Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/1710 K.2025/6470

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... isimli kitabın yazarı olduğunu, müvekkil tarafından yayınlanan kitabın konusu ile ... kanalında yayınlanan ... dizisinin senaryosunun ciddi anlamda benzerlikler içerdiğini, ... kitabı ve ... dizisi arasında birçok benzerlik bulunduğunu, bu benzerliklerin dizinin senaryosunun müvekkilin izni alınmaksızın kitaptan uyarlandığını gösterdiğini, dizide oyunu anlatan ... adlı karakterin ... kitabındaki ... karakteriyle benzerlik gösterdiğini, her ikisinin de ... oyununu kurup etrafındakilere anlattığını, bu benzerliklerin dizinin bölümlerinde açıkça görüldüğünü,

... oyununu günümüze uyarlayan ilk eserin ... kitabı olduğunu, somut olayda kitabın başkarakteri ile dizinin başkarakterinin çok benzer özelliklere sahip olması, olay örgüsünün benzer şekilde ilerlemesi, oyunun oynandığı yerin kahvehane olması ve oyunun akşam oynanması,

yan karakterlerin çok benzer olması gibi hususlar dikkate alındığında müvekkilinin izni alınmaksızın telif haklarının ihlal edildiğini, müvekkilinin eser sahibi sıfatıyla mali ve manevi haklara sahip olduğunun tartışmasız olduğunu, müvekkilinin, kendisine ait olan eserin kullanılması hususunda davalı yana herhangi bir şekilde izin vermediğini, müvekkiline ait eserin davalı yanca kullanılmasının hukuka aykırı olduğunu, dizinin halen yayınlanmakta olup bu ihlalin devam ettiğini,

bu nedenle müvekkilin haklarının ihlal edilmesine son verilmesi amacıyla 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun(FSEK) 66 ve devamı hükümleri uyarınca tecavüzün ref'ine karar verilmesi gerektiğini, davanın konusunun davalının ...'dan faydalanması değil, dizinin senaryosunun direkt olarak müvekkilin izni olmaksızın ... kitabından uyarlanması olduğunu, davaya konu olan asıl husus kitabın karakterleri, olay örgüsü, mekan ve zaman bakımından da ... kitabı ve ... dizisi arasında ciddi benzerlikler bulunması olduğunu, dizide geçen unsurların adeta ... kitabından kopyalandığını,

davalının müvekkilin iznini almaksızın müvekkile ait ... kitabını işleyerek dizi senaryosuna dönüştürdüğünü ve ciddi anlamda gelir elde ettiğini ileri sürerek müvekkilinin telif haklarına yönelik gerçekleşen tecavüzün ref'ine, bilirkişi marifetiyle rayiç bedel belirlendikten sonra dava değerini arttırma hakkı saklı kalmak kaydıyla FSEK m.68 uyarınca şimdilik 1.000,00-TL (belirsiz alacak) bedelin tecavüz tarihinden itibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte müvekkiline verilmesini, müvekkilinin manevi zararına yönelik olarak ise davalı aleyhine 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı definde bulunarak, davacının benzerlik iddialarını yönelttiği ... dizisinin yapımcısı olup söz konusu dizinin senaryosunun dava dışı ... ’e ait olduğunu, müvekkili şirket ile adı geçen senarist arasında senaryo sözleşmesi imzalandıktan sonra senaryonun mali ve manevi haklarının müvekkili şirkete devredildiğini, dizinin senaryosu ve işlenen hikayenin ... olarak adlandırılan ve bir anlamda "..." temasını işleyen bir oyun üzerine kurgulandığını, ..., her ne kadar pratikte bir oyun gibi oynanmaktaysa da aslında günümüze kadar tasavvufi bir terbiye irşad metodu,

bir başka deyişle eğitme ve yol gösterme aracı olarak kullanılageldiğini zira ...’da 1’den 101’e kadar kareler bulunmakta ve bu karelerde insanoğlunun hayatı boyunca karşılaşabileceği manevi makamlar sıralandığını, burada temel olarak insanoğlunun bu makamlar arasındaki seyri ve nihayetinde de visalini (Allah’a kavuşmasını) amaç edinen bir kurgu bulunduğunu, bidayetinde Anadolu’da yerleşen Kıraathane kültürüyle birlikte insanlar özellikle Ramazan aylarında akşam vakitlerinde bir araya gelerek ...’yı oynamaya başladıklarını, ... üzerinde herhangi bir fikri mülkiyet koruması bulunmadığını, bilindiği üzere, ...,

