Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/457 K.2025/5233

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı tarafın, müvekkilinin eşi ... aracılığında üzüm alım-satımı konusunda anlaştıklarını, müvekkilinin davalının ürettiği üzümleri satın almak için aynı gün 25.000,00 TL peşin ve 30.08.2020 keşide tarihli ve 100.000,00 TL bedelli, 30.09.2020 keşide tarihli ve 100.000,00 TL bedelli, 9428169 seri numaralı tarihsiz, isimsiz ve miktar hanesi boş çeki davalıya verdiğini, tarafların bağdaki üzüm olgunlaşmadan önce kesim tarihi hususunda anlaşmaya vardıklarını, üzümlerin kesimine kadar olan bölümü davalı tarafından yapılmak üzere yaprak aralama masrafı,

ilaçlama sulama gibi masraflar da dahil olmak üzere anlaşılmış olmasına karşı 09.08.2020 tarihi 17:00-21:00 saatleri arasında yağan dolu ve şiddetli yağmurun, ürünlerde ciddi anlamda hasar ve zarara neden olduğunu, üzümün bu şekliyle pazarda satılma özelliğini kaybettiğini, davalının da bu doğa olaylarına karşı tarım sigortasını yaptırmadığını, müvekkilinin yine iyi niyetini kullanarak ilk çekin tarihi geldiğinde ticari itibarı sarsılmaması amacıyla çekte yazan 100.000,00 TL bedeli davalıya ödediğini,

ayrıca diğer çekin bedeli olan 100.000,00 TL'nin de ödenmesi gerektiğini ancak Buldan Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan değişik iş dosyasında yapılan tespit sonucu alınan bilirkişi raporunda üzümlerin net gelirinin 148.616,51 TL olarak belirlendiğini, belirtilen 100.000,00 TL bedel ödenirse davalının fazladan 51.383,49 TL para kazanmış olacağını, davalı tarafın müvekkili ile uzlaşmaya yanaşmadığını, davalının elinde haksız ve sebepsiz yere bulundurduğu müvekkiline ait boş çeki de geri vermediğini ileri sürerek müvekkilinin davalıya vermiş olduğu ...

A.Ş. ... Şubesi'ne ait 9428169 seri numaralı tarihsiz, isimsiz ve miktar hanesi boş çekin iptali ile müvekkilinin davalıya borcu olmadığının tespitine, yine davalıya 200.000,00 TL bedelli (30.08.2020 keşide tarihli 9428164 seri numaralı 100.000,00 TL bedelli ve 30.09.2020 keşide tarihli 9428165 seri numaralı 100.000,00 TL bedelli) iki adet çekin 51.383,49 TL'lik kısmından dolayı borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; tarafların uzun yıllardır tanıştığını, bu samimiyete dayanarak ekonomik olarak sıkıntı yaşadığını belirten davacının müvekkilinden para istediğini, müvekkilinin de bu istek karşılığında kendisine 200.000,00 TL para verdiğini, bu parayı iki parça halinde kendisine ödeyebileceğini belirten davacının müvekkiline dava dilekçesinde bahsi geçen çekleri verdiğini, verilen bu çeklerin davacının iddia ettiği gibi satın alınan ürünlere karşılık olmadığını, aldığı borca karşılık ödeme olarak verildiğini, davacının eşi ile bir müddet sonra üzüm alım satımı hususunda anlaştıklarını,

ticari örf ve adet ve teamüller gereği tarafların bu üzüm alım satımı konusunda yazılı bir sözleşme imzalamadıklarını, yaşanan doğa olayından sonra üzümlerin zarar gördüğünü, davacının anlaştıkları parayı ödemesinin mümkün olmadığını, sonrasında işbu davayı açarak birbiri ile hiçbir ilişkisi olmayan iki ilişkiyi birleştirmeye çalıştığını ve hatta hayatın olağan akışına aykırı iddialarda bulunduğunu, müvekkilinde davacının boş çeki bulunmadığını ayrıca davacının müvekkiline 25.000,00 TL verdiği iddiasının da gerçek dışı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu çek nedeniyle menfi tespit talep edildiğine göre davalının çekin lehtarı veya hamili olması gerektiği, oysa dava konusu çekte davalının ne lehtar ne de hamil olduğu, davalının çekte herhangi bir cirosunun da olmadığı, davacı tarafından davalının çekle ilgisinin ve hamilin kötüniyetli ve çekin eline geçmesinde ağır kusurlu olduğunun davacı tarafından ispatlanamadığı, dolayısıyla davacının, davalıya husumet yöneltemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dilekçesine konu 9428169 seri numaralı çekte davalının lehtar ve hamil olmadığı, herhangi bir cirosunun da bulunmadığı, Mahkemenin husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar vermesinin doğru olduğu, davanın reddedilmesine rağmen kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına davanın husumetten reddedildiği gözetilerek maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu konuda herhangi bir hüküm verilmemesinin hatalı bulunduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, mal alımı karşılığı avans olarak verildiği iddia olunan çeke dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.