Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5399 K.2025/3631

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında, 6361 sayılı Finansal Kiralama, ...., Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu(6361 sayılı Kanun) çerçevesinde 24.06.2016 tarih 14806 numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin akdedildiği,

sözleşmeye konu İstanbul ili Beyoğlu ilçesi Yenicami Mahallesi 172 pafta, 1122 ada, 50 parselde kayıtlı 1, 5, 6, 8 ve 9 no.lu bağımsız bölümde bulunan 5 adet taşınmazın sat-geri kirala yoluyla finansal kiralamaya konu edilip kiracıya teslim edildiğini, ödemede temerrüde düştüğü finansal kira borçları için davalıya 02.10.2018 tarihli 25648 yevmiye numaralı ihtarname gönderilerek borçların 60 gün içinde ödenmesi aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, verilen kanuni süre içinde ihtarnamede belirtilen borçların ödenmediğini ileri sürerek finansal kiralama sözleşmesine konu malların aynen teslimini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının finansal kredi sözleşmesi kapsamında düzenlenen ileri tarihli senetlere dayalı olarak takip başlattığını, daha vadesi gelmeyen senetlere dayalı takip başlatmak suretiyle ileri tarihli finansal kiralama alacaklarının tahsili gayretine giriştiğini, davacı şirketin bir yandan doğmamış kira bedellerini, bir yandan da huzurdaki dava ile taşınmazın teslimini talep ettiğini, doğmuş kira bedelleri ile birlikte malın teslimini istemesinde beis yok iken mükerrer talepler ile hem ileri tarihteki alacaklarını hem de malın iadesini istediğini, müvekkiline yapılan ihtarın usulsüz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil vekili dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu bağımsız bölümlerden birisinde 01.08.2013 tarihinden beri kiracı bulunduğunu, bu durumun davacının da bilgisi ve kabulünde olduğunu, İstanbul 29. İcra Müdürlüğünün 2022/32693 E. sayılı dosyasından ihtiyati hacze gelinerek işyerinde zabıt tutulduğunu,

Mahkemece verilen 26.02.2019 tarihli davaya konu 5 adet taşınmazın tedbiren davalıdan alınarak yediemin sıfatı ile davacıya teslimine dair tedbir kararında davacı yanca talep edilmesine rağmen "boş olarak teslimi" ifadesi yer almadığı halde icra memurunun bu kararı geniş yorumlayarak müvekkilinin kira akdine dayalı haklarının göz ardı edilmesi nedeniyle memur işlemi hakkında İstanbul 14. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/951 E. sayılı şikayetini yaptıklarını,

ortada bir tahliye kararı bulunmamaktayken sadece taşınmazın alacaklıya teslimine dair bir tedbir kararına istinaden tahliye kararı hükmünde uygulanması ile içeriğinde boşaltma hükmü bulunmamasına rağmen mecurun boşaltılarak tahliyesinin sağlanılmasının karara ve hukuka aykırılık taşıyacağını ileri sürerek memur işlemi hakkındaki şikayetlerinin kabulü ile yasaya, içtihatlara ve usule aykırı 21.12.2022 tarihli müvekkilin tahliyesine ilişkin süre tanıyan haciz zaptındaki müdürlük işlem ve kararlarının iptaline, mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararına vaki düzeltme taleplerinin göz önüne alınması ile müvekkilin,

ihtiyati tedbir kararında davacının bilgi ve kabulünde olan kiracı sıfatı ile kullanımlarının göz önüne alınmasını ve şayet davacıya teslim edilecek ise tahliye sonucu doğurmayacak biçimde tesliminin karara bağlanmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, finansal kiralama konusu malların 6361 sayılı Kanun’un 23. maddesi gereğince kiralayan şirketin mülkiyetinde kaldığı aynı Kanun’un 24. maddesi uyarınca da kiracının sözleşme süresinde finansal kiralama konusu malın zilyedi olduğunu, 30. maddesine göre sözleşme süresinin dolması ve diğer sebeplerle, 31. maddesi hükmüne göre de; sözleşmenin ihlali hallerinde fesih durumunda aynı Kanun’un 32. ve 33. maddeleri gereğince kiralama konusu mal yahut malları kiralayana derhal geri vermekle yükümlü bulunduğu,

davalının kira bedellerini ve diğer giderleri ödememesi nedeni ile 02.10.2018 tarihli ihtarname ile davalıya 15.08.2018, 15.09.2018 ve 01.10.2018 tarihli 12.95 TL ve 45.203,61 euro miktarındaki borcunu ödemesi için 60 günlük süre verildiği, bu süre içerisinde ödeme yapılmadığı takdirde ikinci bir ihtara gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedilmiş sayılacağının ve yasal 60 günlük sürenin sonundan itibaren 3 gün içinde kiralanan malın iadesi gerektiğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin sözleşmede aynı zamanda müteselsil kefil olan şirket yetkilisi yönünden usulüne uygun tebliğ edildiği,

