Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/6211 K.2023/3097

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçesinin davalı vekiline 19.02.2019 tarihinde tebliğ edilmesinin ardından, davalı vekilinin sunduğu 22.02.2019 tarihli dilekçesinin katılma yoluyla temyiz niteliğinde olduğu,

291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 03.03.2017 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 26.07.2016-01.02.2017 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kalan davacı hakkında yürütülen soruşturma sonunda takipsizlik kararı verildiğinden bahisle davacının maddi ve manevi zararlarının tazmini için 40.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın 26.07.2016 tarihinden işleyecek faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 20.07.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal süre içerisinde açılıp açılmadığının mahkemece re’sen incelenmesi gerektiğini, istenilen manevi tazminatın yüksek olduğunu, dava konusu tazminata faiz yürütülmesi isteminin hukuka ve hakkaniyet ilkesine uygun olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

3. Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin, 16.10.2018 tarihli ve 2017/308 Esas, 2018/467 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 25.01.2019 tarihli ve 2018/3541 Esas, 2019/205 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı ... davacı vekillerinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 22.09.2021 tarih, 2019/26207 sayılı tebliğnamesi ile davalının temyiz isteminin miktar bakımından kesinlik sınırı altında kaldığından bahisle reddine, davacının temyiz istemi bakımından ise hükmün onanmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davacı vekilinin temyiz istemi, astsubay olan davacının maddi kaybının son aldığı maaş üzerinden yapılması gerektiğine, cezaevinde yapılan harcamaların da maddi tazminata dahil edilmesi gerektiğine ve hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğuna ilişkindir.

2.Davalı vekilinin temyiz istemi, davacı vekilinin duruşmaya katılmadığı halde davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine, davacıya Temmuz 2016 maaşının ödenmesi dolayısıyla kaybın 15.08.2016 tarihinden hesaplanması gerektiğine ve buna ilişkin faizin gözaltı tarihinden itibaren başlatılmasına, manevi tazminat miktarının fazla belirlendiğine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mahkeme gerekçesinde "...Davacı ...'in 31 Temmuz 2016 tarih ve 669 sayılı KHK ile mesleğinden ihraç edildiği ve gerek mahkememizce yapılan araştırma gerekse davacı ...'in beyanlarına göre ihraç edildikten sonra her hangi bir yapmadığı boş gezdiği dikkate alındığında maddi tazminata hesaplamasında meslekten ihraç edilmeden önce ki gelirinin dikkate alınmaması gerektiği zira tutuklu kaldığı sürede ihraç edilmesi nedeni ile bu gelirini almasının mümkün olmadığı bu nedenle asgari ücret tarifesine göre maddi tazminatın hesaplanması gerektiği mahkememizce kabul edilmiş...

Cezaevi harcamalarının CMK 141 vd. Maddeleri gereğince maddi zarar hesabına dahil edilemeyeceği gibi emekli oluncaya kadar alacağı maaşlarının da CMK 141 vd.maddeleri gereğince maddi zarar hesabına dahil edilemeyeceğinden mahkememizce davacı vekilinin bu talepleri maddi tazminat hesabına dahil edilmemiş,

Davacı ...'in 15/07/2016 tarihinde maaşını tam aldığı bu tarihten sonraki tutuklu kaldığı döneme ilişkin olarak 15/08/2016- 01/02/2017 tarihleri arasında toplam 169 gün tutuklu kaldığı, 2016 yılı için 5.985,06 TL, 2017 yılı için 1.450,80 TL. maddi zararının olduğu anlaşıldığından davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 7.435,86 TL maddi tazminatın gözaltı tarihi olan 26/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir. ...

Somut olayımızda davacının tutuklu kaldığı süre, sosyal ve ekonomik durumu, toplumsal konumu, atılı suçun niteliği, davacının üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler ve davacının gözaltında kalmasına neden olan olayın cereyan tarzı dikkate alınarak zenginleşme sonucu doğurmayacak hak ve nesafet kuralları da dikkate alınarak 15.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 26/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Davacının duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettirdiği ... 694 sayılı KHK’nın 144. maddesi ile eklenen CMK’nın 142/9 maddesi ve karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince 2.692,30 TL nispi avukatlık ücretinin davalı Hazineden alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hükmedilen maddi tazminat miktarı 8.346,63 TL şeklinde, vekalet ücreti ise; 2.801,59 TL şeklinde düzeltilerek esastan ret kararı verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağını oluşturan Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/2171 sayılı soruşturma dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 26.07.2016-01.02.2017 tarihleri arasında 190 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan soruşturma sonucunda davacı hakkında 02.02.2017 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, karara yönelik itiraz bulunmadığı, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun hükümlerine tabii olduğu, süresinde açıldığı ve yasal koşulların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

A.Davacının temyiz istemi yönünden; 1.Tutuklama tarihinden sonra hakkındaki idari soruşturma sebebiyle ihraç edilen davacı hakkında uygulanan işlem koruma tedbirlerinden kaynaklanmaması nedeniyle maddi zararın oluştuğı 15.08.2016 tarihinden itibaren maddi kaybın o tarihte herhangi bir işte çalışmayan davacı için asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiğinden davacı vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz istemi yerinde görülmemiştir.

2.Dairemiz yerleşik uygulamalarına göre cezaevinde yapılan harcamalar koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında talep edilebilecek gerçek zarar kapsamında bulunmadığından, bu harcamaların maddi tazminat kapsamına dahil edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

3.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

B. Davalının temyiz istemi yönünden

1.Kendisini vekille temsil ettiren davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

2.Davacı hakkında hükmedilen manevi tazminat miktarının yeteriz oluşu bozma konusu yapıldığından davalı vekilinin tazminatın fazla olduğuna yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

3.Tutuklama tarihinden sonra kamu görevinden ihraç edilen ancak Temmuz 2016 maaşını tam olarak alan davacının maddi kaybının 15.08.2016 tarihinden başlayacağı gözetilmeden bu tarihten tahliye tarihi olan 01.02.2017 tarihine kadar geçen süre için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarı üzerinden hesaplanan 7.231,47 TL maddi tazminatın, zararın doğduğu tarih olan 15.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine hükmedilmesi gerekirken, bu miktarın üzerinde kalacak şekilde gözaltı tarihinden itibaren asgari ücret üzerinden hesaplanan fazla maddi tazminata hükmedilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

C.Tebliğname yönünden; Gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçesinin, davalı vekiline 19.02.2019 tarihinde tebliğ edilmesinin ardından, davalı vekilinin sunduğu 22.02.2019 tarihli dilekçesinin katılma yoluyla temyiz niteliğinde olduğu anlaşıldığından tebliğnamedeki davalı vekilinin temyiz talebinin kesinlik sınırının altında olduğundan bahisle reddine karar verilmesi gerektiği şeklindeki (I) numaralı görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (A-3) ve (B-3) açıklanan nedenlerle davacı vekili ve davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 25.01.2019 tarihli ve 2018/3541 Esas, 2019/205 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,