Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3543 K.2026/722

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalıdan 182.140,43 TL bedelli fatura alacağını tahsil amacıyla davalı-borçlu aleyhine icra takibi başlatıldığını, takibe davalı tarafından itiraz edildiğini ileri sürerek davalının itirazının iptaline, %20 icra-inkar tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen 2022/709 E. sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde.

17.07.2019 tarihli teklif/sözleşme uyarınca ...Tekstil adresindeki fabrika için 3 adet kompaktör 3 adet dik filtrenin toplam 24.780,00 USD bedelle alımı ve anahtar teslim suretiyle çalıştırılması konusunda anlaşmaya vardıklarını, anlaşma uyarınca toplam bedelin %70'i olan 70.000,00 TL'nin ödendiğini ancak sözleşmede kararlaştırılan makinelerin bağlantısının yapılıp çalışır vaziyete getirilmediğini, makinelerin montajı ve çalışır vaziyette teslimi davalıya ait olmasına rağmen makinelerin bağlantılarının yapılmadığını, bu hususta davalı şirket yetkilileri ile defalarca sözlü görüşmeler yapılmış ise de herhangi bir sonuç alınamadığını,

sözlü görüşmelerde makinelerin çalıştırılacağı söylenmiş olmasına rağmen bu durumun sürekli savsaklandığını, bu nedenle müvekkilinin davalı şirket ile olan sözlesmeyi fesih yoluna gideceğini bildirdiğini, bu kere davalı ile 25.12.2019 tarihli ekli mail üzerinden yapılan yazışmada, davalıya en son olarak 27.12.2019 cuma tarihine kadar makineleri aktif hale getirmesi için son kez süre verildiğini ancak yine belirtilen güne kadar makinelerin aktif hale getirilmediğini, bundan ötürü müvekkilinin davalı şirket ile arasında olan sözleşmeyi feshettiğini, fesih yazısının ekli olduğunu,

davalının işini teslim edip sözleşme gereklerini yerine getirmemesine rağmen müvekkiline bakiye alacağı olduğu gerekçesi ile takibe konu faturayı kesip gönderdiğini, söz konusu faturanın yukarıda belirtilen gerekçeler ile...

7. Noterliği'nin 23.10.2020 tarih ve ... yevmiye sayılı ekli ihtarnamesi ile iade edildiğini, davalı şirkete, verilen ek süre içerisinde dahi sözleşme ifa edilmediğinden sözleşmeden dönüldüğünün bildirildiğini, müvekkilinin davalı şirketten kullanılmayan makinelerini gelip teslim almasını ve buna mukabil davalıya müvekkili tarafından ödenen meblağın iadesi ile sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğranılan zararın giderilmesinin talep edildiğini,

ancak davalı tarafından dönüş yapılmadığını beyanla sözleşmenin davalı tarafından gereği gibi ifa edilmemesi nedeni ile sözleşmeden döndüğünün tespiti ile sözleşmeden dönme nedeni ile hem kullanılmayan makinelerin davalıya aynen teslimine/iadesine; hem de sözleşmeden dönülmesi nedeni ile davalıya ödenen meblağın 100,00 TL (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile) iadesine; bunun yanı sıra sözleşmeden dönme nedeniyle sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradıkları 100,00 TL zararın (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile) giderilmesine karar verilmesini talep etmiş, 01.10.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile;

sözleşme bedeli olarak ödenen 70.000,00 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen 2022/709 E. sayılı dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davalı taraf arasında yapılan anlaşma gereği müvekkilinin hem malzemelerini temin edip hem de montajını yapmak üzere söz konusu işlem üzerine anlaştığını, akabinde müvekkilinin malzemeleri teslim ettiğini, ürünlerin montajını gerçekleştirdiğini, ürünlerin kontrolünü sağladığını, mail üzerinden iletişime geçildiğini ve montajda problem olduğunun bildirildiğini, müvekkilinin ise problem olmadığını, süreç içerisinde davacı firmanın temin edilen malzemelere zarar verdiğini, kendilerine düşen kısmı halletmeden müvekkili firmanın işleme devam edemeyeceğini,

