Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/2378 K.2025/6044

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı şirket arasında 07.06.2004 tarihinde bir yıl süreli akaryakıt bayiilik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeyi davalı ...’in kefil olarak imzaladığını, 10.12.2004 tarihinde ise davalı şirket ile imzalanan zeyilname gereğince Akaryakıt Bayiilik Sözleşmesinin süresinin 10.12.2004 tarihinden itibaren beş yıl süre ile uzatıldığını, 10.12.2009 tarihinde sona ermesi gereken sözleşmenin davalı şirket tarafından süresinden önce 07.09.2009 tarihinde haksız olarak feshedildiğini,

sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle sona erme tarihine kadar geçecek üç ay için müvekkilinin akaryakıt ve madeni yağ satımından elde edeceği kârdan mahrum kaldığını, ayrıca davalı şirketin sözleşme süresinde müvekkilinden almayı taahhüt ettiği miktarın altında alım yapması nedeniyle müvekkilinin cezai şart alacağının olduğu gibi sözleşmeye uyulmaması sebebiyle de cezai şart alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek 32.377,00 USD cezai şart alacağı ile kâr kaybından dolayı şimdilik 5.000,00 TL’nin faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş;

yargılama sırasında kâr kaybı iddiasına dayalı alacak talebini 24.803,12 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, davalının sözleşmeye aykırılık halleri olarak tonaj ihlali yaptığı ve sözleşmeyi süresinden önce haksız feshettiğinden tonaj ihlaline yönelik protokolün 2. maddesi kapsamında cezai şarta bağlandığından ve aynı ihlale ilişkin iki ayrı cezai şarta hükmedilemeyeceğinden, tonaj ihlaline yönelik cezai şart talebinin sözleşmenin süresinden önce haksız feshedilmesi olgusu kapsamında değerlendirildiği,

buna göre sözleşmesinin 27.1/b maddesi gereği 10.000,00 USD cezai şartı talep edebileceği, protokole nazaran sözleşmesinin 27.1/b maddesine üstünlük tanınarak (ayrıca sözleşme hükmünde belirtilen cezai şart davacı lehine olup, protokol uyarınca davacının tonaj ihlaline yönelik talebi yönünden son 1 yıl için cezai şarta hükmedilmesi halinde davacının 4.946,28 USD talep edebileceği gözetildiğinde) 10.000,00 USD cezai şart alacağının 07.09.2009 tarihinden itibaren USD'ye uygulanan en yüksek faiz ile birlikte ödeme günündeki T.C.

Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden TL 'ye çevrilerek davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine, erken fesihten dolayı davacının 07.09.2009-10.12.2009 tarihleri arasındaki kâr mahrumiyeti talebine yönelik olarak ise.

07.06.2004 tarihli Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesinin 27.1/c maddesinde "İşleticinin bu sözleşmede yer alan hususlardan herhangi birisine uymaması halinde Şirket;zarar ziyan satış kaybından dolayı maruz kaldığı kâr kaybını talep etmeye yetkilidir. " hükmü kapsamında, davacının cezai şart alacağı yanında mahrum kaldığı kârı da isteyebileceği değerlendirilerek hükme esas alınana raporda davacının 3 aylık kâr kaybı 24.803,12 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle 24.803,12 TL kâr kaybı alacağının 07.09.2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine ve davalı kefil yönünden ise;

davacı alacağının dayanağının 10.12.2004 tarihli zeyilname olduğu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 19.02.2016 tarihli kararı ile "Taraflar arasında düzenlenen ve davalı ...'in kefalet imzasını taşıyan sözleşme 07.06.2004 tarihlidir. Daha sonra düzenlenen ve süre uzatımını içeren zeyilnamede ise davalı ...'in imzası bulunmadığı" maddi vakıa tespiti nedeniyle bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, akaryakıt bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiği ve asgari alım taahhüdüne aykırı davranıldığı (tonaj ihlali) iddiasına dayalı cezai şart ve kâr kaybı alacağının tahsili istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosyadaki yazılana, İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 373/4 hükmü uyarınca uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.