Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5083 K.2025/4743

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 01.07.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Av. .. ... ... ile davalı vekili Av. .. .. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 13 yıla yakın bir süredir ticari alım satım ilişkisi bulunduğunu, taraflar arasında en son 26.11.2013 tarihinde ürün alım satımına ilişkin olarak çerçeve sözleşme ve fason üretim sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmelerle davacı tarafından davalıya kendi markalı ürünlerinden ve karşı tarafın marka hakkına sahip olduğu PL ürünlerden üretip teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ticari ilişkinin davalı tarafın sözleşme ve anlaşmalara aykırı davranışları ve ödemelerin vadesinde yapılmaması neticesinde sona erdiğini, davalının, davacının hakedişlerinden büyük miktarlarda haksız kesintiler yaptığını,

vade sürelerine uyulmadığını, davalının, davacının üretimden kaynaklı fatura bedellerini haksız bahanelerle ödemediğini, ödenmeyen bu alacak tutarının 2.236.660,56 TL'sine ilişkin olarak davalının sözde ciro kaybı bedelleri adı altında fatura düzenlediğini ve bu miktarı davacının hak edişlerinden mahsup ettiğini, bunun haksız olduğunu ve taraflar arasındaki sözleşmelerde yeri bulunmadığını, davalının davacıya, bütçe destek dönüşü faturaları adı altında 53.999,94 TL tutarında fatura düzenlediğini, bu bedeli davacının hak edişlerinden düşerek bu tutarda eksik ödemede bulunduğunu, bu kesintinin sözleşmeye ve hukuka aykırı olduğunu,

gerek kurdaki dalgalanmalar gerekse hammade sıkıntısı nedeniyle zarar miktarının daha da artması neticesinde davacının 14.09.2018 ve 01.10.2018 tarihlerinde fiyat güncellemelerine gittiğini, ancak davalının 01.10.2018 sonrası üretilen ürünlere bu tarihli yeni fiyatlar üzerinden ödeme yapması gerekirken 14.09.2018 tarihli fiyatlar üzerinden ödediğini, dolayısıyla davalının davacıya 799.233,91 TL tutarında eksik ödeme yaptığını, davalının davacı yanca üretilip teslim edilen çikonella ürünündeki protein oranın olması gerektiğinden daha az olduğunu ileri sürerek davacıya 92.018,79 TL tutarında cezai şart niteliğinde fatura düzenlediğini,

bunu davacının hak edişlerinden tahsil ettiğini, bunun da sözleşmeye ve hukuka aykırı olduğunu, zira davalı tarafça ilgili ürünün protein oranı ile ilgili olarak herhangi bir test vb. işlem yapılmadığını, buna ilişkin olarak davacıya süresinde bir ayıp ihbarında bulunulmadığını, davalının güncel fiyatlar üzerinden ve süreleri içerisinde ödeme yapmaması sebebiyle davalı tarafça sonraki tarihlerde sipariş edilen ürünlerle ilgili olarak üretim yapılmadığını, bu siparişlerin davalı tarafın söz konusu tutumu nedeniyle davacı tarafça kabul edilmediğini,

ancak çok daha öncesinde aradaki ticari ilişkiye güvenilerek ilgili ürünlerin ambalaj ve malzemelerinin davacı tarafından hazır edildiğini, 412.438,08TL tutarında masraf edildiğini, yıllardır devam eden ticari ilişkiye güvenilerek bu şekilde yüklü bir masraf yapıldığını, neticesinde davalı taraftan kaynaklanan sebeplerle duran üretim nedeniyle davacının 412.438,08 TL tutarında zarar ettiğini, bu nedenle 412.438,08 TL tutarındaki alacağın da davalı yanca ödenmesi gerektiğini ileri sürerek ciro kaybı bedeli adı altında ödenmeyen 2.236.660,56 TL ile işlemiş olan 136.022,96 TL faizin,

davalı tarafça davacıya bütçe destek dönüş adı altında ödenmeyen 53.999,94 TL'nin, fiyat farkı bedeli faturaları toplamı 799.233,91 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100,00 TL'sinin, çikonella protein oranı prob. bedeli faturaları ile hak edişlerden kesilen 92.018,79 TL'nin ve bekleyen ambalaj ve malzemelerden dolayı ödenmesi gereken 412.438,08 TL tutarındaki alacağın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100,00 TL'sinin işlemiş ve işleyecek faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin kestiği faturaların sözleşme ve taraflar arasındaki uygulamalara uygun olduğunu, davacının 15 gün içinde iki kez fiyat arttırmasının sözleşmeye aykırılık taşıdığını, ambalaj temininin davacının yükümlülüğünde olduğunu, sözleşmenin davacının haksız eylemleri sonucu yürütülemediğini savunarak davanın reddni istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının önceki dönem siparişlerine ilişkin eksik üretim söz konusu ise de, verilen ve yerine getirilen siparişlerin eksiğini davalı taraf ihtirazi kayıtsız kabul etmiş olduğundan, sadece yerine getirilmeyen Kasım 2018 dönemi siparişlerinden kaynaklı ciro kaybı talep edebileceği, bu kapsamda davalının 206.520,38 TL'lik ciro kaybı nedeniyle tazminat talep etme hakkı olduğu, fazla kesilen bedelin iadesinin gerektiği, laboratuvar sonuçlarına göre sözleşme ile kararlaştırılan orandan daha düşük oranlı ürün teslim edildiğinin belirlendiği,

bu itibarla davacının bu husustaki talebinin yerinde olmadığı, davacının tek taraflı olarak 16 gün sonra fiyat artışına gittiği ve davalının zincir market olması nedeniyle ürünleri kabul ettiği ancak sonradan fiyat farkı faturası kesildiği, sözleşmeye göre fiyat artışın tek taraflı olamayacağı, davalı zor durumda olduğundan faz2 fiyatından kabul ettiği ürünlere ilişkin sonradan fark faturası kesmesinin haklı olduğu,

davalı bütçe destek dönüşü adı altında kesinti yapmış ise de sözleşmeye ve oturmuş ticari örfe göre bunun davacının kabulüne bağlı olup kesinti sözleşmeye aykırı olduğundan buna ilişkin davacının iddiasının yerinde görüldüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 2.073.529,50 TL alacağın davalıdan dava tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısma ilişkin talebin sübuta ermediğinden reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, alacak talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.