Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6696 K.2025/4275

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...Ş.'nin davalı ...'nin temsilcisi ve yetkili Türkiye distribütörü olduğunu, müvekkili ile davalılardan ... arasında 25.08.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşme hükümleri uyarınca ...'nun temsilcisi diğer davalının güneş panellerini sözleşme tarihinden itibaren 6-8 hafta içerisinde teslim edileceğini taahhüt ettiğini, müvekkilinin de 506.250,00 USD ödeme taahhüdünde bulunduğunu, sözleşmenin 3.7 maddesine uygun şekilde satış bedelinin diğer davalı ...'nun hesabına 08.09.2017 tarihinde 100.912,00 USD, 25.10.2017 tarihinde 405.388,00 USD ödendiğini,

davalı ... tarafından yüklemesi yapılan malın 08.11.2017 tarihinde ...

Limanı'na ulaştığını, ancak konşimentonun ve teslim belgesinin başka şirket adına yanlış düzenlenmesinden dolayı müvekkilinin satış konusu malları teslim alamadığını, davalı ... şirketiyle konuya ilişkin yapılan görüşmeler sonucunda, davalının yanlış düzenlenmiş belgeleri revize etmesi sonucunda 21.12.2017 tarihinde gümrükte bekleyen malların teslim alınabildiğini, geç ifa nedeniyle davalıların müvekkilinin zararlarını tazmin etme yükümlülüklerinin doğduğunu, müvekkilinin satın aldığı güneş panelleri aracılığıyla üreteceği elektriğin alım fiyatının düşme riskinin doğduğunu,

bu nedenle müvekkilinin gecikmemek adına yeni güneş panelleri almak zorunda kaldığını, müvekkilinin söz konusu güneş panellerini 31.12.2017 tarihine kadar devreye almak zorunda olduğunu, bunun yanında gümrükte bekleyen güneş panelini de 21.12.2017 tarihinde alan müvekkilinin kiraladığı bir ardiyede bıraktığını, ardiye kira bedelinin de tazmini gerektiğini, bunun yanında malın 08.11.2017 tarihinde teslim alınması gerekirken 21.12.2017 tarihinde teslim alınması nedeniyle depolama ve demuraj ücreti de dahil olmak üzere 43.000,00 USD ek ücret ödemek zorunda kaldığını,

ürünlerin zamanında teslim alınmaması nedeniyle taşıma şirketine demuraj ücreti de dahil olmak üzere bir çok ilave ek ücret ödendiğini, davalılardan alınan güneş panellerinin ancak yurt dışında belirli ülkelere satılabileceğini, müvekkilinin yaptırdığı araştırmaya göre nakliyesini de karşılamak kaydıyla en fazla 350.000,00 USD karşılığı satılmasının mümkün olduğunu, sırf bu nedenden müvekkilinin 150.000,00 USD zararının doğduğunu, müvekkilinin bu zararının miktarının bilirkişi incelenmesiyle ortaya çıkacağını, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmede geç teslime ilişkin cezai şart hükmü bulunduğunu,

cezai şartın da davalılardan tahsili gerektiğini, bunun yanında başka bir şirketten güneş paneli tedarik edilmesine ilişkin finansman giderlerinin de tazmininin zorunlu olduğunu, ayrıca geriye kalan gecikmeye bağlı her türlü vergi, danışmanlık ücreti vs. gibi zararın da tazmini gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu sözleşmenin tarafı olmadığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, yetkili mahkemelerin Alman mahkemeleri olduğunu, satıcının ürünleri zamanında ulaştırdığını, konşimentoda alıcı olarak davacının gösterildiğini, kararlaştırılan satış türünün CIF satış olduğunu, bu nedenle malların nihai teslimine ilişkin problemlerin alıcıyı ilgilendirdiğini, malların ...