montajda yaşanan problemin davacının planlananın dışında ürünler kullanmasından kaynaklı olduğunu bildirdiğini, söz konusu mailin daha sonra dosyaya ibraz edilecekse de mailin iletildiği tarihin 03.01.2020 olduğu dikkate alındığında montajın yapıldığına hiç kuşku bulunmadığını, üstelik montaj ve gerekli kontroller sürecinde davacı firmanın üzerine düşen edimleri yerine getirmediğinden,

müvekkillerinin personelinin fazladan konaklama yaptığını, zaman kaybettiğini, montajın akabinde davacının montajı yapılan sistemi gerektiği gibi kullanmadığını ve bakiye borcunu ödememek için direndiğini, müvekkili firma tarafından davacı adına fatura keşide edildiğini, her ne kadar montaj gereği gibi ifa edilmiş ise de davacının basiretli tacir gibi delil tespitine başvurmadığını, sözleşmeden aylar sonra eldeki davanın fatura alacağından kurtulma amacıyla açıldığını, davacı tarafın kötüniyetli olduğunu ve dönme hakkı ile zarar talep hakkının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl dosya davacısı tarafından yapılan sistemin makine mühendisi bilirkişi raporuna göre davaya konu makinelerden 1 adet kompaktörün ve 2 adet dik filtrenin keşif mahallinde atıl vaziyette olduğu, 1 adet dik filtrenin parçalanmış vaziyette atıl vaziyette olduğu, 2 adet kompaktörün ise çalınmış olduğu iddiası sebebiyle keşif mahallinde bulunmadığı, dava konusu makineler sistemde montajlı vaziyette bulunmadığından test edilmediği, keşif mahallinde havalandırma sisteminde dava dışı "SÖNMEZ" marka makinelerin monte edilmiş olduğunun tespit edildiği,

davaya konu makinelerin garanti kapsamı içinde filtrelerde sık sık tıkanma ve sistemdeki boruları tıkama, motor yanması, bağlantı ve kaynak noktalarında açılma sonucu sistemi durdurması, arızaların yaşanması, sistemin tekniğine uygun kurulmamış olması ve alıcının beklediği faydayı sağlamayacağı, makine ve ekipmanların ayıplı mal ve hizmet sınıfında olduğu, ayıbın satış sırasında görülemeyeceği, ancak kullanım sırasında ortaya çıkacağından işin gizli ayıp niteliğinde olduğu, ayıbın iş sahibinin kullanamayacağı derecede olduğu,

onarım yapılmak suretiyle de giderilemeyeceği anlaşılmakla eser sözleşmesi hükümlerine göre ayıp ihbarının kural olarak şekle tabi bulunmayıp içeriği itibariyle ayıptan karşı tarafın haberdar olmasını sağlamaya elverişli her türlü ihbarın, ayıp ihbarı olarak kabulünün mümkün olması, yazılı olması zorunluluğunun bulunmaması, her türlü delille ispatlanabilmesi,

dava konusu ayıbın kullanıldıkça ortaya çıkması karşısında gizli ayıplı olması ve olayda gizli ayıbın niteliği itibariyle davalı birleşen dosya davacısının eseri kullanamayacak veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacak derecede olması karşısında davalı birleşen dosya davacısı tarafından 25.12.2019 tarihinde davacı birleşen dosya davalısına gönderilen mail ile ihbar yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğunun kabul edildiği, asıl dosya yönünden davacı her ne kadar bakiye iş alacağı tahsilini talep etmiş ise de yapılan işin gizli ayıplı olması,

sözleşmenin haklı feshi ve ayıbın onarım yapılmak suretiyle giderilemeyecek olması hususları nazara alınarak bakiye iş alacağı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak asıl dosya davacısının iddiasını ispat ile mükellef olduğu, işin eksiksiz olarak yapılıp teslim edildiği iddiası ispat edilemediği,

dosya kapsamına aksini gösterir herhangi bir delil de sunulmadığından asıl davanın reddine, davalı birleşen dosya davacının sözleşmesi feshinde haklı olduğundan tarafların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre birbirlerinden aldıklarını iade ile yükümlü olup, iş sahibi tarafından yükleniciye toplamda 70.000,00 TL ödenmiş olup bu miktarın davalı birleşen dosya davacısına ödenmesine, ...Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne ait fabrikaya kurulan sistemin sökülerek, ...Havalandırma Metal İnş. Tekst. Kuyum. Paz. Tic. San. Ltd.

