Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/454 K.2024/2796

Taraflar arasındaki menfi tespit ve muarazanın giderilmesi davalarının yapılan yargılama sonunda Mahkemece asıl ve birleşen davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri, birleşen davada davalı vekili ve katılma yoluyla asıl davada davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Asıl davada davalı ... vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili dava dilekçelerinde; davacılar ile davalılar arasında, davalılardan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait ... Doğalgaz Dağıtım A.Ş.'nin (... Gaz) hisselerinin devrine ilişkin ihale sırasında davacılar tarafından verilen Bank Asya'ya ait 11.03.2008 tarihli teminat mektubunun ödenmesi konusundaki muarazanın giderilmesini ve ihale şartnamesinden doğan bir borcunun bulunmadığının tespiti ile söz konusu teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunu, idari yargının görevli olduğunu, dava değerinin eksik gösterildiğini, davada ne istendiğinin belirsiz olduğunu, ihale sürecinin işlediğini, ek teminat istenmesinin şartnameye uygun olduğunu, bunun cezai şart anlamına gelmediğini, davacının durumu farklı mecralara çekerek ihtiyati tedbir istediğini, müvekkilinin BOTAŞ'a takipli bir borcu bulunmadığını, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin kanuna ve şartname hükümlerine uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Mahkemenin görevsiz olduğunu, müvekkilinin 07.02.2009 tarihli kararı ile ... Gaz'ın %80 hissesinin özelleştirme programına aldığını, müvekkilinin ihalede hiçbir ilgisinin bulunmadığını, bununla birlikte Belediyenin işlemlerini 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'a ve şartname hükümlerine uygun olarak gerçekleştirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu uyuşmazlığın ihale aşamasıyla ilgili olduğu, sözleşme imzalanmadığından irat kaydetme işleminin ihalenin sözleşme öncesi aşamasına ilişkin bulunduğu, davanın 2755 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (2577 sayılı Kanun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında idari yargının görevine girdiği gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri, birleşen davada davalı vekili ve katılma yoluyla asıl davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı

Dairenin 14.02.2023 tarihli, 2021/8362 E. ve 2023/844 K. sayılı kararı ile "...1.Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davada davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekilinin tüm itirazları yerinde değildir.

2.Birleşen davada davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde, Mahkemece 26.02.2013 tarihinde verilen ilk kararda birleşen dava yönünden davalı yana husumet düşmeyeceğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş olup davacıların temyizi üzerine Dairemizin 21.10.2014 tarihli kararı ile bu husus bozma sebebi yapılmamıştır. Bu durumda mahkemece birleşen davaya yönelik verilen pasif husumet yokluğu nedeniyle red kararı kesinleşmiş olup birleşen dava ile ilgili olarak dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, birleşen davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına bozulması gerekmiştir.

3.Asıl davada davacılar vekillerinin temyiz itirazlarına gelince, dava konusu 11.03.2008 tarihli teminat mektubunun lehdarı davacılar, muhatabı ise davalı ... olup uyuşmazlıkta teminat mektubunun verilmesine neden olan ihale temel ilişkisine dair iddia ve savunmaların incelenmesi gerekmektedir.

Bu inceleme sırasında davacılar tarafından Danıştay'da açılan davanın değerlendirilmesi gereği somut olaydaki uyuşmazlığı idari yargı görev alanına dahil etmeyeceği gibi evvelce yargı yoluna dair yapılan temyiz itirazlarının bozma sebebi yapılmamış bulunması da davacılar açısından usuli müktesep hak teşkil eder.

Açıklanan bu sebeplerle Mahkemece Dairemizin 21.10.2014 tarihli bozma ilamında belirtilen hususların yerine getirilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davada idari yargının görevli olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle asıl davada davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Asıl davada davalı ... vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın idari yargı yoluna tabi olduğunu, bu sebeple kararın onanması gerektiğini, Yargıtay aksi görüşte ise kararın esastan da reddi gerektiğini belirterek gerekçe düzeltilmek suretiyle gerekçe ve kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, anonim şirket hisse devrine ilişkin ihale nedeniyle verilen geçici teminat mektubunun paraya çevrilmesi yönündeki muarazanın giderilmesi ile bu ihale şartnamesinden kaynaklı bir borcun bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Yargıtay, temyiz incelemesi sonucunda bozmuş olduğu bir hükmü, karar düzeltme talebi üzerine onayabilir.

2.Mahkemece asıl davada verilen karar, Dairemizce yukarıda yazılı gerekçe ile bozulmuş ise de davacılar ile davalı ... arasındaki çekişmenin, dava dışı şirketin hisselerinin devrine yönelik olarak yapılan ihalenin tamamlanması aşamasında ortaya çıktığı, davacıların, ihaleyi kazanmalarına rağmen kesin sözleşme yapmamak için temel ilişkiye bağlı olarak haklı nedenlerinin bulunduğunu, verilen geçici teminat mektubunun paraya çevrilmesinin yerinde olmadığını, bu yöndeki muarazanın giderilmesinin gerektiğini,

ayrıca ihale bakımından davalı ... başkanlığına karşı bir borçlarının bulunmadığını ileri sürdükleri anlaşılmış olup dava konusu uyuşmazlık esasen ihale aşamasıyla ilgilidir. Başka bir deyişle sözleşme imzalanmadığından irat kaydetme işlemi ihalenin sözleşme öncesi aşamasına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yeri görevlidir.

Görev, yargı yolu, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı ve harç gibi kamu düzenine ilişkin konularda ve maddi hata hâllerinde bozma kararına uyulması ile usulî kazanılmış hak doğmaz (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.09.2021 tarihli, 2017/4-1376 E. ve 2021/1116 K. sayılı kararı).

Bu durumda asıl davada Mahkemece, davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın 2577 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında idari yargının görevine girdiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 115 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi isabetli olduğunda asıl davada verilen hükmün onanması gerektiğinden asıl davada davalı ... vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile yukarıda tarih ve sayısı ile belirtilen bozma ilamının (1) ve (3) numaralı bentlerinin kaldırılarak asıl davada

Mahkemece verilen kararın onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Karar düzeltme istenilen Dairemiz ilamının (1) ve (3) numaralı bentlerinin ORTADAN KALDIRILMASINA, (2) numaralı bendinin aynen korunmasına,

2. Asıl davada Mahkemece verilen kararının ONANMASINA,

Peşin alınan karar düzeltme harcının istek halinde asıl davada davalı ...'na iadesine,

Peşin harcın onama harcından mahsubuyla 618,00 TL'nin asıl ve birleşen davada davacılardan alınmasına,