Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/2443 K.2025/2541

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca ... istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. ... için belirlenen 15.04.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat... ve davalı vekili Avukat ...dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ... Elek.Taah.San.Tic. Ltd. Şti.'ne 09.07.2012 tarihli sözleşme uyarınca kredi kullandırdığını, ... Ltd. Şti.'nin yüklendiği işi teminen muhatap davalı ... Enerji... Ltd. Şti.'ne hitaben 01.06.2016 tarihli 238.800,00 USD tutarında avans teminat mektubunun verildiğini, davalının 15.12.2016 tarihli yazı ile başvurması üzerine mektubun tazmin edilmek durumunda kalındığını, sonrasında dava dışı lehtar ...

Ltd.Şti. tarafından muhatap davalının mektup konusu iş ile ilgili alacağı bulunmadığının bildirildiğini, lehdar ve davalı arasında imzalanan, teminat mektubunun konusunu oluşturan işe ilişkin sözleşmenin ilgili maddelerinde belirtilen koşulların oluşması halinde avans teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğini, ...

Noterliğince düzenlenen 12.12.2016 tarihli tutanakla lehtar tarafından sözleşme şartlarının yerine getirildiğinin anlaşıldığını, dava konusu teminat mektubu avans teminat mektubu olduğundan tazmin gerekçelerinin kısıtlı olduğu da dikkate alınarak muhatabın teminat mektubunu tazmin talep etme hakkı bulunmadığını ileri sürerek 238.800,00 USD'nin tazmin tarihindeki karşılığı olan 841.053,60 TL'nin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasındaki sözleşme uyarınca müvekkilinin edimini yerine getirdiği ve anılan şirkete finans aktarımı yapıldığı halde ... Ltd. Şti.'nin edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle dava konusu teminat mektubunun tazminini talep etme koşullarının oluştuğunu, davanın husumet yokluğundan ve esastan reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile avans teminat mektuplarının, iş sahibinin işin süresinde bitirilmesi için yükleniciye avans olarak verdiği miktarın geri alınmasını garanti altına almak amacıyla düzenlendiği, tedarikçi veya müteahhit tarafından yapılan hak ediş bedellerinin, daha önce alınan avansa mahsup edilerek avans karşılığının ifa edilmesinin amaçlandığı, avans karşılığında müteahhidin hiç hak ediş düzenlememesi, işi yapmaması gibi durumlarda teminat mektubu nakde çevrilerek avans verenin alacağına kavuşmasının sağlandığı,

avans teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrildiğinin iddia ve ispat hakkı bankaya ait olmayıp sözleşmenin tarafı olan lehtara ait olduğu, bankanın lehtar ile muhatap arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan itiraz ve defilere dayanarak ödeme yapmaktan kaçınamayacağı, teminat mektubu düzenleyen bankanın, muhataba teminat mektubu bedelini ilk talep anında, hiç bir defi ve itiraz ileri sürmeksizin ödemeyi garanti ettiği, kayıtsız ve şartsız ödeme taahhüdünde bulunduğu, garanti sözleşmesinin, lehtar ile muhatap arasındaki sözleşme ilişkisinden bağımsız ve ayrı bir borç doğurduğu,

garanti sözleşmesinden doğan borcun feri nitelikte değil, bağımsız bir borç olduğu, bankanın kayıtsız ve şartsız ödeme taahhüdünün bir sonucu olarak, muhatap ile lehtar arasındaki temel ilişkiye dayalı defileri ileri süremeyeceği, davacının dayandığı defi ve itirazları ileri sürme hakkının dava dışı lehtara ait olduğu,

lehtarın, muhatapla arasındaki sözleşme ilişkisine dayanarak açacağı davada, bu olgulara dayanarak menfi tespit veya alacak talebinde bulunabileceği, sözleşmelerin nispiliği prensibi gereğince, davacının, taraf olmadığı sözleşmedeki defileri ileri süremeyeceği, davacının davalı muhataba yaptığı ödeme, kayıtsız, şartsız teminat mektubunun dayanağı olan garanti sözleşme ilişkisine uygun olup teminat mektubunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olamayan riski garanti etmesi,

bankanın teminat mektubu ile ilk yazılı talepte derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünde bulunduğu için rizikonun doğup doğmadığını incelemeksizin ödemede bulunacağı, bankanın tazmin taleplerinde ancak kendisine ait defileri ileri sürebileceği, davacının garanti sözleşmesine dayanarak davalıdan bir alacak talep etmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, avans teminat mektubuna dayalı istirdat ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.