Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/6008 K.2025/6786

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen 2021/250 E. sayılı davada davacı vekili ile birleşen 2021/334 E. sayılı davada taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ...'ın davalı şirketin kurucu ortakları olduğunu, davalı ... ile imzalanan 25.12.2019 tarihli protokol uyarınca müvekkilinin adıgeçen davalıya 200.000,00 TL ödeme yaptığını, toplamı 375.000,00 TL'lik üç adet bono verdiğini, %50 şirket hissesini noterlik kanalıya devrettiğini, 27.12.2019 tarihinde dava dışı ... Ltd.

Şti.'nin kuruluşunu gerçekleştirdiğini, ancak karşı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, müvekkilinin kurmuş olduğu yeni şirketin eğitim faaliyetlerine devam edebilmesi için ve ruhsat alabilmesi için şube adresinin resmi yollardan devri gerektiğini, davalı şirketin şubesinin adresi olarak gözüken yerin ticaret sicil kayıtları üzerinden terkin işlemini yapılmadığı gibi kira sözleşmesinin feshedilmediğini, davalı tarafın protokol edimlerini yerine getirmemesi sebebi ile protokolün haklı nedenlerle geçmişe etkili olacak şekilde feshedilerek müvekkilinin gerçekleştirdiği edimlerinin iadesinin ihtar edildiğini,

ancak sonuç alınamadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin devrettiği hissenin iadesine, değilse şimdilik 25.000,00 TL hisse bedelinin.

200.000,00 TL'nin, 100.000,00 TL cezai şartın davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline, mezkur senetlerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine, yeni kurulan şirketin başka adrese taşınmak zorunda kalması sebebiyle yapılan masraflardan şimdilik 1.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosyasının dava dilekçesinde; asıl davaya konu bonolardan 20.06.2020 vade tarihli 125.000,00 TL'lik bono ile ilgili olarak Kayseri Genel İcra Dairesinin 2021/12909 kaydında davalı tarafından başlatılan icra takibinin muvazaalı ve kötü niyetli olduğunu, asıl davaya konu diğer iki bono ile ilgili icra takibinde alacaklı vekili olarak hareket eden vekilin, işbu davaya konu takipte davalı vekilliğini üstlendiğini ve lehtar ...'ın borçlu gösterilmediğini, esasen davalı ile lehtarın akraba olduklarını,

asıl davada verilen ihtiyati tedbir kararını delmek üzere ciro yapıldığını, dava konusu bononun arka yüzündeki ilk cironun lehtarının ... olduğunu, ...Eğitim ... Ltd.

Şti.'ne ait sonraki ciro karalanarak protesto çeken banka cirosu ile karalanarak ciro arasına ... imzası atılarak takibe geçildiğini, ...'ın icra takibindeki vekâletnamesi ile bonodaki imzasının farklı olduğunu, gerekli görülmesi halinde imza incelemesi yapılabileceğini, davalının, asıl davaya konu borçsuzluk sebeplerini bilebilecek durumda olduğunu ileri sürerek Kayseri Genel İcra Dairesinin 2021/12909 sayılı dosyası kapsamındaki bonodan dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacılar vekili birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/334 E. sayılı dosyasının dava dilekçesinde, 25.12.2019 tarihli protokol uyarınca davalının ödemesi gereken 200.000,00 TL'yi ödemediğini, 25.12.2019 tarihinde yapılan hisse devrini müteakip tarafların bankaya gittiğini, şirket hesabında bulunan paranın kendisininmiş gibi davalı tarafından paylaştırıldığını, davalının protokolde belirlenen senet bedellerini de ödemediğini, protokol sonrası demirbaşların müvekkiline teslim edilmediğini, protokol öncesine dayanan borçların ödenmediğini,

davacı şirkette eğitime başlayıp sonrasında davalı işletmesinde eğitimine devam eden öğrencilerden ...'ın başvurduğu hakem kararı sonucu adıgeçene de taraflarınca ödeme yapıldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalının ödemediği 25.000,00 TL sermaye payından şimdilik 500,00 TL'nin, hisse devri karşılığı ...'a peşin ödenmesi gereken 200.000,00 TL'den şimdilik 1.000,00 TL'nin, şirket hesabından davalıya gönderilen 230.850,00 TL'den şimdilik 1.000,00 TL'nin, ... isimli öğrenciden dolayı şimdilik 100,00 TL'nin, müvekkilinin ...

Ajans ile ilgili olarak yapmış olduğu anlaşmadan dolayı uğranılan zarardan şimdilik 200,00 TL'nin, hisse devrinden önce borç doğuran sözleşmelerden kaynaklanan zarardan şimdilik 500,00 TL'nin, demirbaşlardan dolayı şimdilik 100,00 TL'nin faizleri ile birlikte, ayrıca 100.000,00 TL cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar asıl davaya cevap vermemiştir.

