın, gerçeği yansıtmayan sahte rapor düzenlenerek dolandırılması sureti ile sözleşme uyarınca ödenen 160.000,00 USD'nin iadesini talep ettiği, ispat yükünün davacı tarafa ait olduğu, davacı tarafın şikayeti üzerine özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarına yönelik açılan soruşturmada 20.11.2015 tarihinde ''Kovuşturmaya Yer Olmadığına'' karar verildiği, sözleşme uyarınca 07.02.2013 tarihli ön inceleme raporunun prosedürlere uygun olarak hazırlanmış olduğu, raporda rezerv hesaplarında abartı veya kasıt olmadığı,

hendek çalışmalarında ve arazideki gözlemlerde cevher tabakalarının derinlikle artacağı, hendeklerden ve kayaçların uzantısındaki demir yataklarına dayalı olarak hesaplanan rezervin en düşük rezerv olacağı, yapılacak sondaj çalışmaları sonrasında rezervlerin artacağı, bu sebeplerle davacıya karşı aldatma eyleminin, davalı tarafından gerçekleştirilmiş bir hile veya sözleşmeye aykırılığın bulunmadığı, düzenlenen ön raporun aldatmaya yönelik olarak gerçeğe aykırı şekilde düzenlendiğine ilişkin dosya kapsamında başkaca bir delil de bulunmadığı, sözleşmenin 3. maddesi uyarınca ön raporun alınmasının davacıların yükümlülüğünde olduğu,

davacının iddialarını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine, davacı tarafın icra inkar tazminat talebinin ve davalı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşme konusu maden sahasının birden çok kısımdan oluştuğu ve geniş bir alana ilişkin olduğu, her noktadaki tahmini rezerv miktarının birbiri ile eşit olamayabileceği de nazara alındığında dosya kapsamı itibariyle davalıların hileli davranışlarının davacılarca ispatlanamadığı, 07.02.2013 tarihli ön inceleme raporunun bu tür araştırmalarda uygulanan prosedürlere uygun olarak hazırlanmış olduğu, rezerv hesaplarında abartı veya kasıt olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, maden ruhsatlarının devri ve ortaklık sözleşmesi uyarınca ödenen bedelin, davalıların hilesi sonucunda ödendiği iddiasıyla iadesi için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.