Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2013/16430 K.2013/25383

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

TTK.'nun 731 ve müteakip maddelerinde yer alan kanunlar ihtilafı normları, sadece çek hukukuna ilişkin hususlara uygulanır. Kambiyo ilişkisinin altında yatan asıl borç ilişkisine uygulanmaları ise söz konusu olmadığından bu ilişkiden doğan ihtilaflar MÖHUK. hükümleri esas alınarak çözümlenir(M.Ö.H.U.K. 24). TTK.'nda çek ile ilgili kanun ihtilaflarını düzenleyen maddelerde, milletlerarası yetkili mahkemeyi ve yabancı mahkeme kararlarının tanınmasını düzenleyen kurallar yoktur. Bu durumda konuya MÖHUK.'nun 40 ve devamı hükümlerinin uygulanması gerekir.

Çek üzerindeki her beyan, müstakil bir şekilde kurala bağlanır. Dolayısıyla duruma göre bir çek hakkında muhtelif ülkelerin hukukları uygulanabilecektir. Çek üzerindeki bir taahhüdün şekli ve hükümleri arasında bir ayırım yapmak gerekir. Çek, imza yeri veya ödeme yeri kanununa tabi kılınmış olabilir. Müracaat borçlularının beyanlarının hükümleri de aynı şekilde imza yeri kanununa göre tespit edilir(Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, s.1369).

Hakim, Türk Kanunlar İhtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re'sen tespit edip uygulamak zorundadır. Ayrıca, yabancı hukukun muhtevasının tespitinde de tarafların yardımını isteyebilir.

Tüm bu kurallar ışığında somut olayın incelenmesinde: Takip dayanağı senet yabancı dilde düzenlenmiştir. Mahkemece; İngilizceyi ve bu belgenin imza edildiği ülkenin ve ödeme yeri ülkesinin hukukunu inceleyebilecek yeterlikte bilen ve özellikle üniversiteden Ticaret ve Kambiyo Hukuku dalında uzman bilirkişiye inceleme yaptırılarak, belgedeki kayıtları kambiyo hukukundaki karşılıkları ile açıklayacak bir rapor alındıktan sonra, TTK.'nun 731 ve müteakip maddeleri ile MÖHUK.'nun 2. maddesi hükümlerine göre değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken, senedin kambiyo vasfında olup olmadığı ve uygulanacak zamanaşımı süresi ile kuralları belirlenmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca gitmesi isabetsizdir.