2.Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosyasında cevap verilmemiştir.

3.Davalı vekili birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 334 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, öğrenci ... ve ... Ajans ile ilgili talepler açısından müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, müvekkilinin ilgili protokol kapsamında edimlerini yerine getirdiğini, müvekkilinin sermaye borcunun bulunmadığını, olsaydı protokolde buna yer verilmiş olacağını, müvekkilinin protokolde belirtildiği gibi senetleri tanzim edip imzalamakla edimini yerine getirdiğini ancak karşı tarafın edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle menfi tespit davası açıldığını, davacılar iddialarının doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...Eğitim Kurumları San. Tic. Ltd. Şti.'nin %50 hisseli ortakları iken ... ve ... arasında 25.12.2019 tarihli protokol düzenlendiği, ...'ın bu şirketteki payının devri ve şirketin bir kısım malvarlığının ...'ın yeni kurduğu şirkete devri ile bir miktar paranın ... tarafından ...'a ödenmesinin kararlaştırıldığı,

protokole göre ...'ın şirketteki payını devralan ...'ın şirketin ... şubesi olarak anılan bir kısım mavarlığının şirketten ayrılan ...'a devrini taahhüt ettiği, burada sözleşmenin hukuki niteliğinin ...'ın şirketteki pay devrine davalı olarak şirketten çıkması ve buna bağlı olarak şirketin malvarlığının sözleşmeyi yapanların arasında paylaşılması olarak nitelendirilebileceği, ...'ın şirketteki payını devrederek şirketten çıkması karşılığında ...Eğitim Kurumları San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ... şubesi olarak kullanılan yerdeki şirket malvarlığının aktif ve pasifiyle birlikte devralacağı ve bunları kuracağı yeni şirkete verileceği, ayrıca ...'ın 200.000,00 TL'si peşin ve kalanı için üç adet toplamı 375.000,00 TL bedelli bono verilmesinin kararlaştırıldığı, protokol hükümlerinin tam yerine getirilmediği ve eksik yerine getirildiği taktirde 100.000,00 TL cezai şartın kararlaştırıldığı, protokolde kararlaştırılan ... şubesinin devrinin gerçekleştirilmemesinin Milli Eğitim Müdürlüğünden yeni işletme için ruhsat alınamamasından dolayı 25.12.2019 tarihli protokolden haklı nedenle dönme sebebi olarak gösterildiği,

hukuken şubenin devrinin söz konusu olamayacağı, şubenin malvarlığının aktif ve pasifleriyle birlikte devri mümkün ise de, bu devrin ticari işletme devri olmadığı, şubenin malvarlığının devrinin şubenin devri anlamına gelmediği, şubenin malvarlığının devri için ticaret sicilinde bir işlem yapılmasına, şubenin kapatılmasına ve ticaret sicilinden silinmesine gerek olmadığı, somut olayda ...'ın şirketteki hissesini protokole uygun olarak ...'a devri ve ...'ın da ...Eğitim Kurumları San.

Tic. Ltd. Şti.'nin ... şubesi olarak anılan yerdeki menkul malvarlığının (demirbaşlarının) zilyetliğinin, müşterilerinin (öğrencilerin) ve alacak ile borçlarının, şubenin bulunduğu yerin kullanım hakkının üzerindeki zilyetliğini ...'a bırakması ile devir işleminin gerçekleştiği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü yazısına göre, 02.10.2019 tarihinde ...Eğitim Kurumları San. Tic. Ltd. Şti.'ne kişisel gelişim kursu açma izni verildiği, 12.11.2019 tarihinde ...

AVM'de kişisel gelişim kursu açmak için talepte bulunulduğu, yapılan inceleme sonunda bir takım eksiklikler sebebi ile işlem yapılmadığının belirtildiği, ruhsat alamama durumu ve nedenlerinin ... tarafından önceden bilindiği, bu durumda ...'a atfedilecek bir kusur olmaksızın ... Ltd.

Şti. adına ruhsat alınmadığının ortada olduğu, bunun protokolden haklı nedenle dönme sebebi olarak ileri sürülemeyeceği, protokolün ayakta olduğu ve tarafların protokol hükümlerine göre taahhüt ettikleri edimlerini ifa etmekle yükümlü oldukları, ...'ın, ...'a ... Türk ....Bankası ...