Şti.'ne teslimine, sözleşmenin hüküm ifade etmemesi nedeniyle ortaya çıkan menfi zarar talebi yönünden ise de davacı ile dava dışı yüklenici arasındaki sözleşmenin hangi şartlarda kurulduğu, hangi şartlarda sona erdirildiği ve tasfiyesinin nasıl sağlandığını tespit etmeye yarar herhangi bir veri bulunmadığı, davacı tarafından da bu konu somutlaştırılmadığından, davacının dava dışı iş sahibi ile arasındaki eserin sözleşmenin feshi tarihindeki rayiç değerini ve bu sözleşmeden elde edebileceği kazancı tespit etmeye yarar veri bulunmadığından,

buna yönelik fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeye konu makine ve ekipmanlar iki yıllık garanti süresi içerisinde iken belge niteliğinde bulunan dosyaya sunulu e-maillere göre; asıl dava konusu fatura kesilmezden evvel, kompaktörün tıkandığı, kompaktörün motorunun yandığı, tıkanma nedeni ile boruların elyaf ile tıkandığı, defalarca sökülüp temizlendiği, siklon içi filenin yırtıldığı-tıkandığı, fanın gövde ve kaynak bağlantısında yırtılmalar olduğu, fanın balans yaptığı, fanın motorunun yandığı,

sistemin gereği gibi kurulmadığı durumlarının asıl dava davacısı-birleşen dava davalısına bildirilmesine rağmen çözüme ulaşılmadığı, sözleşmeden beklenen faydanın sağlanamadığı, gereği gibi teslim olgusunun ve işin gereği gibi bitirildiğinin asıl dava davacısı tarafından ispatlanması gerektiği ancak ispatlanamadığı, davaya konu makine ve ekipmanların garanti kapsamı içerisinde defalarca arızalanmış olduğu, arızaların kompaktör tıkanması nedeniyle sık sık boruların tıkanması, fan ve kompaktör motorlarının yanması, bağlantı ve kaynak yerlerinin sık sık açılması, filtre içerisindeki filenin yırtılması şeklinde meydana gelmesi,

bu sebeple işletmede aksaklıklar yaşanması ve işin sık sık durması, makine ve ekipmanlardan beklenen faydanın sağlanamaması sebebiyle davaya konu makine ve ekipmanlar ile kurulum hizmetinin ayıplı olduğu, mevcut arızaların kullanım hatasından kaynaklanmadığı, kullanılan ürünlerin fabrikada işlenen ürünler olduğu ve davacı-birleşen dava davalısı tarafından bilindiği ve bilinmesi gerektiği kanaati ile asıl dava davacısının itirazın iptali davasına konu fatura alacağının varlığını gereği gibi satım-teslim yapmaması nedeni ile ispatlayamadığı,

asıl dava yönünden davanın ticari satım sözleşmesine dayalı alacak nedeniyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davası olduğu ve bu yönüyle ayrıca gerekçelendirildiği gerekçesiyle kararın kaldırılarak asıl reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

1.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre asıl davada davacı birleşen davada davalı vekilinin asıl dava yönünden tüm, birleşen dava yönünden ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Her ne kadar İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerince taraflar arasında düzenlenen 17.07.2019 tarihli "..." başlıklı 3 adet kompaktör, 3 adet dik filtre satışı ve kurulmasına dair ticari satım sözleşmesinden birleşen dava davacısının döndüğünün tespiti ile sözleşme konusu birleşen dava davacısı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait fabrikaya kurulan havalandırma sisteminin sökülerek, birleşen dava davacısı ...Havalandırma Metal İnş. Tekst. Kuyum. Paz. Tic. San. Ltd.

Şti.'ne teslimi şeklinde aynen iadesine karar verilmişse de; yargılama aşamasında yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda, davalı yanın montaj mahallinde bulunan makinelerinden iki adedinin çalınmış olduğu beyanı ve iki adedinin de uygunsuz muhafazadan dolayı hurda vasıflı olduğu,

davacı-karşı davalıya ait olan ve montaj sahasında hava koşulları nedeniyle hurda haline gelmiş olan iki makinenin hurda mahiyetteki bedelinin yapılan piyasa araştırmasında 5.000,00 TL olacağı tespiti karşısında söz konusu makinelerin aynen tesliminin mümkün olmadığı anlaşılmakla bu husus değerlendirilmeksizin aynen teslim yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.