Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/557 K.2025/5174

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılardan ... Havacılık Ltd. Şti.'den aralarındaki hac umre biletlerinin satışına ilişkin sözleşme kapsamında fatura ve cari hesaba dayalı alacağının olduğunu, adı geçen şirket tarafından ödeme yapılmadığı gibi 25.05.2016 tarihli borç ikrarının bulunduğunu, ... Ltd. Şti.'den alınan teminat mektuplarının nakde çevrildiğini ancak alacağın karşılanmaması üzerine, müvekkilinin alacaklarını teminen davalılar taşınmazları üzerinde tesis edilen ipoteklerden dolayı başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe davalıların itirazlarının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde, davaya konu icra takibini müteakip davalının 549.827,14 USD tutarındaki karşı alacaklarının davacı alacaklarından mahsup edildiğini, buna rağmen davacının takip tutarı üzerinden dava ikame ettiğini, ... Ltd.

Şti. ile davacı arasındaki anlaşma kapsamındaki zincir sefer teşvik hak edişinin, 2015 Kasım-2016 Ağustos dönemine ilişkin no-show bedellerinin, 2016 yılı uçuş bedellerinin icra takip tutarından mahsup edilmediğini, bahse konu anlaşma kapsamında davacının uçuşlarını aksatması sebebi ile ortaya çıkan masraflardan dolayı müvekkilinin uğradığı zararın takip tutarından mahsubu gerektiğini, teminat mektuplarının güveni kötüye kullanmak suretiyle nakde çevrildiğini, müvekkili ...

Ltd. Şti. alacaklarından kaynaklanan ve davacının edimlerini yerine getirememesinden dolayı mahrum kalınan kârdan kaynaklanan zarara ilişkin, müvekkilinin davacı namına ödediği uçuş izinlerine bedellerine ilişkin, 2015 yılı no-show bedellerine ilişkin takas taleplerinin olduğunu belirterek müvekkili ... Ltd.

Şti.'nin hak ve alacaklarının tespit edilerek dava konusu tutardan mahsubuna, bu tespite göre takas taleplerinin kabulüne ve davacı aleyhine kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların birbirinden karşılıklı cari hak ve alacaklarına ilişkin net bakiye üzerinde 25.05.2016 tarihi itibariyle ... Ltd. Şti.nin davacıya 2.046.549,90 USD borç bakiyesi bulunduğunun kabul/ikrar edildiği, davacı ile ... Ltd.

Şti. arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde yer alan mali hükümler ve bunların ifası ile bağlantılı olarak 25.05.2016 tarihi sonrasında gerçekleştirilebilecek tarifesiz (charter) uçuluşlar ile bağlantılı oluşabilecek (henüz doğmamış) karşılıklı hak ve alacakların mutabakat konusu tutara dahil olmadığı, sözleşmenin 5. maddesi uyarınca tarafların ayrıca mutabık kalmaları şartıyla ... Ltd. Şti.nin hak kazanabileceği no show yolculara ilişkin iade tutarlarının ... Ltd.

Şti.'nin borç bakiyesinden düşüleceği, ... Ltd. Şti.nin sözleşmeden doğan muaccel borçlarının teminatı olarak üçüncü kişiler taşınmazları üzerine davacı lehine tesis edilen ipotek ile bağlantılı olarak davacı tarafından ödenen 52.948,98 TL ve ileride tesis edilecek ipoteklere ilişkin doğabilecek benzeri masrafların ... Ltd. Şti.nin borç bakiyesine ilave edileceği hususlarını içeren borç ikrarının ... Ltd.

Şti. yetkilisi olarak ... tarafından imzalandığı, davalı tarafça davacıya kesilen 20.04.2017 tarihli 51.957,00 USD bedelli iade muhteviyatlı faturanın davacının yasal defterlerinde yer almadığı, davacının bu faturadan sorumlu olmadığı, davacının defter kayıtlarında görünen ve icra takibinde talep edilen 159.393,57 TL'nin yansıtma bedellerinden oluştuğu, ancak davalının defter kayıtlarında yer almayan söz konusu bedellerin neye istinaden davalıya yansıtıldığı hususunda herhangi bir teslim/tebliğ belgesinin dosyaya sunulmadığı,

bu aşamada söz konusu tutardan da davalının sorumlu olamayacağı, davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle 2.831.702,06 USD alacaklı olduğu, davalı tarafça 31.12.2016 tarihinde toplam 497.870,14 USD ödeme yapıldığı, bunun 40.194,44 USD'sinin işlemiş faize mahsup edildiği, 114.732,38 USD'lik kısmının fer'ilere karşılık yapıldığı, bakiye 342.943,32 USD tutarındaki kısmın davacının asıl alacağından tenzil edilmesi gerektiği, sonuç itibariyle davacının talep edebileceği bakiye asıl alacak tutarının 2.488.759,24 USD olduğu,

icra takip tarihinden sonra yapılan kısmi ödemenin faiz, feriler ve ana paradan düşümü sonucunda bu tarihten dava tarihine kadar işletilecek faiz tutarının 172.277,45 USD olduğu, dolayısıyla dava tarihi itibariyle davacı alacağının 2.488.759,24 USD ve 172.277,45 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.661.036,69 USD olduğu, gerek icra takip tarihi itibariyle, gerek son ödeme tarihi olan 31.12.2016 tarihi itibariyle mevcut alacak ve borçların her iki tarafın da ticari defterinde kayıtlı olduğu, davanın limit ipoteğine dayalı ipoteğin paraya çevrilmesi suretiyle başlatılan takibe itirazın iptaline yönelik olduğu, bu nedenle ...

