Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/8974 K.2023/3004

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 04.07.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 200 gün tutuklu kalması sebebiyle oluşan zararının karşılığı olarak 140.200,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini arz ve talep ederim." şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 24.10.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Dava süresinde açılmamıştır. Davacı hakkında yasalara aykırı bir işlem yapılmamıştır. Talep edilen tazminat miktarları fahiştir. Maddi zararın ayrıca ispatlanması gerekmektedir. Mükerrer dava açılıp açılmadığı, mahsup yapılıp yapılmadığı, davacının davaya muvafakatinin olup olmadığı araştırılmalıdır." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. ... Ağır Ceza Mahkemesinin, 18.07.2019 tarihli ve 2018/284 Esas, 2019/200 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 27.02.2020 tarihli ve 2019/3435 Esas, 2020/414 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 19.11.2021 tarihli ve 2020/42038 sayılı, esastan ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen tazminat miktarlarının az olduğuna, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan dolayı 30.12.2016 tarihinde Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 2016/1011 sayılı kararıyla tutuklandığı, mahkemece yapılan yargılamada 18.07.2017 tarihinde tahliyesine karar verildiği, yapılan yargılama neticesinde davacı (sanık) hakkında Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.03.2018 tarih ve 2017/6 - 2018/132 sayılı kararıyla beraatine dair karar verildiği, anılan hükmün istinaf edilmeden 24.04.2018 tarihinde kesinleştiği ve davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde davaya konu koruma tedbiri nedeniyle tazminat davasını açtığı anlaşılmıştır.

Davacının maddi zararının tespiti hususunda ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün cevabi yazısında 30.12.2016 - 18.07.2017 tarihleri arasındaki dönemde 1 adet arılı kovan gelirinin ortalamasının 157,00 TL ve arı kovanlarının birim fiyatının 160,00 TL olduğunun bildirildiği, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısında davacının herhangi bir vergi kaydının bulunmadığının bildirildiği yine ... Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğünün cevabi yazısında sanığın herhangi bir sigortalılığının bulunmadığının bildirildiği, ... İlçe Tarım Müdürlüğünün 15.01.2019 tarihli cevabi yazısında davacının 2016 yılında arı kovan desteklemesi sonucunda 159 adet arı kovan desteği aldığı, 2017 yılında ise 134 adet arılı kovan aldığının bildirildiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar 11.06.2019 tarihli bilirkişi raporunda davacının ...

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığının verileri nazara alınarak ortalama olarak 115.000,00 TL maddi zarar, asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamada ise 10.072,64 TL maddi zarar belirtilmiş ise de, dosyadaki mevcut deliller karşısında anılan raporun hüküm vermeye elverişli olmadığı anlaşıldığından re'sen maddi zararın tespiti cihetine gidilmiş ve net asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamada davacının 9.311,36 TL maddi zararının olduğu tespit edilmiş ve davacının aracılık faaliyetiyle iştigal etmekte olduğu anlaşıldığından ...

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 15.01.2019 tarihli cevabi yazısına göre 25 adet arı kovanının eksik olduğu, 1 adet arı kovanının birim fiyatının ortalama 160,00 TL olduğu belirtilmekle davacının bu yönden de 4.000 TL maddi zararı bulunduğu; bu suretle toplam maddi zararının 13.311,36 TL olduğu sonuç ve kanaatine varılmış, 13.311,36 TL maddi tazminatın tutuklama tarihi olan 30.12.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı maliye hazinesinden tahsiline ilişkin karar verilmiştir.

Her ne kadar davacı vekili tarafından dava dilekçesinde ceza evinde kaldığı süre zarfında 4.200,00 TL maddi zararının olduğu belirtilmiş ve bu yönüyle talepte bulunulmuş ise de; bu zararının olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı anlaşıldığından buna ilişkin talep kabul görmemiştir. Keza davacı vekili tarafından avukatlık hizmeti karşılığında 25.04.2018 tarihli serbest meslek makbuzu ibraz edilmek suretiyle 60.000,00 TL maddi zarar bulunduğu ve bu yönde istemde bulunulmuş ise de hüküm tarihinin 21.03.2018 tarihi olduğu ve yargılamadan sonra söz konusu makbuzun düzenlediği anlaşılmakla bu yöndeki talep de kabul görmemiştir.

Davacının gözaltında ve tutuklulukta kaldığı süre (200 gün), sosyal ve ekonomik durumu ve konumu nazara alınarak davacı lehine takdiren 16.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihi olan 30.12.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı maliye hazinesinden tahsiline ilişkin karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Davacının tutuklandığı dönemde arıcılık işiyle uğraştığını, tutuklanması sebebiyle, arılara bakacak kimse olmadığı için 100'e yakın arı kovanı ile arısının zayi olduğunu ve bu sebeple 28.000,00 TL zarara uğradığını iddia etmiş ise de; ... İlçe Tarım Müdürlüğünün 15.01.2019 tarihli cevabi yazısına göre, davacının, 2016 yılında, 159 adet arı kovanı desteği aldığı, 2017 yılında ise 134 adet arı kovanı desteği aldığının anlaşıldığı, aradaki 25 adet arı kovanı farkının, tutuklanma sonucu zayi sebebiyle meydana geldiğinin, davacı tarafça ispat edilemediği hususu gözetilerek, 25 adet arı kovanı farkından dolayı hesaplanan 4.000,00 TL'nin, maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm verilmesi,

Maddi tazminat miktarı belirlenirken, aylık net gelirini resmi bir belge ile ispat edemeyen davacının, vasıfsız bir işçi olduğu değerlendirilerek, tutuklulukta kaldığı dönemdeki net asgari ücret nazara alınıp, gözaltına alındığı veya tutuklandığı ilk gün hesaba katılmak ve tahliye edildiği gün dikkate alınmamak suretiyle, haksız tutuklulukta kalınan sürelerin ay ve günü üzerinden hesaplanacak 9.281,54 TL'nin maddi zarar olarak ödenmesine karar verilmesi gerekirken davacı yararına maddi tazminatın fazla tayini,

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın, davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset kurallarına uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, bu ölçütlere uymayacak şekilde fazla manevi tazminata hükmolunması,

Takdirde hataya düşülerek tayin edilen maddi ve manevi tazminat miktarları toplamı üzerinden vekalet ücretinin fazla tayini, hukuka aykırı bulunarak;

Hüküm fıkrasındaki maddi ve manevi tazminat ile vekalet ücretine ilişkin "13.311,36 TL", "16.000,00 TL" ve "3.517,37 TL" ibareleri hükümden çıkartılarak yerlerine sırasıyla "9.281,54 TL", "12.000,00 TL" ve "2.553,78 TL" ibareleri yazılmak suretiyle istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/6 E., 2018/132 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 30.12.2016 - 18.07.2017 tarihleri arasında 200 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 24.04.2018 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin temyiz isteği yönünden; 1.Gözaltında ve tutuklu kaldığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacı lehine tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (2) numaralı paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 27.02.2020 tarihli ve 2019/3435 Esas, 2020/414 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,