Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2018/6914 K.2019/6651

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklılar tarafından borçlu aleyhine başlatılan ilamlı takip sonrası alacaklıların, icra mahkemesine başvurularında; takibe konu ilamın 01.03.2016 tarihinde kesinleştiğini, bu tarihten sonra kamu alacaklarına en yüksek faiz uygulanarak borçluya tebliği gerektiğini, bu yöndeki taleplerinin icra müdürlüğünce reddedildiğini ileri sürerek, icra memur işleminin iptalini talep ettikleri, mahkemece, şikayetin reddine karar verildiği görülmektedir.

Mahkeme ilamında faize hükmedilmesi halinde, takibin dayanağı olan ilamın ilişkin olduğu dava tarihi itibariyle uygulanması gereken 818 sayılı BK’nun 113/2. maddesi uyarınca, halin icabından anlaşılan durum gereği faiz alacağından açıkça feragat edilmediği sürece, alacaklı fazlaya ilişkin hakkını saklı tutmasa bile zamanaşımı süresinin dolmasına kadar, ilamda yazılı olan ve eksik kalan faiz alacağını her zaman talep edebilir. İlama dayalı bu istek, icra müdürlüğünün ilama aykırı işlemini kapsadığından şikayet süreye tabi değildir.

Şikayete konu icra takibinin dayanağı, kamulaştırmasız el atma ilamıdır.

Kamulaştırmasız elatma davaları uygulamada sıklıkla karşılaşılan davalardan olmakla birlikte, yasa ile düzenlenmiş değildir. Bu konuya ilişkin tek yasal düzenleme olan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 38. maddesi de, 10.04.2003 tarih ve 2002/112 Esas, 2003/33 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir. Uygulamada kamulaştırmasız elatma davaları. İBK, HGK. ve Hukuk Daireleri'nin içtihatlarıyla yön bulmaktadır.

Konunun Dairemizi ilgilendiren yönü ise, bu nev'i davalarda hükmedilen tazminatların zamanında ödenmemesi halinde uygulanacak faizin ne tür ve oranda olması gerektiği noktasındadır. Zira kamulaştırma yasası gecikme faizini öngörmemektedir. Bu cümleden olmak üzere, HGK kararları ve Dairemizin istikrar bulmuş içtihatlarında. "Kamulaştırma bedelinin arttırılması ilamlarında uygulanan T.C.

Anayasası'nın 4709 sayılı Yasa'nın 18. maddesi ile değişik 46/son maddesinde yer alan kamulaştırma bedelleri ile mahkemece kesin hükme bağlanan arttırma bedellerine, son fıkraya göre kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanacağı" hükmünden farklı olarak, kamulaştırmasız el atmanın hukuksal niteliği itibariyle bir haksız eylem olması, haksız eylemden doğan borçların, tazmini nitelikte olmaları nedeniyle uygulanacak faizin, 3095 sayılı Yasa'da

belirlenen yasal faiz olduğu belirtilerek, uygulama, bugüne kadar yasal faizin tatbik edilmesi şeklinde süregelmiştir. Ancak, Anayasa'nın 35. maddesi ile koruma altına alınmış olan mülkiyet hakkının, hak sahibinin rızasına bakılmaksızın kamulaştırmasız elatma nedeniyle ihlali halinde, toplumun genel menfaatleri ile bireyin temel haklarının korunması arasında adil bir denge gözetilmesi gerektiği düşüncesinden hareketle, mülkün gerçek değeriyle orantılı makul bir tazminat ödenmediği sürece, bir mülkten mahrum bırakılmanın genelde aşırı bir ihlal teşkil edeceği, yasal faiz oranında gecikme faizi ödenmesinin yeterli olmadığı görüşü, gerek öğretide gerekse uygulamada ağırlık kazanmaya başlamıştır.

Bu bağlamda, mülkiyete saygı hakkının ihlalinin, mahkemelerin, kamulaştırmasız elatmaya maruz kalan kişiler lehine hükmettikleri tazminat tutarının tayininde, yargılama süresi ile enflasyon arasındaki etkileşim sonucu ortaya çıkan değer kaybını dikkate almalarına imkan sağlayan yasal bir düzenlemenin olmayışından da kaynaklandığı, bu nedenle adil tazmin taleplerinin karşılanması gerektiği hususu benimsenmeye başlanmıştır.

Tüm bu açıklamalar ışığında, idare, kendisine Anayasa tarafından tanınan olanak ve yetkileri yasaya uygun bir biçimde kullanmaksızın taşınmaza elatarak kamulaştırma ilkelerine aykırı davranamaz. Anayasa'nın 46. maddesinde öngörülen kamulaştırma, Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkına getirilmiş anayasal bir sınırlama olmakla, içtihat değişikliğine gidilerek, özü ve vardığı hukuki sonuç itibariyle aynı nitelikler taşıyan kamulaştırmasız elatmaya ilişkin ilamlarda hüküm altına alınan tazminatlara da, Anayasa'nın 46/son maddesinde düzenlenmiş olan kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Takip dayanağı ilam 01.03.2016 tarihinde kesinleşmiş olup, kamulaştırma bedelinin arttırılması ilamlarında olduğu gibi, kamulaştırmasız elatma ilamlarında da ilamın kesinleştiği tarihe kadar geçen dönem için ilam uyarınca yasal faiz, kesinleşme tarihinden sonraki dönem için ise, 17.10.2001 tarihinde yürürlüğe giren 4709 sayılı Kanunla değişik Anayasa'nın 46/son maddesi hükmü uyarınca, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gerekmektedir.

O halde, mahkemece şikayetin kabulü ile icra müdürlüğünün konuya ilişkin kararının iptaline karar verilmesi gerekirken, aksi düşünce ile şikayetin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.