Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/821 K.2024/6236

Taraflar arasındaki tasarımın hükümsüzlüğü ve tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece asıl davanın reddine, birleşen 2011/445 E. ve 2012/323 E. sayılı dosyalarında yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen 2015/189 E. sayılı dosyasında davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili şirketin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tescilli 2004/03684, 2009/00507 ve 2004/03091 no.lu çoklu endüstriyel tasarımlarına (çapa makinası, motorlu çapa makinası ve el traktörü) konu ürünlerin taklit edilmek suretiyle birebir aynılarının/ ayırt edilemeyecek kadar benzerlerinin davalı tarafça imal, ithal, satış ve pazarlamasının yapıldığını ileri sürerek, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, tecavüz mahsulü ürünlere ve üretim vasıtalarına el konulmasına, toplatılmasına, imhasına, 554 sayılı KHK'nın 52/2-b maddesi kapsamında 5.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, hükmün ilânına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen 2011/445 E. sayılı dava dilekçesinde; davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bulunan 2004/03091 no.lu "el traktörü" adlı çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi'nin (2), (3), (4), (5) ve (6) nolu tasarımları ile 2009/00507 sayılı "motorlu çapa makinası" adlı çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi'nin (1), (2), (3), (4), (5), (6) ve (8) no.lu tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik kriterine haiz olmaması nedeniyle hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, hükmün ilânına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davacı vekili birleşen 2012/323 E. sayılı dava dilekçesinde; davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bulunan 2009/00507 sayılı "motorlu çapa makinası" adlı çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi'nin (7) no.lu tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliğini taşımaması nedeniyle hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davacı vekili birleşen 2015/189 E. sayılı dava dilekçesinde; davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bulunan 2004/3091 sayılı çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi'nin (1) no.lu ile 2004/3684 sayılı çoklu Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi'nin (5) no.lu tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliğini taşımaması nedeniyle hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; İstanbul 3. ... ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2006/657 E., 2009/10 K. sayılı kararı ile davacının 2004/03684 no.lu tasarımının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne karar verildiğini ve kesinleştiğini, diğer tasarımların hükümsüzlüğü istemli açtıkları davaların bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacı tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olmadığını, müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2010/00588 sayı ile tescilli faydalı model belgesinin bulunduğunu, müvekkili tasarımlarının davacı tasarımlarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Birleşen dosyalarda davalı vekili cevap dilekçesinde tasarımlarının yeni ve ayırt edici olduğunu savunarak birleşen davaların reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 24.03.2014 tarih, 2013/55 E. ve 2014/65 K. sayılı kararı ile öncelikle hükümsüzlük yönünden birleşen davaların incelenmesi gerektiği, zira hükümsüzlük halinde davacıya ait tasarım belgelerinin başvuru tarihinden itibaren hükümsüz hale geleceğinden, asıl davadaki tasarıma tecavüz iddiasının dinlenemeyeceği, asıl davada davalı-birleşn davalarda davalı adına tescilli bulunan 2009/00507- (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7) ve (8) no.lu (motorlu çapa makinası), 2004/03091-(2), (3), (4),

(5) ve (6) no.lu (el traktörü) tasarımlarının yeni ve ayırt edici olmadığı gerekçesiyle birleşen 2011/445 esas sayılı dava yönünden davanın kısmen kabulü ile davalı adına TÜRKPATENT nezdinde tescilli bulunan 2004/03091 -(2), (3), (4), (5) ve (6) nolu tasarımları ile 2009/00507 - (1), (2), (3), (4), (5), (6) ve (8) nol.u tasarımların hükümsüzlüğüne, ilan isteminin reddine, birleşen 2012/323 esas sayılı dava yönünden davanın kabulüne davalı adına TÜRKPATENT nezdinde tescilli bulunan 2009/00507-(7) no.lu tasarımının hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,