davalının sözleşmedeki adresinin değiştiğine dair bir iddiada bulunmadığı gözetildiğinde usulüne uygun olarak tebligatın sağlandığı, davalı kiracı tarafından verilen yasal 60 günlük süre içinde ihtara konu borcun tamamının ödenmediğinin davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu düzenlenen rapor içeriğiyle de sabit olduğu, bu durumda 6361 sayılı Kanun gereğince sözleşmenin feshedildiğinin kabulü gerektiği, aynı Kanun uyarınca sözleşmenin feshedilmesiyle birlikte finansal kiralama sözleşmesine konu malın yahut malların kiracı tarafından derhal kiralayana iade edilmesinin zorunlu olduğu,

Kanunda tanımlanan fesih koşulları oluştuğundan davalı kiracının sözleşme konusu gayrimenkulleri davacı kiralayana iade etmesi gerektiği, davalı tarafından taşınmazların eksiksiz ve ayıpsız olarak temin edilmemiş olması nedeniyle aktif bir şekilde kullanılamadığı, taşınmazın imar planlarındaki sorunların, Anıtlar Kurulundan alınması gereken izinlerin ve işyeri açma ruhsatı alınmasını engellediği, böylece taşınmazın tam olarak kullanılamadığı, hukuki ayıplarının giderilmediği, bu nedenle kiralayan davacının, sözleşmedeki kendi edimlerini yerine getirmemiş olduğu,

ayrıca ihtarnamenin gönderildiği tarihten sonra bir kısım ödemelerin yapıldığı ve fesih koşullarının oluşmadığı ileri sürülmüşse de. Finansal Kiralama Sözleşmesine konu gayrimenkullerin 6361 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca Sat-Geri Kirala yoluyla kiralandığı, buna göre davalı kiracıdan bizzat satın alınan ve tekrar davalıya kiraya verilen taşınmazların sözleşme konusu olduğu,

sözleşme imzalanmadan önceki süreçte davalının mülkiyetinde bulunan taşınmazların kullanım amacına uygun olarak hukuki ayıptan ari olarak teslim edilmediği yönündeki davalı savunmasına itibar edilemeyeceği, nitekim 6361 sayılı Kanun’un 24/6 hükmünde kiracının seçimi ve talebi üzerine 3. kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayanın sorumlu olmayacağının ve ayrıca aynı durumun malın bizzat kiracıdan sağlanması halinde de uygulanacağının belirtildiği, taşınmazların kira konusu yapılmadan önce mülkiyetinin davalıya ait olması karşısında davalının bu savunmasının yerinde görülemediği,

ayrıca 60 günlük yasal süre içerisinde bir kısım ödeme yapıldığı da belirtilmiş ise de yapılan inceleme sonucunda ödemelerin ihtar konusu borcu karşılamaya yetmediğinin de tespit edildiği, sözleşmenin feshedildiği ve fesihle birlikte kiracı olan davalının elinde bulundurduğu sözleşme konusu malları derhal davacı kiralayana iade etmekle yükümlü olduğu gerekçesiyle davanın kabulüyle;

taraflar arasındaki Finansal Kurumlar Birliğince 16611.... tescil numarası ile 27.06.2016 tarihinde tescil olunan 24.06.2016 tarihli 14806 sözleşme numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi ve Finansal Kurumlar Birliğince 166116462-1 tescil numarası ile 12.07.2016 tarihinde tescil olunan 28.06.2016 tarihli ek tadil sözleşmesine konu, ... İli, ... İlçesi, ... Mah., ...

Mevkii, 172 Pafta, 1122 Ada, 50 Parselde kayıtlı zemin kat 1 bağımsız bölüm nolu 30 no.lu dükkan niteliğindeki taşınmazın ve aynı yer 1. kat 5 bağımsız bölüm no.lu iş yeri niteliğindeki taşınmazın, 2. kat 6 bağımsız bölüm no.lu iş yeri niteliğindeki taşınmazın, 4. kat 8 bağımsız bölüm no.lu iş yeri niteliğindeki taşınmazın, çatı kat 9. bağımsız bölüm no.lu çatı katında iş yeri niteliğindeki taşınmazın davalıdan aynen alınarak davacıya verilmesine, karar kesinleştiğinde finansal kiralama şerhinin tapudan terkinine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin gerekçeli kararında ihtarnamenin sözleşmede aynı zamanda müteselsil kefil olan şirket yetkilisi yönünden usulüne uygun tebliğ edildiği, davalının sözleşmedeki adresinin değiştiğine dair bir iddiada bulunmadığı, tebligat usulsüzlüğüne ilişkin itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğuna yer verildiği, davalının mehil süresi içinde borcun tamamını ödemediği sabit olmakla dava konusu itibarı ile raporların yeterli ve hükme elverişli olduğu, davacının fesihte haklı olduğu ve davalı yanın sözleşmeye konu malı iade ile yükümlü bulunduğu,

