Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2013/8591 K.2013/17291

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlu Tahir Köse'nin icra mahkemesine başvurusunda; meskeniyet şikayeti ile birlikte çiftçi olması nedeniyle de taşınmazlarının haczedilemeyeceğini ileri sürerek hacizlerin kaldırılmasını istediği görülmektedir.

İİK. nun 82/12. maddesi gereğince, borçlunun “haline münasip” evi haczedilemez. Bir meskenin borçlunun haline uygun olup olmadığı adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki “aile” terimi, geniş anlamda olup, borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar. İcra mahkemesince, borçlunun sözü edilenlerle birlikte barınması için zorunlu olan haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tesbit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir.

Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı, kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez.

Öte yandan, İİK. nun 82/4.maddesi uyarınca borçlunun kendisi ve ailesinin geçimi için zaruri olan tarım arazisi haczedilemez. Borçlunun bu maddeden yararlanabilmesi için asıl uğraşısının çiftçilik olması gerekir. Yani geçimini çiftçilik ile temin etmelidir. Bunun için borçlunun bizzat kendisinin ziraat yapması zorunlu olmayıp tarım arazisini ortakçıya(yarıcıya) vermek suretiyle işletmesi halinde de bu madde uyarınca haczedilmezlik

şikâyetinde bulunabilir. Asıl işi çiftçilik olan borçlunun yan gelir elde etmek amacıyla yan işler yapması çiftçilik sıfatını ortadan kaldırmaz. Buna göre mahkemece borçlunun tüm delillerinin sorularak toplanması ve mahallinde keşif yapılıp fiili durumun tespit edilmesi ile borçlunun asıl uğraşısının çiftçilik olup olmadığı belirlenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, mahkemece mahallinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, ancak İİK. nun 82/12. maddesi gereğince meskeniyet şikayeti ve İİK. nun 82/4. maddesi uyarınca borçlunun kendisi ve ailesinin geçimi için zaruri olan tarım arazisinin haczedilemeyeceğine ilişkin şikayeti ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle fiili durumun ve bedellerin tespiti gerekirken, tek bir bedel üzerinden tespit yapılarak hüküm tesis edilmiştir.

O halde mahkemece, İİK'nun 82/4 ve 82/12. maddeleri uyarınca iki ayrı haczedilmezlik şikayeti olduğu gözetilerek, tarım arazisi ve meskeniyet yönüyle ayrı ayrı hesaplama yapılmak suretiyle ek bilirkişi raporu alınması ve şikayetlerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekirken, mahkemece her iki şikayete yönelik olarak tek bir bilirkişi incelemesi üzerinden hüküm tesisi isabetsizdir.