Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7780 K.2023/1617

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 16.02.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında suç örgütü kapsamında uyuşturucu ticareti yapmak suçundan haksız olarak 46 ay 15 gün gözaltında ve tutuklu kalması sebebiyle oluşan zararının karşılığı olarak 150.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini arz ve talep ederim." şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 11.04.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini talep ederiz. Davacının kendi kusurlu hareketi ile tutuklamaya neden olup olmadığı, mükerrer dava açılıp açılmadığı araştırılmalıdır. Davacı maddi tazminat talebini maddi delillerle desteklememiştir. Muhtemel kazanç kaybı ve cezaevinde yapılan harcamalar maddi tazminat konusu yapılamaz. Talep edilen tazminat miktarları fahiş olup, faiz talebinin de hukuki dayanağı yoktur. Tazminat talebinin dayanağı olan kararın gerekçesi mahkemece değerlendirilmelidir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 26.12.2017 tarihli ve 2017/91 Esas, 2017/446 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 22.10.2019 tarihli ve 2018/741 Esas, 2019/4046 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 18.10.2021 tarihli ve 2019/117949 sayılı, bozma görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davacı vekilinin temyiz istemi; manevi tazminat miktarının düşürülmesine, kararın gerekçesiz olduğuna, hükmün usul ve yasaya aykırı olduğuna, ilişkindir.

2.Davalı vekilinin temyiz istemi; davacının istinaf başvurusunun esastan reddi yerine kısmen kabulüne karar verilmesine, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacının ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 esas, 2016/394 karar sayılı dosyasında 04.06.2009 - 06.06.2009 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, 06.06.2009 tarihinde ... 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 06.06.2009 tarih ve 2009/26 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, ... 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.04.2013 tarih, 2009/204 esas sayılı kararı ile tahliye edildiği, ...

6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 esas, 2016/394 karar sayılı ilamı ile atılı suçlardan beraatine karar verildiği, bu kararın 02.01.2017 tarihinde kesinleştiği, davanın süresinde açıldığı, davacının gözaltında ve tutuklukta toplam 1415 gün haksız yere tutuklu kaldığı tarihler itibarıyla her döneme ilişkin 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret tarifesi üzerinden ayrı ayrı belirlenen toplam 27.577,70 TL maddi tazminatın gözaltı tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile hazineden alınarak davacıya verilmesine,

davacının haksız yere gözaltında ve tutuklu kaldığı dönem için acı ve ızdırabını karşılamak amacıyla şahsi ve sosyal durumu nazara alınarak belirlenen 100.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Davacının uyuşturucu madde ticareti suçundan 04.06.2009 tarihinde göz altına alınarak ... 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/26 nolu sorgu zaptı ile tutuklandığı, ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 Esas nolu dosyası üzerinden yargılanmasına devam edildiği, daha sonra 19.04.2013 tarihinde tahliye edilen davacı ile ilgili ...

6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 Esas 2016/394 Karar sayılı ilamı ile beraatine karar verildiği, beraat kararının 02.01.2017 tarihinde kesinleştiği, davacının 1415 gün haksız yere hürriyetinden mahrum kaldığı, davacının tutuklanmadan önce galericilik yaptığı, davacı kazancını belgeleyemediğinden,

maddi tazminat belirlenmesinde tutuklulukta geçen süre zarfında yürürlükte olan 16 yaşından büyükler için öngörülen yasal asgari ücret tarifesinin göz önüne alınarak hesaplama yapılarak 30.395,41 TL maddi kaybı tespit edilmiş olup bu miktarın maddi tazminat olarak hüküm altına alınması ve gözaltı tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazine idaresinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davacının manevi tazminat miktarı belirlenirken, objektif bir kriter olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın, davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı ve bizzat infaz gören süre, gözaltı tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi suretiyle tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak şekilde, hak ve nefaset kurallarına uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespit etmek gerektiği göz önünde bulundurularak,

55.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 04.06.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazine idaresinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 E., 2016/394 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama, suç işlemek için kurulan örgüte üye olma suçlarından 04.06.2009 - 19.04.2013 tarihleri arasında 1415 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 02.01.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A. Davacı vekilinin temyiz isteği yönünden

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, hükmün gerekçe ihtiva ettiği anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiştir.

B. Davalı vekilinin temyiz isteği yönünden

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/49 E., 2016/374 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama, suç işlemek için kurulan örgüte üye olma suçlarından 04.06.2009 - 19.04.2013 tarihleri arasında 1415 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 02.01.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne ilişkin kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (A) paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 22.10.2019 tarihli ve 2018/741 Esas, 2019/4046 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... 3. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,