Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/4523 K.2025/4253

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.06.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; saç işleme makineleri üretimi yapan davalı ile müvekkili arasında bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede üretici davalının müvekkili bayinin sorumlu olduğu şehirlerde davacının yazılı onayı dışında satış yapamayacağının kararlaştırıldığını, davalının sözleşmenin bu hükmüne aykırı davrandığını, uyarılara rağmen sonuç alınamadığını, bunun üzerine haklı nedenle sözleşmenin davacı tarafça feshedildiğini, davalının yaptığı satışlar sebebiyle davacının kârdan mahrum kaldığını,

bunun yanında müşteriye satmak üzere davalıdan sipariş edilen lazer kesme makinesinin sebepsiz yere gönderilmemesi nedeniyle zarara uğradığını, 3 yıllık sözleşme için davacının başka masraflar da yaptığını ileri sürerek netice olarak ıslah dilekçesi ile 822.669,27 TL ve 5.000,00 euro maddi tazminatın, 50.000,00 TL'de manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilileri cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin davacının kusuru sonucu davalı tarafça feshedildiğini, davacı kusurlu olduğundan herhangi bir hak talep edemeyeceğini, davacı yetkilisinin davalı şirket yetkilisini tehdit edip hakaretlerde bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşmenin önce davacı tarafından fesih edildiği, davalı ticari defterlerine göre davalının sözleşme şartlarına aykırı olarak davacının tek bayi olarak yetkilendirildiği bölgede sözleşmeye aykırı olarak yedek parça ve makine satımı yaparak sözleşme koşullarını ihlal ettiğinden davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğu, davacının davalı şirket yetkilisini tehdit etmesi nedeniyle davalıya sözleşmeyi haklı nedenle fesih hakkı verilmiş ise de bu hakkın davalı tarafından kullanılmadığı, davacının mahrum kaldığı kârdan ve fuar masrafından davalının sorumlu olduğu,

sözleşme 1,5 yıl sürdüğü için ipotek masraflarının yarısının davalıdan talep edilebileceği, manevi tazminat ve talep edilen diğer maddi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 690.308,45 TL maddi zarar, 28.250,00 TL ipotek teshisi sırasında yatırılan harç bedeli, 43.777,76 TL fuar yansıtma faturası olmak üzere toplam 762.336,21 TL'nin 3.000,00 TL'sinin dava tarihinden, kalan kısmının ise ıslah tarihi olan 12.02.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davacının diğer taleplerinin ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesince, taraflar arasında imzalanan 30.06.2015 tarihli bayilik sözleşmesi ile davalı üreticinin, davacıya sözleşmede belirtilen bölge kapsamındaki illerde makine ve yedek parça satımı ile servis hizmeti sağlama hakkı tanıdığı, bayilik sözleşmesinin her iki tarafça feshedildiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, davacı tarafından sözleşmenin feshine sebep olarak bayilik yetki sahasındaki müşterilere yapılan satışlar ve verilen servis hizmetleri ile müşteriye satılan lazer kesme makinesinin teslim edilmemesinin gösterildiği,

bayilik sözleşmesinin 4.7 maddesinde davalı üreticinin, yedek parça satışını bayi üzerinden gerçekleştireceği, bayi bölgesindeki şehirlerde bayinin bilgi ve yazılı oluru dışında satış yapmayacağı taahhüdünde bulunduğu, 6.3. maddesinde ise, davalı üreticinin bayi bölgesinde onun bilgisi dışında ürün satmasının bayinin sözleşmeyi tek taraflı haklı nedenle fesih sebebi arasında olduğunun ve feshin sonucu olarak sözleşme hükmüne göre davalı- üretici bayinin doğrudan zararlarını karşılamakla yükümlü olduğunun düzenlendiği, davalı bayi tarafından, davacının yetki sahasında satış ve servis hizmetleri verildiği,

davalının, davacının bilgisi dahilinde satışların yapıldığını ispatlayamadığı, davalının 19.04.2016 tarihli e-posta ile uyarıldığı, bu halde, davalı tarafından sözleşme hükümlerine aykırı davranılması ve aykırılık içeren durumun haklı nedenle mühlet verilmeksizin fesih sebebi sayılması karşısında davacının fesihte haklı olduğu, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 30.06.2015 tarihinde yürürlüğe girip 10.01.2017 tarihi itibariyle fesihle sona erdiği,

davacı bayinin sözleşme süresince doğrudan zarar nitelikli masrafların yarısını, davalı satış ve servis hizmetlerinden elde edilen kârı talep edebileceği, Mahkemece fuar giderinin yarı miktarı gözetilerek hüküm kurulması gerekirken bu giderinin tamamı üzerinden yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği,

lazer kesme makinesinin finansal kiralama şirketine yapılan satış olması sebebiyle makinenin teslim edilmemesine dayalı olarak davacının kâr kaybı ve manevi tazminat talep edemeyeceği, davalı şirket yetkilisinin tehdit edilmesine yönelik ihtarname içeriğine aykırı gerekçe oluşturulmasının da doğru görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davacının ıslah talepli davasının kısmen kabulüne, 690.308,45 TL maddi zarar, 28.250,00 TL ipotek tesisi sırasında yatırılan harç bedeli, 21.888,00 TL fuar yansıtma faturası olmak üzere toplam 740.446,45 TL'nin 3.000,00 TL'sinin dava tarihinden, kalan kısmının ise ıslah tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının diğer taleplerinin ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle maddi-manevi tazminat talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.