Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7058 K.2023/977

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 17.04.2018 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin FETÖ/PYD Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçu isnadıyla 14.06.2017 tarihinde gözaltına alındığını, 19.06.2017 tarihinde tutuklandığını, ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 2017/4206 Esas sayılı kararı ile 04.07.2017 tarihinde 8 ay süreyle imza yükümlülüğü ve yurt dışı çıkış yasağı konularak tahliye edildiğini, yapılan yargılama neticesinde beraat ettiğini, kararın kesinleştiğini belirterek 100.000 TL maddi ve 500.000TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 04.06.2018 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 13.03.2019 tarihli ve 2018/329 Esas, 2019/131 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 04.09.2019 tarihli ve 2019/869 Esas, 2019/493 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 07.10.2021 tarihli, hükmün bozulması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; müvekkilinin ... akdine haksız koruma tedbiri uygulanması nedeniyle son verildiğini bu nedenle ihbar tazminatının, avukata ödenen vekalet ücretinin, yurtdışı gezisi için almış olduğu uçak biletinin de maddi tazminata dahil edilmesi gerektiğini, maddi tazminat tahliye tarihine kadar hesaplanmış ise de tahliye edildikten sonra 23.01.2018 tarihine kadar adli kontrol yükümlülüğü altında bulunması nedeniyle tazminatın bu tarihe kadar hesaplanmamasının hukuka aykırı olduğuna, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; maddi tazminat hesabı yönünden bilirkişiye tevdii edilmiş, bilirkişi tarafından sunulan 12.11.2018 havale tarihli raporu ile talepte bulunan davacı ... 14/06/2017 - 19.06.2017 tarihleri arasında gözaltı ve 19.06.2017 - 04.07.2017 tarihleri arasındaki haksız tutukluluk nedeniyle uğranılan gelir ve sair kazanç kayıplarının 2.100,00 TL olduğunu belirtmiştir.

Davacı vekilinin maddi tazminat talebi olarak 100.000 TL talep etmiş olup bilirkişi raporuna istinaden talebin kısmen kabulü ile 2.100 TL maddi tazminata ve manevi tazminat talebi yönünden Yargıtay İçtihatları doğrultusunda, manevi tazminatın zenginleştirici bir ... olmaması gerektiği de göz önüne alınarak davacının sosyal ve ekonomik durumu da dikkate alınarak davanın kısmen kabulü ile takdiren 2.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 14.06.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; dosya içinde bulunan davacının işvereni tarafından gönderilen yazı, davacı vekilinin dava dilekçesinde davacının 30.06.2017 tarihinde işten çıkartıldığını ve bu tarihten itibaren maaş hakkından mahrum kaldığına ilişkin ifadeleri ile ... SGK İl Müdürlüğü yazısı birlikte değerlendirildiğinde, 14.06.2017-19.06.2017 tarihleri arasında gözaltında, 19.06.2017-04.07.2017 tarihleri arasında tutuklu olarak bulunan davacının gözaltı tarihinden 30.06.2017 tarihine kadar ücretli olarak sigorta tescil kaydı olduğu ve maaş aldığı anlaşılmakla, maddi tazminatın 30.06.2017 - 04.07.2017 tarihlerini kapsayacak şekilde hesaplanması gerekir iken hatalı uygulama ile yazılı şekilde karar verilmesi, fazla miktarda maddi tazminata hükmolunması,

Hukuka aykırı davalı vekilinin istinaf istemleri bu nedenle yerinde görüldüğünden, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu aykırılık Anayasanın 141/son. ve 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b. maddeleri uyarınca düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, hükmün ikinci fıkrasının hükümden çıkartılarak yerine "400 TL maddi tazminatın 30.06.2017, takdiren 2000 TL manevi tazminatın 14.06.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine," ibaresinin yazılması sureti ile sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hüküm düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Tazminat talebinin dayanağı olan ...

13. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/198 Esas - 2018/7 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 14.06.2017 - 04.07.2017 tarihleri arasında 21 gün gözaltı ve tutuklu kaldığı, davacı hakkında 04.07.2017- 15.02.2018 tarihleri arasında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 109. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi gereğince düzenlenen yurt dışına çıkmamak ve 04.07.2017- 29.12.2017 tarihleri arasında aynı Kanun'un 109. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi gereğince hakim tarafından belirlenen yerlere,

belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak şeklindeki adli kontrol tedbirleri uygulanmasına karar verildiği, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 31.01.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

2. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun uygulanması gerekmektedir.

Ceza Muhakemeleri Kanununun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir.

Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanununun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanunun 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tazminat miktarının eksiltilmesinin duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

A- Davacının maddi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1. Davacının ihbar tazminatı ve yurtdışı gezisi için almış olduğu uçak biletinin 5271 sayılı Kanunun 141 ve devamı maddelerine göre belirlenmesi gereken maddi zarar kapsamında hüküm altına alınamayacağı dikkate alındığında, maddi tazminat hesabına dahil edilmemesinde isabetsizlik görülmemişir.

2. Yargıtay İçtihadı birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.195729.05.1957 tarih ve 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin kuruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

Anılan içtihadı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, maddi tazminat hesabına dahil edilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

3. Amacı maddi gerçeği ortaya çıkarmak olan ve kamusal nitelik taşıyan ceza mahkemesinde, bazı koruyucu tedbirlere başvurulması gerekebilir. Bu tedbirler, muhakemenin yapılabilmesi açısından, delillerin karartılmasını önlemeye yönelik olabileceği gibi şüpheli ya da sanığın hazır bulundurulmasını veya ilerde verilecek hükmün yerine getirilmesini sağlamak amacını da taşıyabilir.

Koruma tedbirleri kavramı içinde yakalama, gözaltına alma, tutuklama, arama ve el koyma, adli kontrol, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme ve telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi konuları yer almaktadır.

466 sayılı Kanunda bu koruma tedbirlerinden yakalama, gözaltı ve tutuklama, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 141. ve devamı maddelerinde ise yakalama, gözaltı, tutuklama, arama ve el koyma işleminden kaynaklanan maddi ve manevi zararların tazmininin düzenlendiği dikkate alındığında, davacı hakkında 04.07.2017- 15.02.2018 tarihleri arasında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 109. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi gereğince düzenlenen yurt dışına çıkmamak ve 04.07.2017- 29.12.2017 tarihleri arasında aynı Kanun'un 109. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi gereğince hakim tarafından belirlenen yerlere,

belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak şeklindeki adli kontrol tedbirleri nedeniyle tazminat isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

B. Davacının manevi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltı süresi, tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak bir şekilde, hak ve nesafet kurallarına uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespit edildiği anlaşıldığından davacı hakkında hükmedilen manevi tazminat miktarında isabetsizlik görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 04.09.2019 tarihli ve 2019/869 Esas, 2019/493 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,