Limanı'ndan teslim alınmamasının davacının hukuk alanından kaynaklanmış olabileceğini, aynı ürünlerin üçüncü bir kişiden satın alınmasının zarar olarak satıcıya yansıtılamayacağını, zamanında teslim edilen malların ardiyede bekletilmesinin satıcının sorumluluğunda olmadığını, davacının malları kullanmayarak üçüncü kişiye satmak istemesinden dolayı satıcının sorumlu tutulamayacağını, davacının talep ettiği zarar kalemlerinin afaki olduğunu, cezai şart talep edemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu sözleşmedeki tüm yükümlülüklerin diğer davalıya ait olduğunu, sözleşme bedelinin diğer davalının hesabına ödendiğini, söz konusu malların yüklenmesinin anılan davalıya ait olduğunu, konşimentoyu da ...'nun düzenlendiğini, konşimentonun hatalı düzenlenmesinden dolayı müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, ayrıca dava konusu olayda müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ... arasında imzalanan sözleşmede davalılardan ...'nun imzasının bulunmadığı, davalı ... davalı ...'nun mallarının pazarlanması konusunda Türkiye'deki distrübütörü olduğu, ancak bu durumun sözleşmede imzası bulunmayan davalı ...'nun davacıya karşı sorumlu olacağı anlamına gelmeyeceği, sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesi bakımından tek sorumlunun davalı ... olduğu, davalı ...'nun pasif husumet ehliyeti bulunmadığı, davacının sözleşme kapsamında davalı ...'ya toplam 506.250,00 USD ödemede bulunduğu,

davalı ... tarafından davacı adına bu miktarlı faturanın düzenlendiği, sözleşmede belirtilen ürünlerin teslimi için belirlenen zamanda ürünlerin teslim edilemediği, zira panellerin 20.10.2017-03.11.2017 tarihleri arasında teslimi gerekirken davacının ürünleri 21.12.2017 tarihinde teslim aldığı, sözleşmede imzası bulunan davalı ...'in diğer davalının gecikmeye neden olduğu yönündeki itirazlarına itibar edilmesinin mümkün olmadığı,

sözleşmede vade belirli olduğundan ayrıca davacının ihtarına gerek kalmaksızın davalının temerrüde düşeceği, bu nedenle davacının dava konusu ettiği üretim kaybından ve geç teslimden kaynaklı zararlardan davalının sorumlu olacağı, tazminat konusu edilen kalemlerin bilirkişiler marifetiyle tespit edildiği, kabul edilen bu tazminat kalemleri yönünden davalı ... hakkında davacının dava dilekçesinde belirtilen toplam dava değeri ve ıslah dilekçesinde her bir zarar kaleminin kuruşlandırılması dikkate alınarak hüküm kurulması cihetine gidildiği,

dolayısıyla davalı ... hakkında hüküm kurulurken dava dilekçesinde taleple bağlı kalınacağından üretim kaybından kaynaklı zarar nedeniyle ve teslimatın gecikmesinden kaynaklı zarar nedeniyle oluşan ayrı ayrı 18.939,00 TL'den adı geçen davalının sorumlu olacağı, davacının ürünlerin gecikmesine bağlı olarak dava dışı kimseden güneş paneli almak zorunda kaldığı, bu nedenle panellerin finansman giderini karşılaması gerektiğinden ve zararının oluştuğundan bahisle talep konusu ettiği tazminat kalemlerinin yerinde olmadığı,

zira karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklının aynen ifada ısrar edebileceği, eğer alacaklının edimin ifasında menfaati kalmamışsa ifadan vazgeçebileceği, alacaklının bunun yerine edimi üçüncü bir kişiden elde edip ve bundan kaynaklanan zararlarının tazminini talep edebileceği, ancak dava konusu uyuşmazlıkta alıcı- davacının gecikmiş ifada ısrar ettiği, gecikmiş ifayı da kabul ettiği, ancak aynı zamanda aynı edimi üçüncü bir kişiden de satın aldığı,

ifadan vazgeçmeyen davacının aynı edimi üçüncü bir kişiden satın almasından kaynaklanan malvarlığı kayıplarının ifanın gecikmesiyle uygun illiyet bağı içinde olmadığı, davacının sözleşmede kararlaştırılan cezai şart bedeli talebi yönünden yapılan incelemede; sözleşme hükmüne göre tarafların ifaya eklenen cezai şart kararlaştırdıkları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 179. maddesi uyarınca davacı tarafından ihtirazi kayıt konulmadan gecikmiş ifanın kabul edildiği,

bu durumda davacının cezai şart talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davanın davalı ... yönünden husumet nedeniyle reddine, üretim kaybından kaynaklı zarar nedeniyle oluşan 18.939,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalı ... Tek.

