Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/4971 K.2026/460

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin davalı bankanın ... Şubesi'nde bulunan hesabından müvekkili şirket çalışanı ...'in davalı banka çalışanı ... ile müşterek hareket ederek 86.120,00 TL'yi başka hesaba aktardığını, durumdan haberdar olan müvekkili şirket yetkililerinin müracaatı sırasında hesabın bloke edildiğini ancak paranın çekildiğinin bildirildiğini, bunun üzerine usulsüz işlemler nedeniyle Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu ileri sürerek 86.120,00 TL'nin davalıdan dava tarihi itibariyle bankaların ticari kredilere uyguladığı faiz oranıyla tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı şirketin muhasebeden sorumlu elemanı ... tarafından 16.08.2007 tarihinde firma talimatının aslı ve bir adet fotokopisi getirilerek davacı firmanın şubedeki hesabından dava dışı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin hesabına 86.120,00 TL'nin havale edilmesinin istendiğini ve talimat doğrultusunda da şube tarafından işlemin gerçekleştirildiğini, aynı gün şirket yetkilisinin şubeye gelerek talimattaki imzanın kendisine ait olmadığını, muhasebeden sorumlu ... tarafından sahte imza ile talimat hazırlanarak havale işleminin yapıldığını iddia ettiğini ve paranın iadesini istediğini, ama iade edilemeyeceğinin bildirildiğini, bankanın kusurlu davranışının olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemece bozma ilamına uyularak, dosyanın geldiği safahat, alınan denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporunda belirtilen hususlar dikkate alındığında; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK)

6. maddesine göre davacının haksız fiilin unsurlarını, zarar ile haksız fiil arasındaki illiyet bağını ispat etmek durumunda olduğu, davacıya ait ... nolu hesap hareketleri incelendiğinde.

15.08.2007 gün sonunda hesapta 5.529,15 TL bakiye mevcut olduğu, dava konusu 86.120,00 TL'lik havale işleminin gerçekleştirilmesi için hesap bakiyesinin müsait hale gelmesi amacıyla, davacı şirketin kaşe ve imzasına havi yazılı talimatlar ile işlem sırasına göre; ilk önce davacıya ait ... no.lu hesaptan 29.420,00 TL para aktarıldığı, sonrasında ... nolu euro mevduat hesabından 20.556,60 euro bozularak TL karşılığı olan 37.371,90 TL'nin hesaba yatırıldığı ve nihayetinde davalı banka gişesinden hesaba 20.000,00 TL nakit para yatırıldıktan sonra dava konusu 4 adette toplam 86.120,00 TL'lik havale işleminin yapıldığı,

dava dışı ...'in çalıştığı davacı şirketin vekili tarafından dava ve cevaba cevap dilekçesinde ve savcılık suç duyurusunda dolandırıcılıkla suçlandığı, ancak dolandırıcılıkla suçlanan bir şahıs tarafından, dava konusu havalelerin gerçekleştirilmesi için 16.08.2007 tarihinde davalı bankanın gişesinden, havale işleminin hemen öncesinde davacı şirketin hesabına 20.000,00 TL nakit para yatırılmasının hayatın olağan akışına aykırı olacağı, dava konusu 86.120,00 TL'lik havale talimatı içeriğindeki bilgiler,

talimata istinaden yapılan havale işlemlerine ait dekontlarda yer alan açıklamalardaki bilgiler ile davacıyla ticari ilişkisi bulunan dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2007/159730 soruşturma numaralı dosyasına sunulan çek yapraklarındaki bilgilerin birbirini teyit ettiği, diğer bir ifadeyle davacının hesabından yapılan havale tutarlarının, dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti.'nin elinde bulunan ve ibraz tarihlerinde karşılıksız kalan çeklere istinaden yapıldığının anlaşıldığı, davacı şirket tarafından 2007 Haziran ayında işe alınan dava dışı ...'e, 16.08.2007 tarihine kadar davacı şirketin davalı banka nezdindeki ... nolu TL mevduat hesabından değişik tarihlerde, talimatlara istinaden hesap bakiyesine yakın tutarlarda ödemeler yapıldığı, söz konusu ödeme tutarlarının davacı şirket yetkilileri tarafından fark edilmemesinin mümkün olmadığı,

bu sebeple, dava dışı ... tarafından davacıya ait hesaptan talimatla çekilen tutarların, ancak davacı şirketin bilgisi ve onayı ile gerçekleşebileceği, dava dışı ... tarafından 16.08.2007 tarihinde, davacıya ait ... nolu hesaptan yapılan işlemlerin, davacı şirketin yazılı talimatı (talimat aslı yerine fotokopisi görülmekle birlikte) ile gerçekleştirildiği, davalı bankanın işlemlerde sorumluluğunun bulunmadığı,

davacının dava açmakta kötüniyetli olarak davrandığı hususunun davalı tarafça ve toplanan delillere göre ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalı banka aracılığı ile yapılan havale işleminin sahte imzayla gerçekleştirildiği iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Mahkemece, yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak Dairemizin 25.02.2019 tarihli, 2017/4598 E. ve 2019/1500 K. sayılı ilamı ile "...Dosya kapsamı dikkate alındığında, havale talimatını davalı bankaya sunduğu iddia olunan dava dışı ...’in davacının elemanı olduğu anlaşılmakla, Mahkemece davacının kendi elemanını seçerken gerekli özeni gösterip göstermediği ve gerekli kontrolleri yapıp yapmadığı değerlendirilip, buna göre davacının müterafik kusurunun araştırılması ve sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik inceleme ve değerlendirmeyle davanın kabulüne karar verilmiş olmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına..." karar verilmiş, Mahkemece de işbu bozma ilamına uyulmuştur.

Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Konu, yargısal içtihatlarla gelişmiştir. Bu kurum davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir.

Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar.

Usuli kazanılmış hak olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kurulu 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 E., 1960/9 Karar sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğar (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.06.2023 tarihli, 2022/10-796 E., 2023/625 K. sayılı emsal ilamı).

Somut uyuşmazlıkta da Mahkemece, Dairemizin 25.02.2019 tarihli, 2017/4598 E. ve 2019/1500 K. sayılı sayılı bozma ilamına uyulmakla davacı yararına usuli kazanılmış hak doğmuştur. Zira, müterafik kavramı, bir zararın meydana gelmesinde tarafların müşterek kusurunun bulunması halini ifade etmektedir. Bu durumda Mahkemece uyulan Dairemizin 25.02.2019 tarihli, 2017/4598 E. ve 2019/1500 K. sayılı bozma ilamı çerçevesinde davacı lehine oluşan müktesep hak da gözetilerek tazminatta belirli bir oranda indirim yapılarak karar verilmesi gerekirken ve bozma ilamından sonra alınan bilirkişi raporu da tarafların ortak kusurlu olduğunu teyit etmişken kusurun tamamının davacıya yüklenerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.