Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/9252 K.2024/7904

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince davacının haksız gözaltı, tutuklama nedeniyle 55.000,00 TL maddi tazminatın gözaltı tarihinden, 200.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden yasal faizine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile 9.117,05 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının maddi tazminatın fazla olduğundan 5.616,18 TL olması gerektiği, manevi tazminatın eksik olduğundan 7.000,00 TL olması gerektiği,

davacı vekilinin faiz talebinin dava tarihi olması nedeniyle faizin dava tarihi olması gerektiğinden düzeltilerek esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davalı vekilinin ve davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; eksik inceleme ile hukuka aykırı karar verildiğini, maddi tazminat talebinin dava dilekçesinde gözaltı tarihinden talep edildiğini, ihbar ve kıdem tazminatının tazminat kapsamında ödenmesi gerektiğini, davacının tahliye edildikten sonra yoksun kaldığı işsizlik maaşının ödenmesi gerektiğini, SGK prim ödemelerinin eksik olduğunu, ceza evi masraflarının ödenmesi gerektiğini, haksız tutuklama nedeniyle eğitiminin aksadığını, buna ilişkin zararların ödenmesi gerektiğini, noter masrafının, haksız el koyma nedeniyle yeni telefon masrafının zarar olarak ödenmesi gerektiğini,

tazminata esas dosyada ödenen vekalet ücretinin ödenmesi gerektiğini, hükmedilen maddi ve manevi tazminatın eksik olduğunu, Davalı vekilinin temyiz istemi; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tazminat isteminin haksız olduğunu, davanın reddi gerektiğini, idareye kusur izafe edilmemesi gerektiğini, hükmedilen tazminatın fazla olduğunu, belirtmiştir.

III. DAVA KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/147452 Soruşturma - 2017/82903 Karar sayılı soruşturma dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 21.07.2017 - 20.11.2017 tarihleri arasında 122 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, kararın 05.02.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşmiş kararın davacı asile tebliğ edilmediği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı kanuna tabi olduğu, davacı hakkında aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, gözaltı ve tutukluluk süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurularının, düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun uygulanması gerekmektedir.

Ceza Muhakemeleri Kanununun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir.

Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanununun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanunun 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12.12.2023 tarihli Başvuru no 25852/18 Deliktaş/Türkiye Davası kararında da belirtildiği üzere; duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tebliğnamedeki tazminat miktarının eksiltilmesinin ve arttırılmasının duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davalı vekilinin sair temyiz sebeplerine, davacı vekilinin ihbar ve kıdem tazminatının tazminat kapsamında ödenmesi gerektiğine, davacının tahliye edildikten sonra yoksun kaldığı işsizlik maaşının ödenmesi gerektiğine, SGK prim ödemelerinin eksik olduğuna, ceza evi masraflarının ödenmesi gerektiğine, haksız tutuklama nedeniyle eğitiminin aksadığını, buna ilişkin zararların ödenmesi gerektiğine, noter masrafının, haksız el koyma nedeniyle yeni telefon masrafının zarar olarak ödenmesi gerektiğine ve sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

1.Davacının tutuklandığı tarihte özel sektörde çalıştığı, son aldığı maaş üzerinden hesaplama yapılarak net ücret olan 9.356,97 TL maddi tazminata hükmedilmesi gerekirken, bu miktarın altında kalacak şekilde 5.616,18 TL maddi tazminata hükmedilmesi,

2. Davacının dava dilekçesinde maddi tazminata ilişkin gözaltı tarihinden faiz talep etmesine rağmen, dava tarihinden faize hükmedilmesi hukuka aykırı olup, bu nedenle hükmedilen maddi tazminatın faiz başlangıcının zararın doğum tarihi olan 26.07.2017 tarihinden faizi ile hükmedilmemesi,

3.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,

4. Davacı vekili tarafından davacının kendisini vekil ile temsil ettirmesi nedeniyle vekalet ücretinin maddi tazminat kapsamında talep edildiği, vekil tarafından sunulan serbest meslek makbuzunun 22.02.2018 tarihli olduğu, davacı hakkında 24.11.2017 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği ancak karar da vekilden bahsedilmediği anlaşılmakla; davacı vekili tarafından tazminat talebinin dayanağı olan soruşturma sırasında davacının vekil ile temsil edilip edilmediği, edilmiş ise baro tarafından atanan bir müdafii ile mi yoksa iradi bir vekil ile mi temsil edildiği araştırılarak,

davacının iradi bir vekil ile temsil edildiğinin tespit edilmesi halinde kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde ceza soruşturması evresinde takip edilen işler için belirlenen vekalet ücreti miktarının maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,