Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2012/4311 K.2012/21497

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

İİK'nun 82/12. maddesi gereğince, borçlunun "haline münasip" evi haczedilemez. Bir meskenin borçlunun haline uygun olup olmadığı adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki "aile" terimi, geniş anlamda olup, borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar.

İcra mahkemesince, borçlunun sözü edilenlerle birlikte barınması için zorunlu olan haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tesbit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir.

Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez.

Somut olayda, meskeniyet iddiası nedeniyle haczedilmezlik şikayetinde bulunulan taşınmazın Kiraz İlçesinde 156 ada 113 parselde kayıtlı bulunan taşınmaz olduğu, tamamının borçlu adına kayıtlı olduğu görülmüştür.

Talimat icra mahkemesince yapılan keşif sonrasında alınan 2.3.2011 tarihli inşaat mühendisi bilirkişi raporunda taşınmazın arsası dahil değerinin 50.000,00 TL olduğu, konum ve yapının hiçbir lükslüğünün olmadığı, ailenin sosyal durumu göz önüne alındığında haline münasip olduğu, daha ucuza, ailenin haline münasip bir yer bulmasının mümkün olmadığı belirtilmiş ancak bu raporda yapı bedeli bilimsel verilere göre tespit edilmediği gibi arsa ve yapı bedeli afaki toplam bir bedel olarak belirtilmiş olup, inşaat mühendisi bilirkişininin emlak işinde uzman olup olmadığı da keşif tutanağından ve rapordan anlaşılamamıştır.

Mahkemece bu bilirkişi raporuna göre yazılı şekilde sonuca gidilmiştir. Alınan rapor bu hali ile hüküm kurmaya elverişli değildir. Diğer yandan takip hukukunda, asıl olan borcun ödenmesi olup, borçlunun mutlaka meskeniyet şikayetinde bulunduğu yerde veya o yere yakın bir yerde meskeninin bulunması da zorunlu değildir. Bu nedenle borçlunun daha mütevazi niteliklere sahip yerlerde haline münasip meskeni edinebileceği miktarın belirlenmemesi doğru görülmemiştir.

Mahkemece arsa değerini tespit edebilecek konunun uzmanı bir bilirkişi ile inşaat ve fen bilirkişisinden oluşan heyetle yeniden keşif yaptırılarak bilirkişilerden yukarda belirtilen ilkelere uygun rapor temin edilip borçlunun bulunduğu yerden daha mütevazi koşullara sahip yerlerde haline münasip evi alabileceği değerin belirlenmesi ayrıca taşınmazın imar durumu, kaç kat inşaat yapılmasına elverişli olduğu gibi değeri artırıcı unsurların da tespit edilmesi gerekir. Bu tespitlerden sonra borçlunun haline uygun daha mütevazi yerlerde alabileceği daire değeri ile taşınmaz değeri karşılaştırılarak sonucuna göre bir karar vermesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak haczin kaldırılması yönünde hüküm tesisi de isabetsizdir.