Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2009/16640 K.2009/21905

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu vekili, müvekkili aleyhine yürütülen takipte HUMK.nun 97. ve MÖHUK.un 32.maddeleri gereğince alacaklının teminat yatırması gerektiğini, teminat yatırılmadan başlatılan takibin iptal edilmesi gerektiğini ileri sürerek takibin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiş, alacaklı vekili; ülkemiz ile Britanya arasında düzenlenen 1931 tarihli protokol gereğince müvekkilinin teminattan muaf olduğunu belirterek şikayetin reddini savunmuştur.

Mahkemece ise, takip alacaklısının ikametinin bulunduğu Cayman Adalarının Türkiye Cumhuriyeti ile İngiltere Hükümeti arasında imzalanan 1931 tarihli protokol metni kapsamında kaldığı, söz konusu Cayman Adalarının adının, sözleşme ekindeki protokole bağlı listede açıkça yazılı olduğu, bu durumda takip alacaklısının anılan sözleşme uyarınca teminattan muaf olduğu, şikayetçi vekilinin takip alacaklısının teminat yatırması gerektiğine ilişkin şikayetinin belirtilen sözleşme karşısında yasal dayanağının bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla şikayetin reddine karar verildiği görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti ile İngiltere Hükümeti arasında imzalanan 28.11.1931 tarihli adli yardım sözleşmesinin 12.maddesi gereği akit taraflar teminat yatırmaktan muaf tutulmuş iseler de, sözleşmenin 17.maddesinin a bendi incelendiğinde; "bu sözleşmenin manda altındaki araziden hiçbirine kendiliğinden uygulanamayacağı, zatı haşmetpenahinin, mukavelinin 16.maddeye tevfikan mer'iyette bulunduğu esnada herhangi bir zaman, Türkiye'deki büyükelçisi vasıtasıyla yapılacak bir tebliğ ile onu(yani sözleşmeyi) yukarıda mezkur araziden herhangi birine teşmil edebilecektir" hükmü yer almaktadır.

Buna göre İngiltere'ye tanınan bu ayrıcalığın o tarihte Birleşik Krallığın mandası altında olan diğer ülkelere, bu arada Cayman Adalarına da teşmili için ayrıca Birleşik Krallığın Türkiye'deki büyükelçisi vasıtasıyla yapılacak bir tebliğ ile mümkün olabileceği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yukarıda anılan sözleşmenin 17.maddesine uygun, Cayman Adalarını da kapsayacak bir teşmil işleminin olup olmadığı araştırılmamıştır. O halde, Adalet Bakanlığı UluslarArası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'nden Türkiye Cumhuriyeti ile İngiltere Hükümeti arasında imzalanan 28.11.1931 tarihli adli yardım sözleşmesinin 17.maddesi gereği muafiyetin, Cayman Adalarını kapsayacak şekilde ek bir protokolün (teşmil işleminin) yapılıp yapılmadığının sorularak neticesine göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu istemin reddi doğru değildir.