Caddesi ...Şubesi'nden 27.12.2019 günü yapılan işlemle 200.000,00 TL ödediğini iddia ettiği, ödemenin ispatlanmadığı, davacının protokol çerçevesinde verdiği her biri 125.000,00'er TL bedelli 3 adet bonodan dolayı borçlu olup bu bono bedellerini de ödemesi gerektiği; asıl dava dosyasında davacı ...'ın iddialarının ispat edilemediğinden aynı sebeple birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/250 E. sayılı dosyasındaki menfi tespit davasının da reddi gerektiği, birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/334 E. sayılı dosyasına gelince;

davacı ...'ın 25.12.2019 tarihli protokolün 5. maddesinde hisse devri karşılığında davalı tarafından peşin ödenmesi taahhüt edilen 200.000,00 TL'nin ... tarafından adı geçene ödendiği ispat edilemediğinden, dosya davalısına yemin metni sunması için süre verildiği, ancak kesin süreye rağmen ... tarafından yemin deliline dayanılmadığı, mevcut duruma göre, hisse devri karşılığında davalı tarafından peşin ödenmesi taahhüt edilen 200.000,00 TL'nin ... tarafından adı geçene ödendiğinin ispat edilemediği, şirket sermaye bedeli olarak taahhüt edilen paranın ... tarafından ödenmediğinin tespit edilemediği,

27.12.2019 tarihinde davacı şirket hesabından davalı ...'ın hesabına gönderilen 230.850,00 TL'nin şirket ortaklığından ayrılmaya binaen şirket nakitlerinin paylaşımı kapsamında yapıldığı, bunun tahsiline ilişkin talebin reddi gerektiği, ... isimli öğrenci, ...

Ajansla ilgili 200,00 TL alacak istemi, kantin malzemesi gibi bir kısım malzemelere yönelik 500,00 TL alacak istemi ve demirbaşa yönelik 100,00 TL alacak kalemi istemine ilişkin istemleri yönünden ispata elverişli delil bulunmadığı,

bu talep kalemleri yönünden davacıların verilen kesine süreye rağmen yemin deliline dayanmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen 2021/250 E. sayılı davanın reddine, birleşen 2021/334 E. sayılı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosya davacısı ile birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/334 E. sayılı dosyasının taraflarınca istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında toplanan delillere, bilirkişi raporlarındaki tespit ve değerlendirmelere, mahkemenin kanıtların takdirinde ve hukuki ilişkiyi nitelendirilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamasına göre, İlk Derece Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosyası davacısı/ birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/334 E. sayılı dosya taraflarının istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosya davacısı ile birleşen Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/334 E. sayılı dosyasının taraflarınca temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, taraflar arasında imzalanan protokol nedeniyle hisse iadesi, menfi tespit ve cezai şart alacağı taleplerine, birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/250 E. sayılı dosyası menfi tespit talebine, birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/334 E. sayılı dosyası, asıl davaya konu protokol kapsamında ifa edilmediği ileri sürülen alacağın tahsili ile protokolün gereği gibi yerine getirilmediğinden bahisle uğranıldığı iddia olunan zararın tahsili ile cezai şart alacağı taleplerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. ... ve ... arasında düzenlenen 25.12.2019 tarihli Protokol'ün 3. maddesinde "...Ltd. Şti.'ne ait.... Mahallesinde bulunan .... Şubesi'nin 26.12.2019 tarihi itibarı ile ayrılarak ...'ın en geç 31.12.2019 tarihinde kuracağı yeni şirkete aktif ve pasifiyle (borç ve alacakları) devredileceği" düzenlenmiştir. Burada önem arz eden husus, ...'ın kuracağı şirkete, bu şubenin tescilden silinerek tamamıyla devredilmesidir ki, şirket bu şubede faaliyet gösterebilsin.

Her ne kadar Mahkemece taraflar arasındaki ilişki, hisse devri karşılığı şirket malvarlığının taraflar arasında paylaşılması olarak nitelendirilendirilerek, şube devri ve işletmenin devri hükümlerine göre değerlendirme yapılmışsa da, taraflar arasındaki Protokolün 3. maddesi içeriği ve bahse konu şubenin adres değişikliğinin ... Eğitim Kurumları San. Tic. Ltd.

Şti.nin 15.09.2020 tarihli Genel Kurul Kararı ile yapıldığı dikkate alındığında, Protokolün ayakta olduğundan söz edilemez.

Bu durumda Mahkemece yapılacak iş, Protokolde belirtilen 31.12.2019 tarihinden sonra ...'ın kayıtta tescil olmasa dahi ilgili şubenin bulunduğu yerde faaliyet gösterip göstermediği, şubenin aktif ve pasifiyle (borç ve alacakları) ilgili bir işlem yapıp yapmadığı, kayıtlarda bu şubenin kendisine devredilmesi ile ilgili alacak borç bulunup bulunmadığı araştırılarak, sonucuna göre Protokolün de ayakta olmadığı dikkate alınarak yapılacak değerlendirme ile karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

2.Bozma sebebine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.