davaya konu taşınmazların Sat-Geri Kirala yolu ile kiralandığı, bu durumda finansal kiralama sözleşmesinin konusunun davalı kiracıdan satın alınan ve davalıya kiraya verilen taşınmazlar olmakla taşınmazların davacı yanca hukuki ayıplı olarak teslim edildiğine ilişkin davalı savunmasına itibar edilmemesinin yerinde görüldüğü, davacı yanca keşide edilen ihtarnameden sonra yapılan ödemeler yönünden davacının ayrıca ihtirazi kayıt koymasının gerekli olmadığı, sözleşmenin 24.06.2016 tarihli olduğu, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı karara ilişkin Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 8/26 hükmüne göre.

"32 sayılı Kararın Geçici 8 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce akdedilmiş bulunan, menkul ve gayrimenkullere ilişkin finansal kiralama sözleşmelerinin anılan geçici madde hükmünden istisnadır" şeklinde açık düzenleme mevcut olmakla geçici 8. maddenin yürürlük tarihi olan 13.09.2018'den önce tanzim edilen iş bu sözleşme yönünden ilgili Tebliğ’in uygulanmayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, finansal kiralama konusu taşınmazların iadesi ile finansal kiralama şerhlerinin tapudan terkini talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin karara yönelik davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2. Davacı, davalı ile akdedilen finansal kiralama sözleşmesi kapsamında sat-geri kiralama yoluyla davalıya teslim edilen taşınmazların, davalının kira ödeme planına uymadığı iddiasıyla iadesi ile finansal kiralama şerhlerinin tapudan terkinini talep etmiş, İlk Derece Mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş, bu kararı istinaf edilmesi üzerine inceleyen Bölge Adliye Mahkemesince karar yerinde görülmekle davalı vekilinin istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

6361 sayılı Kanunu'nun 31/1 maddesinde "kiralayan finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği 30 günlük süre içerisinde de bu bedelin ödenmemesi halinde sözleşmeyi fesh edebilir. Ancak sözleşmede süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise bu süre 60 günden az olamaz. 1 yıl içerisinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından fesh edilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenleme kapsamında davalının temerrüde düşürülmesi için davacı tarafından gönderilen ihtarnamenin "tebliğ evrakı iş yeri sahibi bulunmadığından tebliğ evrakı işyerinde işçisi .... imzasına 03.10.2018 tarihinde adreste tebliğ edildi." şerhi ile tebliğ edildiği, ancak dosya içindeki Ekim-2018 SGK dönem bordrosuna göre davalı şirketin çalışanları arasında ....'nın yer almadığı anlaşılmaktadır.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 12. maddesine göre; hükmi şahıslara tebligat, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden fazla ise yalnız birine yapılır. Aynı Kanun'un 13. maddesinde ise "tebliğ yapılacak bu kişiler, herhangi bir sebeple mutad iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde, tebliğ orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

Tebligat Yönetmeliği'nin 21. maddesinde de; "tüzel kişi adına, tebligatı kabul edecek kişi herhangi bir sebeple mutad iş saatlerinde iş yerinde bulunmadığı veya o sırada evrakı bizzat alamayacak durumda olduğu takdirde, tebliğin, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde vazife itibariyle tüzel kişinin yetkilisinden sonra gelen kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu kabil işlerle vazifelendirilmiş biri olması lazım geldiği,

bunların da bulunmadığı tebliğ mazbatasında tespit edilmek şartıyla, o yerdeki diğer memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı" hüküm altına alınmıştır.

Anılan düzenlemeler çerçevesinde, tebligatı alan kişinin şirket yetkilisinden sonra gelen kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu işlerle vazifelendirilmiş kişilerden olup olmadığı tek tek araştırılmadan, yetkilinin aranıp bulunamadığı tevsik edilmeden ve bu husus tebligat parçasına şerh edilmeden doğrudan tebligatın teslimi usulsüz olduğu gibi tebliğ işlemi yapılan şahsın muhatabın çalışanı olmadığı hallerde geçerli bir tebligattan dahi bahsedilemez.

Bu itibarla somut olayda, davalı şirkete çıkarılan ihtarın davalı çalışanı olmadığı anlaşılan ...'ya tebliği geçerli bir tebliğ hükmünde olmayıp, Mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın davalı şirkete çıkarılan tebliğin de yazılı şekilde bu şirketin temsilcisi ve hatta Finansal Kiralama Sözleşmesinin de müteselsil kefili olan dava dışı şahıs adına çıkarılan tebliğin usulüne uygun olması ve sözleşme adresinin değiştirildiği yönünde bir iddiada da bulunulmaması gerekçesiyle geçerli olduğunun kabulünden hareketle karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle 6361 sayılı Kanun'un 31/1 hükmüne göre temerrüt durumu oluşmadığından taşınmazların iadesine ilişkin davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.