asıl dava yönünden de davacının dayanağı olan 2004/03091 no.lu ve 2009/00507 nolu tasarımların başvuru tarihinden itibaren hükümsüz kılındığından, ayrıca 2004/03684 nolu tasarımın da İstanbul 3. ... ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2006/657 Esas-2009/10 Karar sayılı kararı ile hükümsüzsüzlüğüne karar verilip ve kesinleştiğinden, tasarım hakkına tecavüz iddiasının dinlenemeyeceği, davacı 6762 sayılı TTK'nın 56. vd. maddeleri uyarınca haksız rekabet hükümlerine dayanmış ise de, somut olayda, Türkiye'de ve dünyada ilk defa bu tasarımı davacının uygulamadığı,

objektif iltibas koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine karar verilmiş, kararı, asıl davada davacı- birleşen davalarda davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 22.10.2014 tarih, 2014/9125 E. ve 2014/16150 K. sayılı kararıyla asıl davada davacı- birleşen davalarda davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra;

"2- Ancak, asıl davada davacı, davalı tarafça üretilen ürünlerin, 2009/00507, 2004/03684, 2004/03091 tescil numaralı tasarımlarına tecavüz oluşturduğunu ileri sürmüştür. Birleşen 2011/45 esas sayılı davada davacı-asıl davada davalı, dava konusu çoklu tasarımlardan 2004/3091-1 sayılı tasarımın hükümsüzlüğünü talep etmediğine, ayrıca İstanbul 3 ...

Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2006/657-2009/10 E/K sayılı kararı ile işbu asıl davada davacının dayanağı olan çoklu tasarımlardan 2004/3684-5 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne de karar verilmediğine ve mahkemece anılan tasarımlara yönelik bir hüküm tesis edilmediğine göre,

asıl davada davalı eyleminin davacı adına tescilli bulunan 2004/3091-1 ve 2004/3684-5 nolu tasarımlara tecavüz oluşturup oluşturmadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın asıl davanın yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi doğru olmamış bu nedenle asıl davaya ilişkin verilen kararın asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 13.06.2019 tarih, 2017/230 E. ve 2019/210 K. sayılı kararı ile birleşen 2015/189 Esas sayılı dosyada dava konusu edilen 2004/3091-1 ve 2004/3684-5 no.lu tasarımların yeni ve ayırt edicilik nitelikleri bulunmadığı, hükümsüzlük baştan beri sonuç doğurduğundan davalının Türk Ticaret Kanunu anlamında haksız rekabetinin de söz konusu olmadığı gerekçesiyle birleşen Bakırköy ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2011/445 Esas ve 2012/323 Esas sayılı dosyaları yönünden daha önce verilen karar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, asıl dava yönünden davanın reddine,

birleşen Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/189 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kabulüne, davalı adına tescilli bulunan 2004/3091 tescil no.lu çoklu endüstriyel tasarımın 1 no'lu tasarımı ile 2004/3684 tescil no.lu çoklu endüstriyel tasarımın 5 no.lu tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiş, asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce onanmış, daha sonra asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekilince karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 31.03.2022 tarih, 2021/1448 esas ve 2022/2663 karar sayılı kararıyla "Asıl davada davacı, davalı tarafça üretilen ürünlerin, 2009/0507, 2004/3684, 2004/3091 tescil numaralı tasarımlarına tecavüz oluşturduğunu ileri sürmüştür. Mahkemece yapılan yargılama sonucu asıl davanın reddine karar verilmiş, Dairemizin 22.10.2014 tarihli Bozma İlamıyla Mahkemenin kararı asıl davada davalı eyleminin davacı adına tescilli bulunan 2004/3091- 1 ve 2004/3684-5 nolu tasarımlara tecavüz oluşturup oluşturmadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.

