Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/374 K.2025/2707

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA - KARŞI DAVAYA CEVAP

Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkillerinin Irak'a mercimek ve fasulye ihraç ettiğini, davalı ile aralarında 06.04.2006 tarihli taşıma sözleşmesi yapıldığını, emtianın davalının araçları ile Bağdat/Irak ve diğer şehirlere taşındığını, taşıma işleminin tamamlanmasından sonra yükün alıcısı ile yapılan mutabakatta 195.250 kg mercimek ile 70.000 kg fasulyenin noksan olduğunun beyan edildiğini, araştırma neticesinde davalı taşıma firmasına tam olarak teslim edilen mercimek için dava konusu edilen miktar kadar sahte teslim belgesi ibraz ettiğinin tespit edildiğini, davalının ağır kusur ve hileli işlemde bulunduğunu,

ayrıca davalı taşıyıcıya gümrük beyannameleri ile teslim edilen fasulye emtiasının da noksan teslim edildiğini, şimdilik Irak'taki alıcısına teslim edilmeyen 70.000 kg emtianın davalı şirketin zimmetinde kaldığını, bu emtiaların parasal değerinin belirlenmesi için İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/31 D.iş sayılı dosyası ile tespit ve tedbir talep edildiğini, düzenlenen rapor ve 19.06.2008 tarihli mahkeme kararına göre davalı taşıyıcı firmaya teslim edilen emtiadan 195.250 kg mercimek ile 1.176.327 kg fasulyenin Irak'taki alıcısına teslim edilmediğinin belirlendiğini,

davalının noksan teslimden dolayı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 781. maddesine göre sorumlu olup, TTK'nın 786/son hükmü gereği sahte belge tanzim ederek hileli işlem yaptığından ağır kusurlu olduğunu, 195.250 kg mercimek ile 70.000 kg fasulyenin bedelini talep ettiklerini, bu miktarın toplam 182.037,50 USD olduğunu,

ayrıca teslim edilmeyen toplam 265.250 kg emtia için sözleşmede ton başına 87,00 USD nakliye ücreti ödendiğinden teslim edilmeyen mal bedeline göre ödenen 23.076,50 USD nakliye ücreti ile birlikte toplam 205.114,25 USD olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 205.114,25 USD’nin dava tarihinden itibaren Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle fiili ödeme günü Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığı olarak davalıdan tahsilini talep etmiş, karşı davaya cevap dilekçesinde karşı davanın reddini istemiştir.

II. CEVAP-KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiş, karşı davasında, 104.547,00 USD navlun alacağının faizi ile fiili ödeme gününde Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığı TL olarak tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, davalının taşıyıcı olarak emtianın kısmen zayi olmasından sorumlu olduğu, taşıma konusu bir kısım emtianın eksik olması nedeniyle zayi edildiği, davalı taşıyıcı tarafından olaya ve nedenine ilişkin olarak özellikle mercimek yükü bakımından teslimin gerçekleştiğini,

ancak alıcı tarafından yapılan muayene sonucunda bir kısım emtianın kabul edilmeyerek iade prosedürünün başlatıldığını savunarak buna ilişkin Irak makamlarınca tutulduğunu ileri sürdüğü CMR belgeleri ve üzerindeki şerhler ile Irak depo görevlilerince düzenlendiğini iddia ettiği belgelerin ve şerhlerin sahte olduğu, dolayısıyla emtianın zayi edilmesinin davalının ağır kusurundan kaynaklandığı,

davalının Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi'nin (CMR) 23. maddesindeki sınırlı sorumluluk hükmünden yararlanması mümkün olmadığı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, karşı dava, eksik ödenen navlun alacağının tahsili istemine ilişkin olup tüm dosya kapsamı ve Yargıtay bozma ilamları uyarınca davalı karşı davacı taşıyanın kendisince taşınmak üzere teslim alınan malın alıcısına usulüne uygun teslim edildiğini ve mal bedelinin ödendiğini ispata yarar delil sunmadığı gibi dava konusu taşımada kusurundan kaynaklı asıl davada davacıların zararına sebebiyet verdiği,

kaldı ki 17.01.2018 tarih ve 2015/109 E., 2018/35 K. sayılı kararı ile asıl ve karşı davanın reddine dair verilen karara karşı, karşı davacı tarafından temyiz başvurusu yapılmadığı, usuli kazanılmış haklarında gözetilmesi gerektiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin bozma ilamının dışında kaldığı gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmiş, hüküm davalı-karşı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava taşıma sözleşmesine dayalı tazminat ve teslim edilmeyen mal bedeline göre ödenen nakliye ücretinin istirdatı, karşı dava ise eksik ödenen navlun alacağının tahsili istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı-karşı davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.