Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/5953 K.2023/1746

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, aynı Kanun’un 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 08.02.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının ... Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında FETÖ/ PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 03.10.2016 tarihinde gözaltına alındığını, ... Sulh Ceza Hakimliğinde sorgusu alındıktan sonra adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını, davacı hakkında ... 5. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı, ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 01.11.2017 tarih 2017/110 Esas, 2017/50 Karar sayılı ilamıyla davacının beraatine karar verildiği, hükmün 09.11.2017 tarihinde kesinleştiğini beyan ederek 500.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 06.03.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; tazminat miktarının yüksek olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

3. ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 04.09.2018 tarihli ve 2018/107 Esas, 2018/372 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 23.11.2018 tarihli ve 2018/110 Esas, 2018/96 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 23.09.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz talebinin esastan reddi görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; 1.Hükmedilen maddi tazminat miktarının az olduğuna,

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Türkçe öğretmeni iken FETÖ PDY örgütü ile ihtisaklı olduğu gerekçesiyle hakkında adli soruşturma yapıldığı, 03.10.2016 tarihinde gözaltına alındığı, ... Sulh Ceza Hakimliğinde sorgusu alındıktan sonra adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı, davacı hakkında ... 5. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı, ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 01.11.2017 tarih 2017/110 Esas, 2017/50 Karar sayılı ilamıyla davacının beraatine karar verildiği, hükmün 09.11.2017 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2007/8-2 E 2007/63 K sayılı kararında da hükmedildiği üzere bu tür davalarda manevi zarar, haksız yakalama veya tutuklamaya maruz kalan kişilerin salt bu yüzden duydukları üzüntü ve acıya karşılık olup, mahkemece bu zarar tayin ve takdir edilirken, hukukun genel prensiplerinden hareketle, davacının duyduğu acı ve üzüntünün derecesi, haksız olarak tutuklulukta ve gözaltında geçirdiği süre, günün ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü, davacının ekonomik ve sosyal durumu gözönünde bulundurulması gerektiği, yine yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre manevi tazminatın cezalandırma ya da zenginleşme aracı olmadığı, bu ilkeler gözetilerek davacı tarafın manevi tazminat talebi kısmen kabul edilmiştir.

Davacının 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen ve silahlı terör örgütü FETÖ/PDY örgütü tarafından gerçekleştirildiği açık olan darbeye teşebbüs olayından sonra böylesine bir suçla suçlanan kişinin yakın çevresinde ve toplum içinde düştüğü zor durum ve sosyal baskı ile ruhsal acı dikkate alındığında böyle ağır bir suçlamayla gözaltına alınıp sonradan beraat etmiş olması karşısında manevi tazminat talebi hakkında karar verilirken suçlamanın ağırlığı da dikkate 500,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

Davacı gözaltında kaldığı dönemler için 500.000 TL harcanan para olarak maddi tazminat talebinde bulunmuş ise de; Yargıtay 12. C.D'nin istikrarlı uygulamalarına göre CMK'nın 141. maddesi gereğince ödenmesi gereken tazminat suç soruşturması ve kovuşturmasında meydana gelen hukuka aykırılıklardan dolayı doğan zararlara ilişkin olup dolaylı zararlar bu madde gereğince hükmedilebilecek tazminat kapsamında olmadığından davacının maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2012/25517 Esas, 2012/23185 Karar sayılı kararında da hükmedildiği üzere davanın kısmen kabulü sebebiyle davalı yararına vekâlet ücretine hükmedilmemiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

SGK kayıtları ve dosya kapsamına göre 01.09.2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile öğretmenlikten ihraç edilen davacının 03.10.2016 ila 04.10.2016 tarihleri arasında 1 gün gözaltında kaldığı ve hakkında beraat kararı verildiği, gözaltında kaldığı tarihlerde gelir getirici bir işte çalıştığını belgelendirmediği,

davacı vekilinin müvekkilinin gözaltı nedeniyle çalışamadığı süre için kazanç kaybının giderilmesini talep ettiği hususları dikkate alındığında vasıfsız bir işçi gibi değerlendirilmek suretiyle bir günlük net asgari ücret üzerinden hesaplanacak gelir kaybı zararının davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği gerekçesiyle "Davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile.

CMK’nın 141.vd. maddeleri gereğince 43,37 TL maddi tazminatın haksız gözaltı tarihi olan 03.10.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine," ibaresinin yazılması sureti ile düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/110 Esas, 2017/50 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 03.10.2016-04.10.2016 tarihleri arasında 1 gün gözaltında kaldığı, yapılan yargılama üzerine 01.11.2017 tarihinde beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 09.11.2017 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun'un 142 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

1.Hükmedilen Maddi Tazminat Miktarının Az Olduğuna İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden; 5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesine göre ''suç soruşturması veya kovuşturması sırasında'' uygulanan koruma tedbirlerine karşı devlet aleyhine tazminat davasının açılabileceği belirtilmiş olup, gözaltında kaldığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu, vergi kaydı, gelir vergisi beyannamesi gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacıya gözaltında kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Hükmedilen Manevi Tazminat Miktarının Az Olduğuna İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden; Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilen manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti yapıldığından hükmedilen manevi tazminat miktarında hukuka aykırılık görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 23.11.2018 tarihli ve 2018/110 Esas, 2018/96 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,