Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/920 K.2025/6078

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 13.06.2017 tarihinde, davacı adına tescilli ...

Tohumu çeşidinin Türkiye pazarı için üretim ve satış hakkının 5 yıl süre ile münhasıran davalıya verilmesi hususunda sözleşme akdedildiğini, sözleşmeye göre davacının ... çeşidinin üretimi için gerekli olan ebeveyn hatlarını ithal edeceğini veya üretim yoluyla tedarik edeceğini, davalının da ... çeşidinin satışı için gereken gayreti göstererek en yüksek pazar payını almaya çalışacağını, sözleşmeye göre davacının 75.000 kg ... tohumunu Aralık 2017'de davalıya teslim edeceğini, davalının da tohum bedeli, royality bedeli ve üretim masrafları dahil olmak üzere 7 taksit halinde toplam 2.100.000,00 TL ödeyeceğini,

davacının 75.000 kg'lık tohumlardan 48.350 kg ürünü faturalı bir şekilde davalıya teslim ettiğini, davalının da bu miktarın karşılığı olan 1.353.800,00 TL'sini davacıya ödediğini, ancak kalan 26.650 kg'lık ürünün davacı tarafından teslime hazır edilmesine rağmen, davalı tarafından teslim alınmadığını ve bedeli olan 746.200,00 TL'nin de davalıya ödenmemesi üzerine davacının 13.04.2018 tarihli ihtarname ile 5 gün içinde hazır tohumların teslim alınmasını ve bakiye bedelin ödenmesini istediğini,

ancak davalının ürünleri teslim almaması ve bedelini ödememesi üzerine davalı aleyhine Konya 4. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6306 E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, davalının edimin ifasını kabulden haksız şekilde kaçındığını ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;dava dışı ihbar olunan ... Tohumculuk Ltd. Şti.'nin davaya konu ...

Tohumunun ıslahçı hak sahipliği nedeniyle gerekli teminatı davalıya verememesi üzerine, dava dışı şirketin sözleşmenin kurulması için ıslahçı hakkını davacıya devrettiğini ve taraflar arasındaki sözleşmenin imzalandığını, böylelikle davacı ile dava dışı şirket arasında kâr ortaklığı kurulduğunu, davalının tüm işlemleri dava dışı ihbar olunan şirket ile yaptığını, 48.350 kg tohumun teslimi ve bedelinin ödenmesi konusunda çekişme olmadığını, davacı tarafın Trakya bölgesi hariç tüm Anadoluda tohumun diğer tohumlara üstünlüğü konusunda müvekkilini yanılttığını, bu durumun gerçek olmadığının satış rakamlarından ortaya çıktığını,

48.350 kg tohumdan 44.700 kg'ının satılamayıp elde kaldığını, sözleşmenin 2. maddesi gereği ...

Tohumunun üretim ve satış hakkının münhasıran davalıya ait olduğunu, ancak davacının kendisinin 3. kişilere tohum satışı yaptığını, davalının hazırladığı tohumların konulacağı ambalajların davacıya teslim edildiğini, bunlardan 341 adet ambalajın hata sonucu kullanılmadığının ve işçiler tarafından yakılarak imha edildiğinin davacı tarafından davalıya bildirildiğini, davalının piyasaya girmesiyle piyasaya önceden sunulmuş ürünlerin toplanması sözü verildiği halde bunun yapılmadığını, bu hususların davacıya uyarı yapılmaksızın davalıya sözleşmeyi bildirimsiz feshetme hakkı verdiğini, davacının ağır kusurlu olduğunu,

davalının sözleşmeyi haklı nedenlerle feshetmiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki 13.06.2017 tarihli ... ayçiçeği tohumu üretim ve satış hakkı devir sözleşmesi ile davacının, davalıya 75.000 kg tohum teslim edeceği, davalının da buna karşılık 2.100.000,00 TL bedel ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, ihbar olunan....Tohumçuluk Şirketi'nin söz konusu sözleşmede dava taraflarına aracılık ve danışmanlık yaptığı, sözleşme gereğince ilk aşamada davacının, tohumlardan 48.350 kg'ını davalıya teslim ettiği ve karşılığı 1.353.800,00 TL'nin davalı tarafça ödendiği,

