Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/1092 K.2025/6452

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... Ambalaj Ürünleri Ltd.

Şti. ile 01.02.2016 tarihinde mal alım sözleşmesi düzenlendiğini, davalı ...'in de hem şirket yetkilisi hem de çekleri teslim alan olarak sözleşmeyi imzaladığını, sözleşmeye göre davalı şirket ve ...'in satıcı olduğu, davacının alıcı olduğu, davalılar tarafından malın teslimi ile mal bedelinin ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 5.1. maddesi uyarınca davacıların avans niteliğindeki ödemeleri çekler aracılığı ile yaptığını, mal tesliminin gerçekleşmemesi nedeni ile sözleşmenin feshedilebileceğinin ve çeklerin iadesine sözleşmede yer verildiğinin kararlaştırıldığını, dava konusu 755.000,00 TL tutarındaki 15 adet çekin, davalı ...

Ltd.

Şti. ve ...'e verildiğini, bu kişilerce yargılamaya konu çeklerin davalı bankalara kredi teminatı amacı ile ciro ile verildiğini, bu nedenle davacıların keşide ettiği bedelsiz çekler sebebi ile davalı şirkete ve çeklerin rehin cirosu ile devredildiği davalı bankalara herhangi bir borcu olmadığının tespiti ve çeklerin bedelsizlik nedeniyle iptali gerektiğini ileri sürerek müvekkillerinin dava dilekçesinde bilgilerine yer verilen çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ..., ..., ... A.Ş. vekilleri cevap dilekçelerinde, davanın usul ve esas yönünden reddini istemiştir.

2.Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin mal teslimine ilişkin sözleşme uyarınca davalı şirkete avans olarak verildiğine ilişkin yazılı bir belge ibraz edilmediği, davacı borçlunun incelenen ticari defter kayıtlarından davacı ... tarafından 470.000,00 TL ve diğer davacı .... Tem. Ltd.

Şti. tarafından 285.000,00 TL olmak üzere dava konusu çeklerin tamamının davalı ... şirketine verildiğinin anlaşıldığı, ticari defter kayıtlarının sahibi lehine delil teşkil ettiğinden davacıların yazılı delil olarak ticari defter kayıtları ile borçlu olmadığı yönündeki iddiasını ispatladığı gerekçesiyle davalı .... San. Ltd.

Şti. ve davalı ... yönünden davanın kabulüne, davalı bankalar bakımından dava konusu her bir çek üzerinde yapılan incelemeden, çeklerdeki cirolarda çeklerin davalı bankalara temlik cirosu ile verildiği, herhangi bir kredi kullandırılmadığı, çeklerin arkasında teminat olarak alındığı yönünde ibare bulunmadığından, ... Bankası, ... Varlık, ... Varlık, ...A.Ş., ., ...., ...

A.Ş. temlik cirosu ile çekleri aldığı ve iyiniyetli hamil sıfatına sahip oldukları değerlendirilerek şahsi def'ilerin üçüncü kişi hamile karşı ileri sürülemeyeceğinden davalılar ...., ... Bankası, ...., ... A.Ş. yönünden davanın reddine, ..., ..., ... ve ...

Bankası yönünden ise davalı bankalar yönünden davacının borçlu olmadığının tespit edilebilmesi için dava konusu çeklerin temlik edilmiş olması gerektiği, takip konusu çekin, mal alım satım işlemi gerçekleşmediği için bedelsiz kaldığına ilişkin iddia ise, sadece bu iddianın tarafları arasında ileri sürülebileceğinden, anılan ilişkinin tarafı olmayan diğer kişilere karşı husumet yöneltilebilmesi mümkün olmadığından pasif husumeti bulunmayan bankalar yönünden davanın usulden reddine, tazminat taleplerinin reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar ve davalı .... ve ...

Varlık Yönetimi A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince; davalı .... hakkında hem esastan red hem de husumetten red kararı verilerek hükümde çelişkiye neden olunmasının doğru olmadığı, ...

A.Ş. yönünden davanın sadece husumetten reddine karar verilmesi gerekirken esastan da reddine karar verilmesi doğru olmadığı, davacılar vekilinin husumet nedeniyle usulden red kararı verilen davalılar yönünden ayrı vekalet ücretine değil, red sebebi tek olduğundan tek vekalet ücretine hükmedilmesi yönündeki istinafı da yerinde olduğundan, red sebebi husumetten red olup aynı sebebe dayandığından davalılar lehine ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 30.03.2016 tarihli 50.000,00 TL'lik çekin, Ankara 3 İcra Müdürlüğü 2017/15919 E. sayılı,

30.06.2006 tarihli 50.000,00 TL'lik çek, Ankara 23... /16284 E. sayılı takibine konu edildiği, bu iki çekin ... Yönetim Şirketi'ne (daha sonra ... Yönetimi A.Ş. olmuş) temlik edildiği, temlik belgelerinin de dosyaya sunulduğu, ayrıca ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. için 30.04.2016 tarihli, 62088 00... .000,00 TL'lik çekin, Ankara 16. İcra Müdürlüğü 2017/8032 E. sayılı takibine konu edildiği, bu çekin de ... Yönetim şirketine temlik edildiği, temlik belgesinin dosyaya sunulduğu, ...

Yönetimi tarafından da temlik alan sıfatıyla bu çek yönünden davanın takip edildiği, ancak İlk Derece Mahkemesince ... A.Ş.'nin temlik alan sıfatı ile davayı takip etmesine ve temliğin de geçerli olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince ... A.Ş.'nin karar başlığında davalı olarak gösterilmemesinin doğru olmadığı, davada davalı olarak gösterilen ... Yönetimi A.Ş. ve yine davalı olarak gösterilmeyen ...

Yönetimi A.Ş. yönünden hiç hüküm kurulmaması ve lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.