Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/1396 K.2025/6086

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kurulmuş olduğu 1985 yılından bu yana ray bağlama konsolu, kuyu bölme aparatı, amortisör, yekpare gövdeye sahip tutucu takoz gibi asansör, yağdanlık ve asansör montaj parçalarının imalatını yaparak satışa sunduğunu, müvekkilinin piyasada yaşanan değişimleri göz önünde bulundurduğunu ve asansör montajı ve bakımındaki yeniliklere öncülük ederek çok sayıda faydalı model ve tasarım tescili aldığını, ticari faaliyeti esnasında tasarladığı ve geliştirdiği, "...

Yapıya Sahip Kuyu Bölme Aparatı" için Tr 2009/.... . sayılı faydalı model belgesi aldığını, müvekkiline ait tescilli "... Yapıya Sahip Kuyu Bölme Aparatı" ile aynı ve/veya birebir benzeri olan aparatların şahsi ihtiyaçtan başka bir sebeple bilerek veya bilmeyerek bulundurulması, ticari alana konu edilmesi ile üretimi, müvekkilinin maddi ve manevi haklarının ihlali anlamına geldiğini, davalı firmanın, .... Merkezi'nde 22- 25... tarihleri arasında düzenlenen ....

Asansör Fuarı'na katılıp fuar alanında müvekkilinin faydalı modele konu ürünü ile aynı işleve ve özelliklere sahip ürünü sergilediği ve kataloglarda yer verdiğinin tespit edildiğini, davalı tarafa ait .... isimli internet sitesinde de taklit ürünlerin olduğunun düşünüldüğünü, fakat yapılan sorgulamada sayfa içeriğine ulaşılamadığını, davalı tarafça, "ayarlı ... Konsol" adıyla piyasaya sürüldüğü anlaşılan ürün incelendiğinde, müvekkilinin Tr 2009/... numaralı "...

Yapıya Sahip Kuyu Bölme Aparatı" isimli buluşuna konu ürün ile aynı işleve sahip olduğunun, aynı teknik çözümü sunduğunun anlaşılacağını, müvekkilinin ürün katalogunun 10. sayfasında yer alan ürün görseli ile davalı tarafın kataloğunda yer alan ve fuar alanında sergilenen ürün teknik olarak karşılaştırıldığında, müvekkilinin faydalı modelinde yer alan tüm istemlerin davalı tarafından taklit edilmekte olduğunun ortaya çıkacağını belirterek davalı şirketin tescilli faydalı model hakkına tecavüzünün tespiti ile durdurulmasına, haksız tecavüzün önlenemesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine,

faydalı modele konu ürünün taklidi olan ürünlere ve bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara, tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına, toplatılmasına, davalının tecavüz eylemeleri sonucu oluşan müvekkilinin maddi zararının karşılanması için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davası olarak, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla, şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ilan edilmesine,

davalı şirketin eyleminin haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespiti ile haksız rekabet sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının sunmuş olduğu fotoğraflarda ne bu standın müvekkiline ait olduğunun, ne de davacının tecavüz konusu olarak dava konusu yaptığı ürünün ne olduğunun ve de müvekkiline ait olup olmadığının belli olmadığını, davacının hiçbir ciddi ve anlaşılır delile dayanmaksızın dava açtığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya ait internet sitesinde davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan ürüne rastlanmamışsa da, davalıya ait 2016 yılında basıldığı üzerinde yazılı olan katalogda yer alan Ayarlı ... Konsolunun üzerinde TR 2009/ ... . numaralı faydalı modelde ... Profil ve Ayar Kanalları ve ...

Profil Mesafe Ayar Kanalları olarak tanımlanan özelliklerin var olduğunun görüldüğü, davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kaldığının belirlendiği, davalı tarafından kataloğun kendisine ait olduğunun kabul edilmediği, söz konusu kataloğun davalı tarafça bastırıldığı, faydalı modelden kaynaklı haklarına tecavüz oluşturduğu, davacının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 151/2-b maddesi uyarınca maddi tazminatın davalının elde ettiği net kazanç üzerinden hesaplanmasını talep ettiği, ancak davalının verilen kesin süreye rağmen elde ettiği net gelirin hesaplanmasını sağlayacak ticari kayıtlarını dosyaya sunmadığı,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca zarar görenin uğradığı zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakimin olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zarar miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyeceğinin düzenlendiği, davacının faydalı modelinin tescil tarihi, davalının davacı ile aynı sektörde yer alması nedeniyle faydalı modelden haberdar olması, faydalı modelin kullanım şekline ve kusurunun ağırlığına göre dava dilekçesinde talep edilen 5.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminat tutarlarının hakkaniyete uygun olduğu,

davalının davacının, davacı adına tescilli faydalı modele ait ürünleri bastırmış olduğu katalogda teşhir etmek suretiyle kamuya sunması eyleminin aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğine ilişkin talebin özel kanunla korunması sebebiyle ayrıca genel hüküm niteliğindeki 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde korumadan birlikte yararlanmasının özel kanun olan SMK'nın amacına aykırı olacağı, haksız rekabet yönündeki taleplerin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,

davalının davacıya ait TR 2009/.... numaralı "... yapıya sahip kuyu bölme aparatı" isimli faydalı modelinin koruma kapsamında olan "ayarlı ... konsol" isimli ürününü basmış olduğu katalogda kullanması sebebiyle SMK'nın 141/1-b maddesi gereği davacının tescilli faydalı model hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, davalının tecavüz teşkil eden eylemlerinin durdurulmasına, tecavüzün önlenmesine ve giderilmesine, davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan davalıya ait ürünlere ve münhasıran bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara, tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına, toplatılmasına,

karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere imha edilmelerine, 5.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davacı tarafın haksız rekabet yönünden taleplerinin reddine, kararın kesinleşmesinden sonra masrafları davalıdan alınmak suretiyle Türkiye'de yayın yapan tirajı yüksek bir günlük gazetede kararın bir kez yayınlanmak suretiyle kamuya yayın yoluyla ilan edilmesine karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava; davacıya ait faydalı modele davalı tarafından yapılan tecavüzün ve haksız fiilin tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.