Bozma sonrası davalı tarafından Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2015/189 E. sayılı dosyası üzerinden 2004/3091- 1 ve 2004/3684-5 nolu tasarımların hükümsüzlüğü talebi ile dava açılmış ve asıl dava ile birleştirilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre,dava konusu edilen tasarımların yeni ve ayırt edicilik nitelikleri bulunmadığı gerekçesiyle Birleşen 2015/189 E. sayılı davanın kabulüne ve birleşen dosya davalısına ait tasarımların hükümsüzlüğüne, tasarımların hükümsüz kılınması nedeniyle de asıl davanın reddine karar verilmiştir.

Tasarım konusu ürün görsellerinde ürünün işlevsel özellikleri hariç tutularak ve tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurularak önceki görsellere göre yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin tek tek değerlendirilmesi bu değerlendirme yapılırken tasarımların ayrışan ve örtüşen kısımlarının açıklıkla belirlenmesi yenilik kırıcı olarak gösterilen görsellerin davacı-karşı davalının tasarım başvurusundan önce kamuya sunulduğunun bilimsel olarak kanıtlanması,

şayet internet görsellerine dayanılıyor ise bu görsellerin hangi tarihte internet sitesine yüklendiğinin “web.archive” sitesi üzerinden tespit edilerek bir sonuca varılması gerekirken bu gerekliliğe uyulmaksızın, kontrole ve teşhise elverişli olmayan küçük fotoğraf görsellerinin kullanıldığı yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması doğru olmamıştır... " gerekçesiyle bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararında belirtilen hususlar açısından inceleme yapılmak üzere sonra bilirkişi asıl ve ek raporlarının alındığı, asıl dosya yönünden davaya dayanak 2004/03090 (1) ve 2004/03684 (5) tescil no.lu tasarımlar dışındaki tasarım tescillerinin daha önce hükümsüzlüğüne karar verildiği ve bu kararların kesinleştiği, hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından tasarım hakkına tecavüz veya haksız rekabetin söz konusu olmayacağı, dava konusu 2004/03090 (1) ve 2004/03684 (5) tescil no.lu tasarımlar yönünden ise en son aldırılan bilirkişi raporuna göre davacı tarafa ait 2004/03090 (1) ve 2004/03684 (5) numaralı tescil içeriğindeki

tasarımlar ile davalı tarafa ait ürünlerin tasarımlarının farklı olarak algılandıkları, dolayısıyla bu tasarımlar yönünden de tecavüz veya haksız rekabetin söz konusu olmayacağı, bu nedenle asıl davanın tümden reddine karar vermek gerektiği, birleşen Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/189 E. sayılı dosyası yönünden yapılan değerlendirmede; Yargıtay bozması sonrası aldırılan son bilirkişi raporu ve ek raporuna göre, hükümsüzlüğü talep edilen 2004/03090 (1) ve 2004/03684 (5) numaralı tasarımlar başvuru tarihleri olan

26.08.2004 tarihi itibarıyla yenilik ve ayırt edici niteliklere sahip olduğundan davanın reddine karar vermek gerektiği, birleşen Bakırköy ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2011/445 E. ve 2012/323 E. sayılı dosyaları yönünden daha önce verilen kararlar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği gerekçeleriyle birleşen Bakırköy ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2011/445 E. ve 2012/323 E. sayılı dosyaları yönünden daha önce verilen kararlar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/189 E. sayılı dosyası yönünden davanın reddine, asıl dosya yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl davanın reddine ilişkin mahkeme kararının temyiz edildiğini, birleşen dava hakkında bilirkişi raporunda yapılan tespitler yerinde olmakla beraber asıl dava bakımından yapılan incelemenin hatalı olduğunu, asıl davada davalı tarafın ürünlerinin davacı müvekkilinin tescilli tasarımlarıyla ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, tasarımların taklit edilerek kopyalandığını, son alınan ek raporun önceki tarihli bilirkişi raporlarıyla çeliştiğini, çelişki giderilmeden asıl dava yönünden verilen ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen davalar, tasarım hükümsüzlüğü, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 554 sayılı Endüstriyel tasarımların Korunması hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43 üncü ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Asıl davada davacı/birleşen davada davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,