Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2014/19229 K.2014/27579

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından bonolara dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine başlandığı, örnek 10 numaralı ödeme emri tebliği üzerine borçlu vekilinin yasal sürede icra mahkemesine yaptığı başvuruda senetlerin ciranta ....…Ltd.Şti. tarafından ciro edilerek tahsil için İş Bankasına verildiğini, protesto edildikten sonra ....…Ltd.Şti.ne geri verilen senetlerin alacaklıya verildiğini, alacaklının hamil olmadığını, müvekkilinin borcunun bulunmadığını, senetlerin kambiyo vasfında bulunmadığını ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği anlaşılmıştır.

Takip dayanağı bonoların incelenmesinde keşidecinin muteriz borçlu ......Ltd.Şti., lehdarın H.. Ö.. olduğu, senet arkasında ise lehdarın cirosundan sonra ...…Ltd.Şti.'nin beyaz cirosunun, daha sonra da alacaklı M.. K..’in beyaz cirosunun yer aldığı görülmüştür.

Mersin .....Noterliğinin 03.08.2009, 02.09.2009, 02.10.2009 ve 03.11.2009 tarihli ödememe protestolarının incelenmesinde, İş Bankası Mersin Pozcu Şubesi tarafından gönderildikleri belirlenmiştir.

Bonoların protesto keşide edilmesi için....…Ltd.Şti. tarafından İş Bankası Mersin Pozcu Şubesine verildiği ve protestodan sonra ....…Ltd.Şti. tarafından ciro edilerek alacaklıya verildiği alacaklının kabulünde olup, alacaklının bonoları protestodan, bir diğer ifade ile vadeden sonra aldığı tartışmasızdır.

Bononun vadeden sonra ciro edilmesi mümkün olup, böyle bir ciro senedin kambiyo vasfını ve alacaklının takip hakkını etkilemez. Ancak alacağın temliki sonucunu doğuracağından, borçlunun temlik edene karşı sahip olduğu şahsi def’ileri temlik alan alacaklıya karşı ileri sürme imkanı tanır.

Burada asıl cevaplanması gereken husus; bonolar ciranta ... …Ltd.Şti. tarafından tahsil amacıyla İş Bankası Mersin Pozcu Şubesine verildiğine göre bonoların tedavülünün sürdürülebilmesi için bir diğer anlatımla alacaklının bonolara dayalı olarak kambiyo hukukuna göre takip hakkının varlığı için İş Bankası Mersin Pozcu Şubesinin cirosunun aranması gerekip gerekmediğidir.

Tahsil cirosu, açık olabileceği gibi, gizli de olabilir. Gizli tahsil cirosu, sadece senet bedelinin tahsil edilip cirantaya verilmesi hususunda yetki vermek amacıyla yapıldığı taktirde, ciranta senedin maliki ve alacaklısı olarak kalır. Senedin aslında tahsil maksadıyla verildiği yazılı delille ispatlanabilir. Yine tahsil cirosuyla verilmiş bir senedin, vekil hamilce yapılacak yeni bir ciroya gerek kalmadan geri alınması mümkündür(Prof.Dr. Fırat ÖZTAN: Kıymetli Evrak Hukuku, 2.Baskı, s.613, 620).

Somut olayda, takip dayanağı bonoların İş Bankası Mersin Pozcu Şubesine tahsil amacıyla verildiği dosya içinde bulunan İş Bankası Mersin Pozcu Şubesinin 26.01.2012 tarihli yazısı ve senet tevdi bordrosundan anlaşıldığı gibi, taraflarında kabulünde olmakla, gizli tahsil cirosunun söz konusu olduğu görülmektedir.

Bu durumda takip dayanağı bonoları tahsil cirosu ile alan bankanın bedellerini tahsil edememesi halinde, ciro etmeksizin senetleri iade etmesi mümkün olduğundan, adı geçen bankanın cirosunun bulunmaması, ciro silsilesinin kopmasına neden olmaz.

Öte yandan icra mahkemesince, alacaklının takip hakkının bulunup bulunmadığının bono aslı esas alınarak belirlenmesi gerekip, bonoların tahsil için verildiği bankadan sorularak, alınan cevaba göre sonuca gidilemez. Aksi, yargılama yapmak olur ki, icra mahkemelerinin İİK. nun 169/a ve 170/a maddelerine göre sınırlı ve şekli incele yapma yetkisi olması nedeniyle icra ve iflas hukuku ilkelerine açık aykırılık teşkil eder.

Şu hale göre takip dayanağı bonolarda ciro silsilesinde kopukluk olmayıp, alacaklı yetkili hamildir. Ancak takip alacaklısı, bonoları protestodan sonra devraldığından, adı geçene yapılan ciro alacağın temliki hükümlerini doğurur. O halde mahkemece borçlunun diğer itirazlarının incelenerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, alacaklının yetkili hamil olmadığı gerekçesi ile takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.