Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2022/9830 K.2023/1170

Davacı hakkında dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 04.09.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; emekli orgeneral olan müvekkilinin Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs suçundan 30.05.2011 tarihinde tutuklandığını, 19.06.2014 tarihinde tahliye edildiğinı, yapılan yargılama sonucunda davacının beraat ettiğini, haksız tutuklama nedeniyle 203.040,00 TL maddi ve 5.000.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 08.03.2016 tarihli beyanında maddi tazminat talebini 500.000,00 TL olarak ıslah ettiği anlaşılmıştır.

2. Davalı vekili 09.10.2015 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili mahkemede açılıp açılmadığını, mükerrer davanın açılıp açılmadığı hususunun araştırılması gerektiğini, davanın süresinde açılmadığını, davacının tutuklanmasının mevcut deliller kapsamına göre verildiğini, bu nedenle tazminat isteme koşullarının oluşmadığını, talep edilen tazminat miktarının fazla olduğunu, davacı vekilinin özel yetkili vekaletnamesi bulunup bulunmadığı hususunun araştırılması gerektiğini, öne sürmüştür.

3. ... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.03.2016 tarihli ve 2015/194 Esas, 2016/105 Karar sayılı kararı ile; tazminatın kısmen kabulü ile 44.797,96 TL maddi, 700.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

4.... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.03.2016 tarihli ve 2015/194 Esas, 2016/105 Karar sayılı kararının davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 03.02.2020 tarihli ve 2019/1506 Esas, 2020/962 Karar sayılı kararı ile;

haksız tutuklandığı tarihte Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde orgeneral olan davacının tutuklanmasaydı 04.08.2011 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığına atanacağı hususunun kesin olarak kabul edilemeyeceği gözetilmeden, belirtilen tarihte atandığı Yüksek Askeri Şura Üyeliği ile Hava Kuvvetleri Komutanlığı arasındaki maaş, SGK ve OYAK ikramiyesinde oluşan gelir farkının tespit edilerek, bu miktarın maddi tazminat kapsamında hüküm altına alınmaması gerektiğini, manevi tazminatın çok fazla olduğundan bahisle davalı vekilinin ve davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile bozulmasına karar verilmiştir.

5.... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.10.2020 tarihli ve 2020/149 Esas, 2020/374 Karar sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 450.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

6.... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.10.2020 tarihli ve 2020/149 Esas, 2020/374 Karar sayılı kararının davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 07.03.2022 tarihli ve 2021/2869 Esas, 2022/1683 Karar sayılı kararı ile; manevi tazminatın çok fazla olduğundan bahisle davalı vekilinin ve davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile bozulmasına karar verilmiştir.

7.... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 15.09.2022 tarihli ve 2022/214 Esas, 2022/312 Karar sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 290.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

8.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığın 30.11.2022 tarihli tebliğnamesi ile davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddini davalı vekilinin temyiz isteminin ise vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanmasını talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A.Davacı vekilinin temyiz istemi; Türk Silahlı Kuvvetleri teammülleri gereği davacının Hava Kuvvetleri Komutanlığına atanacağı kabul edilerek maddi ve manevi tazminatın buna göre değerlendirilmesi gerektiğine, 44 yıllık meslek hayatının örgütsel faaliyet sonucunda bitirildiği, söz konusu davada görevini kötüye kullanan hakim ve savcıların yargılanmakta olduğu, müvekkilinin kişi hürriyetinin ihlal edildiği, yazılı ve görsel medyadaki haberlerde manevi yönden kişilik haklarının, lekelenmeme hakkının masumiyet karinesinin ihlal edildiği ve bu nedenle hükmedilen manevi tazminat miktarının eksik olduğuna, ilişkindir.

B.Davalı vekilinin temyiz istemi; Maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığına, hükmedilen manevi tazminatın hakkaniyet ölçüsünü aşacak boyutta olduğuna, hükmedilen vekalet ücretinin fahiş olduğuna, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre; İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Tazminat talebinin esasını oluşturan ... Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/188 Esas, 2014/143 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs suçundan 30.05.2011 – 19.06.2014 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği,

beraat hükmünün 08.06.2015 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı belirlenerek ve bozma ilamına da uyularak maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 290.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin esasını oluşturan ... Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/188 Esas, 2014/143 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs suçundan 30.05.2011 – 19.06.2014 tarihleri arasında 1116 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 08.06.2015 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A.Davacı vekilinin temyiz istemi; 1.Davacının Hava Kuvvetleri Komutanlığına atanacağı kabul edilerek maddi ve manevi tazminatın buna göre değerlendirilmesi gerektiğine yönelik temyiz talebi yönünden; Haksız tutuklandığı tarihte Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde orgeneral olan davacının tutuklanmasaydı Hava Kuvvetleri Komutanlığına atanacağı hususunun kesin olarak kabul edilemeyeceğinden atandığı Yüksek Askeri Şura Üyeliği ile Hava Kuvvetleri Komutanlığı arasındaki maaş, SGK ve OYAK ikramiyesinde oluşan gelir farkının tazminat olarak verilmemesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

2.Hükmedilen manevi tazminatın eksik olduğuna ilişkin talebi yönünden; Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespit edildiğinden davacı vekilinin manevi tazminatın eksik olduğuna ilişkin temyiz istemi yerinde görülmemiştir.

B.Davalı vekilinin temyiz istemi; 1.Tazminat talebinin esasını oluşturan ... Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/188 Esas, 2014/143 Karar sayılı ceza dava dosyasında Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs suçundan tutuklu kalan ve yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedilen davacının 5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesinin birinci fıkrasının e bendi gereğince tazminata hak kazandığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

2.Hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğuna ilişkin talebi yönünden; Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespit edildiğinden davalı vekilin manevi tazminatın fazla olduğuna ilişkin temyiz istemi yerinde görülmemiştir.

3.Hükmedilen vekalet ücret yönünden; 5271 sayılı Kanun 142 nci maddesinin 9 uncu maddesindeki “Tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödenir. Ancak, ödenecek miktar Tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz ” hükmü gereğince davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.400,00 TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, davacı lehine fazla vekalet ücretine hükmedilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (B-3) nolu bendinde açıklanan nedenle ... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 15.09.2022 tarihli ve 2022/214 Esas, 2022/312 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan vekalet ücretine ilişkin “43.600” ibaresinin hükümden çıkarılarak yerine “17.400,00 TL” ibaresinin eklenmesi ve hükümdeki diğer hususların aynen bırakılması suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,