kim tarafından vücuda getirildiği tam olarak bilinmemekle birlikte bin yılı aşkın bir süre önce ortaya çıkmış olup günümüze kadar farklı coğrafyalarda, farklı dillerde ve farklı formatlarda gelişmeye devam edegeldiğini, davacıya ait kitabın da, tıpkı müvekkili şirketin yapımcılığını üstlendiği ... dizisi gibi, ...’nın üzerine inşa edilen bir hikaye ile kurgulanıp kaleme alındığını, ancak kitaptaki hikaye ve karakterler ile dizideki hikaye ve karakterler arasında herhangi bir benzerlik söz konusu olmadığını, dizide de kullanılan ...’nın kim tarafından ve ne zaman vücuda getirildiğinin bilinmediğini, bir başka deyişle "anonim" olduğunu,

fikri mülkiyet anlamında eser olarak herhangi bir koruma altında bulunmadığını, kaldı ki yalnızca müvekkil şirketin yapımcılığını yaptığı dizide değil, başkaca bir çok sinem filmi, dizi, belgesel, kitap vs. eserlerde de işlenen hikayelere temel teşkil ettiğini ve herkesçe kullanıldığını, özgün bir eser olarak ortaya konan müvekkil şirkete ait ... dizisi/senaryosunun, tamamen sahibinin hususiyetini taşıyan bir fikir ve sanat eseri niteliğinde bulunduğunu, dolayısıyla davacının hak iddiasının ve taleplerinin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu ... isimli kitabın FSEK'in 2/1 hükmü çerçevesinde ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının davaya konu kitabın eser sahibi olduğu, davacının kitabının kurgusu ve bazı karakter ve mekânsal hususiyetlerin ... isimli dizide izinsiz kullanılmasının FSEK'in 21. maddesinde yer alan mali hak türü olan işleme hakkının, davacının dizide işlenen eserin sahibi olarak belirtilmemesi sebebiyle manevi hak türü olan aynı Kanun'un 15. maddesindeki adın belirtilmesini isteme hakkının ihlali niteliğinde olduğu,

davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiği, davacının talep edebileceği telif bedelinin 20.000,00 TL olabileceği, davacının bu bedelin FSEK'in 68. maddesi çerçevesinde 3 katını talep edebileceği gerekçesiyle davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespiti ile davacının maddi tazminat davasının kabulüne, takdiren 40.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

davacının manevi tazminat davasının kabulüne, eylemin ağırlığı ve kullanım şekli dikkate alınarak takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, ayrıca talebin FSEK'in 68. maddesine dayalı olduğu dikkate alınarak davacının eser sahipliğine tecavüzün ref'ine yönelik talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile senaryo ana hatları, genel konsept, arka plan, renkler, hikaye, işlenen temalar ve akışı, karakterler ve özellikler bakımından her unsurun kopyalandığı, internet sitelerinde kullanılan logonun bile benzer olduğu, kitabın başkarakteri ile dizinin başkarakterinin çok benzer özelliklere sahip olması, olay örgüsünün benzer şekilde ilerlemesi, oyunun oynandığı yerin kahvehane olması ve oyunun akşam oynanması, yan karakterlerin çok benzer olması gibi hususlar dikkate alındığında ... dizisinin senaryosunun, davacının ... isimli kitabından uyarlandığı,

her ne kadar belirtilen benzerlikler ayrı ayrı incelendiğinde klişe olarak belirtilmiş ise de, tüm klişelerin aynı anda birlikte bulunması nedeniyle bütünü itibariyle benzerliğe sebep olduğu, hükme esas raporun dava dosyasındaki konusunda uzman, akademisyen ve sektörden kişilerden oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlendiği, dava konusu hususun teknik yönlerinin denetime ve hüküm kurmaya elverişli şekilde açıklandığı, dava konusu eserlerin karşılaştırılması sonucu ortada izinsiz işleme ya da intihalin söz konusu olduğunun değerlendirildiği,

dolayısıyla İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalının yapımcılığını üstlendiği "..." adlı dizi filmin, davacının "..." adlı romanından izinsiz yararlanılarak oluşturulduğu iddiasına dayalı tecavüzün ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.