Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3425 K.2026/745

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.02.2026 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacılar vekili Avukat ... ve Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı taraf.... markaların Türkiye distrübütörü iken müvekkili ile 2005 yılında bayilik ilişkisi başladığını, müvekkilinin 2005 yılında 132.424,92 TL ciro yaptığını, 2006 yılında hedeflenenin çok üzerinde ciroya ulaşıldığını, 2007 yılında taraflarca belirlenen ciro hedefinin 4.579.580,00 TL olduğunu, müvekkilinin 2007 yılında ciddi bir hazırlığa girmişken davalının aynı semtteki bayisi olan ...Ticaret firmasının bayiliğini iptal ettiğini, 20 07... aylık döneminde davalının siparişleri keserek müvekkiline de ürün göndermediğini,

davalının bölge müdürü ve satış müdürünce Ekim 2007 sonuna kadar bayiliğin askıya alındığının bildirildiğini, siparişlerin gönderilmemesi nedeniyle 2007 yılı ikinci 6 aylık hedeflerin tutturulamadığını, dava dışı ...Ticaret'in haksız rekabet nedeniyle zararına satışlara bağlı olarak 503.000,00 TL ciro yapıldığını, ...Ticaret'in eldeki ürünleri elinden çıkarmak için % 50 indirim gerçekleştirdiği müvekkilinin de rekabet edebilmek için aynı oranda indirim uyguladığını, bu nedenle müvekkilinin 300.000,00 TL civarında zarar gördüğünü, müvekkilinin işlerin düzeleceği umuduyla davalıdan çeklerin ertelenmesini istediğini,

47.000,00 TL vade farkını da kabul ederek, davalıya daha önce verilen toplam 370.000,00 TL bedelli 6 adet çek geri alınarak 47.000,00 TL vade farkı ile ...k’a ait 28.02.2008, 15.03.2008, 05.04.2008, 20.04.2008, 05.05.2008 keşide tarihli her biri 83.400,00 TL bedelli toplam 417.000,00 TL'lik çeklerin verildiğini, çeklerin değiştirilmesi sırasında davalıda toplam 258.144,00 TL'lik henüz vadesi gelmemiş Ziraat Bankası’na ait 25.12.2007 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli, 26.01.2008 keşide tarihli 38.144,00 TL bedelli, 02.02.2008 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli, 09.02.2008 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli,

16.02.2008 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli çeklerin bulunduğunu, buna göre toplam borcun 47.000,00 TL vade farkı hariç 628.148,00 TL olduğunu, müvekkilinin çek değiştirme işlemini yaptıktan sonra çalışmasını iyiniyetle devam ettirdiğini, davalı tarafça yeni mal gönderilmediğini, askıya alma sürecinin fiilen sonlanacağının düşünüldüğünü, ancak 10.000,00 TL ve 38.144,00 TL bedelli çeklerin ödenemediğini, bunun üzerine davalı şirket tarafından tehditler başladığını, davalının elinde bulunan çekler iade edilmeden toplam 785.000,00 TL değerinde çeklerin davalıya verildiğini,

ayrıca davacı gerçek kişinin kefil olarak imzaladığı 10 adet toplam 450.000,00 TL değerinde bononun davalıya verildiğini, bunların 6 adedinin ....

İcra Müdürlüğünün 2009/5571 E. sayılı dosyasında takibe konulduğunu, müvekkili şirket tarafından 200.000,00 TL değerinde 3 adet gayrimenkulün davalı şirketin ortağına verildiğini, davalıya teminat olarak verilen 100.000,00 TL meblağlı teminat mektubunun davalı tarafından nakte çevrildiğini, müvekkilinin toplam 40.000,00 TL ödeme yaptığını, müvekkilinin 2007 yılında gerçekleştirilen cirolar nedeniyle ciro primi olarak 42.179,00 TL alacaklı olduğunu, gerçekleşmesi hedeflenen ve davalı tarafından haksız olarak engellenen alınamayan fiyat farkı olarak tahsil edileyemen 29.585,00 TL, 40.079,00 TL reklam prim alacağı,

30.09.2007 tarihinde bayiliğin iptalinden sonra Pioneer marka plazma TV'lerin fiyatlarında yaptığı indirim ile ödenmeyen fiyat farkından doğan 67.150,00 TL, eksik kalan prim alacağından 51.021,00 TL, ...Ticaret'in haksız olarak bayiliğinin iptal edilmesinden meydana gelen 300.000,00 TL zararının bulunduğunu, müvekkili tarafından yapılan ödemeler ile müvekkilinin alacaklarının toplamının 870.008,00 TL'ye tekabül ettiğini, 675.000,00 TL borçtan mahsup edildiğinde müvekkilinin 195.008,00 TL alacaklı bulunduğunu, bu alacak için dava açma haklarını saklı tuttuğunu ileri sürerek müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine,