Ltd. Şti. yönünden ipotek toplamı olan 6.150.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere davanın kabulü gerektiği, davalı ... Hayvancılık AŞ'nin ipotek bedeli olan 3.750.000,00 TL, davalı ...'ın ipotek bedeli 2.400.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere borçtan sorumlu olduğu, davacının işbu alacağının tahsili için başlattığı ipoteğin paraya çevrilmesine mahsus icra takibine davalıların itirazında haksız olduğu gerekçesiyle davalı ... Ltd.

Şti. hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, bu davalı tarafından icra dosyasına yapılan itirazın 2.488.759,24 USD asıl alacak, 172.277,45 USD icra takip tarihi ile dava tarihi arasında işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.661.036,69 USD üzerinden itirazın iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, takibe dava tarihi olan 22.12.2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/A maddesi uyarınca kamu bankalarının USD cinsine uyguladığı en yüksek 1 yıllık vadeli mevduat faizinin uygulanmasına,

(ipoteğin paraya çevrilmesine mahsus takip olması sebebiyle ipotek ile teminat altına alınan toplam 6.150.000,00 TL ile sınırlı olmak şartıyla) davalı ...

Hayvancılık A.Ş yönünden açılan davada davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile, bu davalı yönünden ipotek bedeli olan 3.750.000,00 TL ile sınırlı olmak şartıyla itirazın iptali ile takibin bu miktar üzerinden takip talebindeki şartlarla aynen devamına, davalı ... yönünden açılan davada, davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile,

bu davalı yönünden ipotek bedeli olan 2.400.000,00 TL ile sınırlı olmak şartıyla itirazın iptali ile takibin bu miktar üzerinden takip talebindeki şartlarla aynen devamına, ipotek bedelleri ile sınırlı olmak şartıyla davalılar aleyhine hükmedilen 6.150,000,00 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, (davalı ... Havacılık Gıda ve Tur. Org. Ltd. Şti. tamamından, davalı ... Hayvancılık A.Ş.

750.000,00 TL'lik miktar ile sınırlı, davalı ... ise 480.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak şartıyla) davalılardan tahsilde mükerrer olmamak şartıyla müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kalan kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava tarihi itibariyle 2.488.759,24 USD asıl alacak 172.277,45 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.661.036,69 USD alacağı olduğunun tespit edildiği, davacının dava dilekçesinde dava tarihi itibariyle bakiye açık hesap tutarının ne olduğu hususunda açık bir beyanda bulunmayıp, takibe yapılan itirazın iptalini talep ettiği, harca esas değeri de takip dayanağı ipoteklerin toplam limiti olan 6.150.000,00 TL olarak gösterdiği, mahkemece davalı ...

Ltd. Şti. yönünden alacak tespit edildikten ve asıl alacağa dava tarihinden itibaren faiz işletilmesine ve takibin bu davalı yönünden de 6.150.000,00 TL ipotek limiti ile sınırlı olarak devamına karar verilmesi karşısında davalılar vekilinin, davalı ... Ltd.

Şti. yönünden talep aşılarak karar verildiğine yönelik istinaf sebebinin yerinde olmadığı, davacı tarafından düzenlenen açık hesaba konu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olmasının, bu faturalara konu hizmetin verildiğine karine teşkil ettiği, aksini ispat yükünün davalılar üzerinde olduğu, davalıların karinenin aksini ispat amacıyla ileri sürdükleri tüm savunma ve delillerin hem kök raporda, hem de itirazlar üzerine alınan ek raporda ayrıntılı şekilde değerlendirildiği,

mahkemece gerek takip gerekse dava tarihi itibariyle hesaplanan alacağın bu tarihlerdeki TCMB kuruna göre ipoteklerin toplam limitinin üzerinde kalması nedeniyle, yazılı şekilde karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, hesaplanan alacak likit nitelikte olduğundan ve davalılar itirazlarında haksız olduklarından, mahkemece hükümde belirtildiği şekilde icra inkâr tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26/1 hükmünde hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu ve talepten fazlasına veya başka bir şeye karar verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davası, dayanağı icra takibine sıkı sıkıya bağlıdır. Davanın konusunu teşkil eden İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün 2016/5474 sayılı dosyasındaki takip talebinde 2.831.702,56 USD asıl alacak ve 159.393,41 TL asıl alacak talep edilmiş olmasına rağmen, HMK'nın 26/1 hükmüne ve yukarıda belirtildiği üzere takibe sıkı sıkıya bağlılık kuralına aykırı şekilde, talep edilmediği halde bilirkişi raporunda dava tarihine kadar işlemiş faiz olarak hesaplanan miktara karar verilmesi doğru olmamıştır.

2. Ayrıca, hükme esas alınan bilirkişi raporundan, takip tarihinden sonra dava tarihinden önce yapılmış ödemeler de dahil edilmek suretiyle dava tarihi itibarı ile davacı alacağının hesaplandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, itirazın iptali davalarında icra takibinden sonra dava tarihinden önce borca mahsuben ödeme yapılmışsa alacaklının ödeme yapılan miktar yönünden itirazın iptali davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı gözetilmeksizin karar verilmesi de doğru olmamıştır.

3.Bozma sebebine göre davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.