A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, teslimatın gecikmesinden kaynaklı zarar nedeniyle oluşan 18.939,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalı ... Tek. A.Ş.'den tahsili ile birlikte davacıya ödenmesine, davacının talep konusu ettiği cezai şart ile antidamping ve finansman giderine ilişkin tüm taleplerin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalı ...Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalılardan ... ......A.Ş. arasında 27.08.2017 tarihli Ürün Tedarik ve Teslim Sözleşmesi imzalandığı, tedarikçinin davalı, işverenin davacı olduğu, sözleşme konusu işin ... karayolunda davacı tarafından projesi tamamlanan güneş panellerinin davalı tarafından teslim edilmesi işine ilişkin olduğu, malın teslim yerinin ....

Limanı olduğu, teslim süresinin ön ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla 6-8 hafta arası olacağı, fatura tutarının 504.560,00 USD ve KDV olduğu, panellerin belirtilen sürede teslim edilmemesi halinde fatura toplam tutarının %10' u üzerinden cezai bedelin davalı tarafından davacıya ödeneceğinin taahhüt edildiği, davacının sözleşme kapsamında davalı ...'ne toplam 506.250,00 USD ödemede bulunduğu, davalı ...'nın davacı adına bu miktarlı fatura düzenlediği, sözleşmede belirtilen ürünlerin teslimi için belirlenen zamanda ürünlerin teslim edilemediği,

zira panellerin 20.10.2017-03.11.2017 tarihleri arasında teslimi gerekirken davacının ürünleri 21.12.2017 tarihinde teslim aldığı, davacı tarafından ödemenin davalı ...'ya yapılması, faturanın yine bu davalı tarafından düzenlenmesi ve malın davacı adına davalı ... tarafından yurt dışından gönderilmesi ile distrbütörlük belgesi bir bütün halinde değerlendirildiğinde davalı ...'nun malın geç tesliminden dolayı davacının dava konusu ettiği üretim kaybından ve gecikmeye bağlı zararlardan sorumlu olacağı, davacının geç teslimden dolayı 48 günlük elektrik üretim kaybının bulunduğu,

kabul edilen bu tazminat kalemleri yönünden davalı ....A.Ş. hakkında davacının dava dilekçesinde belirtilen toplam dava değeri ve ıslah dilekçesinde her bir zarar kaleminin kuruşlandırılması ve ıslah dilekçesinin muhatabı olarak davalı ... şirketinin gösterildiği dikkate alınarak hüküm tesis edilmesi gerektiği, davacı yanca gecikmiş ifanın kabul edilmiş olması nedeniyle üçüncü kişiden güneş paneli satın alınmasından ve buna bağlı olarak finansman giderinden kaynaklanan zararların tazmini talebinin yerinde olmadığı,

TBK’nın 179. maddesi gereğince cezai şartın talep edilebilmesi için alacaklının ya ifayı kabul etmeden ya da en geç ifa sırasında, ifaya eklenen cezayı da talep etmesi veya ifayı kabul ederken cezai şartı talep hakkını saklı tuttuğuna ilişkin ihtirazi kayıt ileri sürmesi gerekmekte olup, davacının ihtirazi kayıt ileri sürmediği gerekçesiyle davacı vekilinin ve davalı ...Ş.'nin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

davanın kısmen kabulüne, üretim kaybından kaynaklı 71.067,98 TL zararın 18.939,00-TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 52.128,98 TL’sinin ıslah tarihi olan 03.06.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...’den tahsili ile davacıya ödenmesine, geç teslimden kaynaklı 136.276,56 TL zararın 18.939,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

117.337,56 TL’sinin ıslah tarihi olan 03.06.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...’den tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar, davacı vekili ve davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, satım sözleşmesinin geç ifa edilmesi nedeniyle uğranılan zararların tazmini istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.