Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/317 K.2025/3210

Bölge Adliye Mahkemesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla) kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 06.05.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının tek ortağı ve yönetim kurulu başkanı olduğu ... Güzellik Merkezi ve Kozmetik Ürünleri San. ve Tic.

A.Ş. arasında, ... konseptinde bir mağazanın New York'ta açılması konusunda 14.09.2021 tarihinde franchise sözleşmesi imzalandığını ancak sözleşmeye şirket kaşesi vurulmadığını, sözleşmenin New York'ta ifa edilebilmesi ruhsata tabi olup bu ruhsat ancak New York Hukuku'na göre kurulmuş bir şirket adına çıkarılabileceğinden sözleşmenin ifası için müvekkili tarafından New York'ta ... unvanlı bir şirket kurulduğunu, ... kurulduktan sonra sözleşmenin ...

A.Ş.'nin bilgi ve onayı ile franchise alan olarak ... şirketine devredildiğini, franchise sözleşmesini devralan ... adına, franchise veren ...

A.Ş.'nin banka hesabına franhcise bedelinin 10.000,00 USD'lik kısmının ödendiğini ancak davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu nedenle de ... şirketi nezdinde 83.000,00 USD zarar doğduğunu, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, sözleşmenin feshi üzerine davalı tarafından kendi nam ve hesabına tahkim davası açıldığını ve Hakem tarafından "...davalının tahkime elverişsizlik, aktif ve pasif husumet ve tahkim yetkisi itirazlarının reddine, sözleşmenin 15.2. maddesinde yer alan ve davacı talebine mesnet teşkil eden rekabet etmeme yükümlülüğünün geçersiz olması sebebiyle cezai şart talebinin reddine,

davacının bakiye franchise bedelinin tazminine ilişkin talebinin kabulü ile 15.000,00 USD'nin davacı tarafça davalıya gönderilen ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 11.04.2023 tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." karar verildiğini, bu kararın hukuka aykırı olduğunu, hakem kararına dayanak sözleşmenin genel işlem şartı teşkil ettiğini, konu ve yürürlük tarihi açısından seri tahkim usulünün uygulanmasının mümkün olmadığını,

bu konudaki itirazlarının yetkisiz yazı işleri tarafından reddedildiğini, sözleşmenin genel işlem koşulunun bulunması ve tahkim dosyasının davacısı tarafından dayanılan hükümlerin, rekabete ilişkin ekonomik kamu düzeni teşkil eden konulara ilişkin olması nedeniyle tahkime elverişli olmadığını, franchise veren yönünden sözleşmenin tarafının davalı değil, ... Güzellik Merkezi San. Tic.

A.Ş. olduğunu, ...'in aktif dava ehliyeti bulunmadığını, bu konuya ilişkin itirazlarının reddinin hatalı olduğunu, davalı tarafından düzenlenen faturanın şirket adına düzenlendiğini, ifanın şirket adına gerçekleştiğini, franchise alan yönünden franchise verenin talimatı ve onayı doğrultusunda katılma yoluyla sözleşmenin ...

Şirketi’ne devredildiğini, hakem davasının ... şirketine karşı yürütülmesi gerektiğini, müvekkili ...'ye husumet yöneltilemeyeceğini, süresinde sundukları duruşma sonrası beyanlarının, süresinde olmadığından bahisle dikkate alınmamasının hukuka aykırı olduğunu, süresinde tanık listesi sunulduğu ve tanıklar da hazır edildiği halde usule aykırı şekilde tanıkların dinlenmediğini, davacının kısmi temlik iddiasına karşı ticari defter incelenmesi talebinin değerlendirilmediğini, bu durumun savunma, hukuki dinlenilme ve ispat hakkını engellediğini,

davacının ıslah talebi olmadığı halde taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak dava dilekçesindeki talepten farklı bir faize hükmedildiğini ileri sürerek İstanbul Tahkim Merkezinin hakem heyeti tarafından verilen 2023/DA-940 sayılı 14.06.2024 tarihli hakem kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan 14.09.2021 tarihli franchise sözleşmesinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümleneceği konusunda mutabık kaldıkları, tahkim yerinin İstanbul olarak belirlendiği, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından uyuşmazlığın 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu(MTK) hükümlerine göre çözümleneceği, davacı tarafça dosyaya sunulan taslak protokol incelendiğinde, müzakere sürecinin davalı ... ile davacı ... arasında yürütüldüğü, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı ... ile davacı ... arasında akdedildiği,

sözleşmenin feshine ilişkin 27.03.2023 tarihli ihtarnamenin de ... tarafından keşide edildiği, sözleşmenin kuruluş ve ifa aşamasında tarafların iradelerinin davalı ... ile davacı ... arasında akdedilmesi hususunda olduğu, bu nedenle davacının husumet itirazının yerinde olmadığı, davacı her ne kadar davalının ...'a karşı açtığı davada tahkim yetkisinin bulunmadığını iddia etmiş ise de tarafların sözleşmenin 19.7. maddesinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim nezdinde çözüleceğini kararlaştırdıkları ve sözleşmenin davalı ... ile davacı ... arasında akdedildiği,

tahkim yargılamasının taraflarının da davalı ... ile davacı ... olduğu dikkate alındığında, davacının tahkim yetkisi itirazının yerinde görülmediği, davacı taraf her ne kadar sözleşmenin rekabeti kısıtlar nitelikte olması sebebiyle uyuşmazlığın tahkime elverişsiz olduğunu ileri sürmüş ise de MTK'nın 1. maddesinde düzenlenen “Bu Kanun,

Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradelerine tâbi olmayan uyuşmazlıklarda uygulanmaz.” hükmü nazara alındığında somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın franchise sözleşmesi kapsamında bakiye alacak ve sözleşmenin feshi nedeniyle rekabet yasağından kaynaklanan cezai şart istemine yönelik olup MTK'nın 1. maddesi kapsamında sayılan iki hal içerisinde yer almadığı,

Seri Tahkim, taraflar arasındaki düşük miktardaki uyuşmazlıkların nihai olarak çözümlenmesi amacıyla öngörülmüş hızlı ve basitleştirilmiş bir tahkim yargılaması olup ISTAC Seri Tahkim Kuralları 1/1 hükmü uyarınca, uyuşmazlık miktarının, başvuru tarihi itibarıyla 3.000.000,00 TL'nin altında olduğu, eldeki uyuşmazlığın miktarının toplamda 25.000,00 USD olması nedeniyle bu sınırın daha sonra arttırılmış olmasının hakem yargılaması usûlü açısından bir fark oluşturmayacağı, hakem yargılamasında seri tahkim usûlünün taraflara önerildiği ve süresi içerisinde bir itirazda bulunulmadığı anlaşıldığından,

seri tahkim usûlünün uygulanamayacağına dair aksi yöndeki itirazın yerinde görülmediği, tahkim dava dilekçesinde, bakiye franchise bedeli olan 15.000,00 USD'nin 11.04.2023 tarihinden itibaren işlemiş ticari faiziyle birlikte tazmini talep edilmiş ve hakem kararıyla 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 4/A maddesi gerekçe gösterilerek faizin Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hakem kararının iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.