bayilik sözleşmesi gereğince verilen senet ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş, 05.10.2016 tarihli ıslah dilekçesi ile alacaklı olduğu ve dava açma hakkını saklı tuttuğu kalemlere yönelik alacaklarını ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 2007 yılının sonunda ticari açıdan sıkıntıda olduğunu beyan ederek 6 adet toplam 370.000,00 TL bedelli çeklerin temdidini istediğini, müvekkilince talebin olumlu karşılandığını ve 5 ay ek süre tanınarak 417.000,00 TL’lik yeni çekler alındığını, söz konusu çekler haricinde temdit talep edilmeyen 5 adet toplam 258.144,00 TL’lik çeklerle birlikte davacı şirketin 675.144,00 TL borcu bulunduğunu, davacı şirket aleyhine ...

A.Ş. tarafından 5.000.000,00 TL'lik takip başlatıldığının öğrenilmesi üzerine 675.144,00 TL’lik çeklere karşılık yeni bir temdit yapıldığını, davacının borcu 1 yıla yayılarak toplam 715.000,00 TL bedelli 14 adet çek alındığını, davacı tarafla 04.02.2008 tarihinde yapılan protokolde borcun 715.000,00 TL olduğunun belirtildiğini ayrıca ilgili çeklerin teminatı teşkil etmek üzere 450.000,00 TL bedelli toplam 10 adet bono alındığını, davacı tarafça sadece 40.000,00 TL’lik ödeme yapıldığını, buna göre davacı şirketin kalan ana para borcunun 675.000,00 TL olduğunu,

100.000,00 TL’lik teminat mektubunun paraya çevrilmesi sonucunda 575.000,00 TL borç kaldığını, bu borcun ödenmemesi üzerine alınan bonolardan 305.000,00 TL’lik kısmının tahsili için .... İcra Müdürlüğü'nün 2009/5571 E. sayılı dosyasında takip başlattıklarını, ayrıca davacı şirketin verdiği çeklerin 270.000,00 TL’lik kısmından dolayı İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün 2009/17124, 128 89...

E. sayılı dosyalarda takip yaptıklarını, davacıdan borcun teminatı karşılığında alınan taşınmaz değerinin tapu kayıtlarında 15.000,00 TL olarak belirtildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça işbu davada talep sonucunun, iptali ve iadesi talep edilen bono bedelleri ve borçlu olmadığının tespiti talep edilen tutarın 1.910.000,00 TL olarak bildirildiği, 02.08.2008 tarihi itibarıyla davacının davalıya 675.144,00 TL borcunun bulunduğu, bu borçtan 40.000,00 TL'lik ödeme, 100.000,00 TL'lik teminat mektubunun paraya çevrilme bedeli ve 15.000,00 TL'lik taşınmaz bedeli düşüldüğünde dava tarihi itibarıyla davacı şirketin 520.144,00 TL borcunun kaldığı,

davacı tarafından toplam 1.910.000,00 TL için borçlu olmadığının tespiti ve çek ve senetlerin iadesi talep edildiğinden, davacı şirketin davalıya 1.390.000,00 TL borçlu bulunmadığının anlaşıldığı, davacı tarafından düzenlenen ve davalıya verilen çekler ile yine davacı tarafından düzenlenip, diğer davacı ... tarafından aval verilen senetlerden dolayı davacının davasının kısmen kabulüne, davacı şirketin borcu ...'nun avalist olduğu bono bedellerinden fazla olduğundan ...'nun davasının reddine karar verilmesi gerektiği,

her ne kadar davacı tarafça ıslah dilekçesiyle alacak talep edilmiş ise de dava dilekçesinde açıkça alacak kalemleriyle ilgili dava açma hakkının saklı tutulduğu belirtildiğinden, alacak talebiyle ilgili açılmış bir davanın bulunmadığı,

ıslahın ancak bir konuyla ilgili açılan dava hakkında mümkün olabileceği, alacak talebiyle ilgili dava bulunmadığından ıslahtan söz edilemeyeceği gerekçesiyle davacı şirketin menfi tespite ilişkin davasının kısmen kabulüne, hükümde vade miktarları tek tek yazılan çek ve senetler nedeniyle davacı şirketin 1.390.000,00 TL miktarla davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı şirketin fazlaya ilişkin isteminin reddine, davacı ...'nun davasının reddine, ıslahla talep edilen alacakla ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece davacının borçlu olduğu miktarın tespitinde bir isabetsizlik bulunmamasına, taşınmazın değerinin yüksek olduğu belirtilmiş ise de taraflar arasında imzalanan resmi senette belirtilen bedel üzerinden değerlendirme yapılmasının yerinde olmasına, avalist M. Sadık Avuntuoğlu’nun aval olarak sorumlu olduğuna ilişkin taraf iddiaları ve davacı şirketin borçlu olduğu miktar gözetildiğinde Mahkeme hükmünde bir isabetsizlik bulunmasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.