bilahare davacı, sözleşme gereğince bakiye 26.650 kg miktarındaki ve 746.200,00 TL tutarındaki tohumları hazır ettiğini noter ihtarnamesi ile davalıya bildirmiş ise de davalının tohumları almaktan kaçındığı, dava konusu tohumların Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Sertifikasyon Müdürlüğünün dosyada mevcut analiz raporlarında tespit edildiği üzere bir ay arayla yapılan analiz testlerinde ve Konya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 27.03.2019 tarihli cevabi yazısı dikkate alınarak tohumların asgari çimlenme kabiliyetine sahip olduğu ve bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere tohumların ayıplı olduğundan söz edilemeyeceği,

teslim edilen daha önceki partide daha yüksek çimlenme oranı çıkmasının davalıya sonraki ürünleri teslimden kaçınma hakkı vermeyeceği, taraflar arasındaki alışverişin gerek öncesinde gerekse sonrasında aracılık ve danışmanlık faaliyetini yürüten ...

Şirketi yetkilisinin beyanları ve dosyadaki diğer tanık anlatımlarından davacının tohumların niteliği konusunda davalıyı aldatmasına yönelik bir durumun söz konusu olmadığı, pazarlama konusuna davacının stratejisinin ve çevresel faktörlerin etkisi düşünüldüğünde davacıya bu anlamda bir kusur izafe edilemeyeceği, öte yandan tohumların davalı dışında bir firmaya satıldığına ilişkin dosya kapsamında bir delil elde edilemediği, bu haliyle davalının, ürünleri teslim almaktan kaçınmasını gerektirir hiçbir haklı nedenin bulunmadığı ve davalının sözleşmeyi fesihte haksız olduğu,

bu itibarla davalının ürün bedeli olan 746.200,00 TL'yi davacıya ödemesinin gerektiği, davalının noter ihtarnamesinin tebliğ tarihinden 5 gün sonra olan 22.04.2018 tarihinde temerrüde düştüğü, bu tarihten takip tarihine kadar yasal faiz işletildiğinde 7.275,45 TL yasal faizden sorumlu olacağı, sözleşmenin aynen ifasını istediğinden cezai şart istenilemeyeceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davalının Konya 4. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6306 E. sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile,

icra takibine 746.200,00 TL asıl alacak, 7.275,45 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 753.475,45 TL asıl alacak ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %9,75 ve değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle devam olunmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, teslim etmesi gereken ürünlerin teslime hazır olduğunu davalıya bildirdiği, buna karşılık davalının davacı tarafından teslime hazırlanan ürünleri almadığı, teslim almadığı ürünlere ilişkin herhangi bir bedel ödemediği ve sözleşmeyi feshettiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davalının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini ispatlaması gerektiği, davalı, davacının ürünün satış kabiliyeti ve ürünün vasıfları konusunda kendisini yanılttığını, davacının 3.kişilere ürün satarak sözleşmeyi ihlal ettiğini savunmakta ise de;

taraflar arasında imzalanan sözleşmede ürünün satış potansiyeli hakkında davacı tarafından verilmiş herhangi bir taahhüt bulunmadığı, dosya kapsamında davacı tarafından teslim için hazırlanan ürünlerin sözleşmede belirlenen nitelikleri taşımadığını ispata elverişli bir delil bulunmadığı, ayrıca davalının, davacı tarafından sözleşmeye aykırı olarak üçüncü kişilere satış yapıldığı iddiasını ispatlamak için dosyaya sunmuş olduğu faturaların sözleşme tarihinden önceki dönemde düzenlenmiş faturalar olduğunun anlaşıldığı,

tüm bu hususlar dikkate alındığında davalının, sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini ispatlayamamış olması nedeniyle mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesi ile davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, itirazın iptali talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.