Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2021/1931 K.2021/6252

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki kiracı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Kiraya veren alacaklı kira alacağının tahsili için tahliye talepli başlattığı icra takibine, kiracının, 01/06/2019 tarihinde anahtar teslim etmesinden ötürü borcu olmadığı beyanı ile icra dairesine itiraz etmesi üzerine, kiraya verenin itirazın kaldırılması istemiyle mahkemeye başvurduğu, mahkemece yıllık kira bedeli konusunda anlaşma olmamasından ötürü önceki yıl kira bedeli olan 120.000 ,00 TL ve işlemiş faizi yönünden itirazın kaldırılmasına karar verildiği,

kiracı ve kiraya verenin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi’nce, kiracının icra dairesine aylık kira bedeli konusunda itiraz etmemesinden ötürü İİK ‘nın 63. maddesi hükmü uyarınca icra mahkemesinde iddiasını genişletemeyeceğinden bahisle ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak takip konusu alacağın tamamı yönünden itirazın kaldırılmasına karar verdiği, karara karşı borçlu kiracının temyiz yoluna başvurduğu anlaşılmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesi; "Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. " hükmünü içermektedir.

Konut ve çatılı ... yerleri kira sözleşmesinde TBK'nın 347/1 maddesine göre en az 15 gün önce bildirimde bulunulmadıkça sözleşme aynı şartlarla birer yıl uzamış sayılır. Bu nedenle konut ve çatılı ... yeri kiralarında kiracının taşınmazı tahliye etmediği veya tahliyeye ilişkin mahkeme kararı olmadığı takdirde, sözleşmenin uzadığının kabulü gerekir.

Kiralananın tahliye edildiğinin (kiracının kiralananı iade borcunu yerine getirdiğinin) kabul edilebilmesi için, kiralananın fiilen boşaltılması yeterli değildir. Anahtarın da kiraya verene teslim edilmesi gerekir.

Kiracının bildirdiği tahliye tarihinin kiraya veren tarafından kabul edilmemesi; başka bir ifadeyle, tahliye tarihinin taraflar arasında çekişmeli olması halinde; kiralananın fiilen boşaltıldığını ve anahtarın teslim edildiğini, böylece kira ilişkisinin kendisince ileri sürülen tarihte hukuken sona erdirildiğini kanıtlama yükümlülüğü, kiracıya aittir.

Kiracı, kiralananı kendisinin ileri sürdüğü tarihte tahliye ettiğini ispatlayamazsa, kiraya verenin bildirdiği tahliye tarihine itibar olunmalıdır.

Kiraya veren anahtarı almaktan kaçınırsa, kiracının yapması gereken, mahkemeden bu yolda tevdi mahalli tayinini isteyip, tayin edilecek yere anahtarı teslim etmek ya da Notere teslim ederek teslim keyfiyetini kiraya verene bildirmektir. Kiracının kiralananı iade borcu, ancak bu şekilde, durumun kiraya verene bildirildiği tarihte son bulur. Aksi takdirde, kiracının, kira sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükleri, anahtar teslimine kadar devam eder.

Somut olayda; kiracı ve kiraya veren arasındaki 01/06/2017 başlangıç tarihli kira sözleşmesi konut-yalı dairesi kirasına ilişkin olup, sözleşme süresinin 1 yıl olduğu, kira bedelinin her yılın mayıs ayı 25 ‘inde ödenmesi ve sözleşmenin yenilenmesi halinde ikinci yıl kira bedelinin 120.000,00 TL olacağı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Kira sözleşmesinde yeni kira dönemi başlamadan en az bir ay evvel bildirimde bulunularak kiralananın boşaltılabileceği aksi halde tüm kira bedellerinden sorumlu olunacağı şartı yer almışsa da. TBK’nın 347. maddesi hükmü uyarınca bu sürenin en az 15 gün olması gerektiğinden, kiracı aleyhine kanuna aykırı olarak yapılan bu düzenleme onu bağlamayacaktır. Kiraya veren, anahtarın 01/06/2019 tarihinde teslim edilmediğini, ...

5. Noterliği’nin 23476 yevmiye numaralı anahtar teslim tutanağının tebliğ tarihi olan 26/07/2019 tarihinde anahtarın teslim alındığını beyan etmiş olmakla kiracı tarafından aksi yazılı delille ispatlanamadığından anahtar teslim tarihi bakımından kiraya verenin beyan ettiği tebliğ tarihi esas alınmalıdır.

Yine takip talebinde 1 yıllık kira bedeli üzerinden alacak talebinde bulunulmuşsa da kiracı ancak tahliye tarihine kadar olan kira parasından sorumlu tutulabilir. Tahliye tarihinden sonraki alacak istemi, tazminat hukukunu ilgilendirdiğinden ve alacağın tespiti yargılamayı gerektirdiğinden, dar yetkili icra mahkemesinde tahliye sonrasına ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekir. Bu durumda tahliye tarihine kadar hesap edilecek kira bedelinin ödenmesi gerekir.

Alacaklının icra takibinde dayandığı kira sözleşmesinde 2. yıldan sonra kira bedelinin artırılacağına ilişkin taraflar arasında herhangi bir anlaşma yapılmamış olup, önceki dönem kira bedeli konusunda ise yıllık kira bedelinin 120.000 TL olduğu sözleşme ile sabittir. Kira artış oranı konusunda anlaşma yapılmadığı anlaşıldığından İİK'nın 63. madde hükmü gereği borçlu kiracı senet metninden anlaşılan itiraz sebebini değiştirebilir ve genişletebilir.

O halde Bölge Adliye Mahkemesi’nce, kiracının, yeni kira döneminin başlangıcından itibaren anahtar tesliminin kiraya verene bildirildiği tarih olarak kabul edilen tahliye tarihine kadar, önceki dönem yıllık kira bedeli (120.000TL) üzerinden hesaplanacak kira borcundan sorumlu olduğu gözetilmek suretiyle bu miktara yönelik itirazın kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken itirazın tamamen kaldırılması yolunda hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.