Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/11368 K.2023/2355

Taraflar arasındaki İİK 97-99. maddelerinin uygulanmasına ilişkin şikayet ile üçüncü kişinin açtığı istihkak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı üçüncü kişi; borçlunun adresinde haciz yapılmadığını, kendisine ait menkullerin haczedildiğini, yapılan haczin taşkın olduğunu, Maden Kanunu'na göre haczedilmezlik itirazının değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek haciz işleminin İİK 99 uncu maddesi uyarınca yapılmış sayılmasına, haczedilmezlik ve taşkın haciz itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı cevap dilekçesinde; menkulleri borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elinde bulundurduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı borçlu, menkullerin kendisine ait olduğunu, üçüncü kişinin güveni kötüye kullanarak menkulleri elinde bulundurduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; haczin borçlu huzurunda yapıldığı, İİK'nın 97/a maddesinde yer alan mülkiyet karinesinin borçlu dolayısıyla alacaklı lehine olup aksini ispatın 3. kişiye ait olduğunu, davacı üçüncü kişinin haciz adresindeki işletmeyi borçludan borcun doğumundan sonra devraldığı, davacı 3. kişi şirket tarafından sunulan fatura vs. belgelerin İİK'nın 97/a maddesindeki mülkiyet karinesinin aksini ispata yeterli güçlü ve inandırıcı delil niteliğinde bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, dava dilekçesini tekrarla borçluya ait olmayan bir adreste haciz yapıldığını, İİK 99 uncu maddesinin ve haczedilmezlik şikayetinin değerlendirilmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesi kararında usule ve esasa ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmadığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesini tekrarla borçlunun zilyetliğindeymiş gibi menkullerin haczedildiğini, haczedilmezlik şikayetinin ve İİK 97-99 uncu maddelerinin uygulanmasına ilişkin şikayetinin değerlendirilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 97-99. maddelerinin uygulanmasına ilişkin şikayet ile üçüncü kişinin İİK'nın 96. vd. maddelerine dayalı istihkak iddiasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 97 ve 99. maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Üçüncü kişi, dava dilekçesinde, haciz işleminin İİK 99 uncu maddesi uyarınca yapılmış sayılmasına, 3213 Sayılı Maden Kanunu'nun 40. maddesi uyarınca haczedilmezlik ve taşkın haciz itirazlarının kabulüne karar verilmesini istemiş, mahkemece, 06.10.2021 tarihli celse de '' Davacı vekilinin taşkın haciz şikayeti yönünden dosyanın tefriki ile mahkememiz yeni esas sırasına kaydının yapılmasına,

'' karar verilmiş, İskilip İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/32 ve 2021/33 karar sayılı dosyasında ise haciz ve haczedilemezlik şikayeti yönünden İskilip İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/24 Esas sayılı taşkın haciz ve haczedilmezlik şikayetinin sadece borçlu tarafından yapılması gerekirken 3. kişi olan şikayetçi tarafından yapılmış olması nedeniyle şikayetin reddine karar verildiği görülmüştür.

Bölge Adliye Mahkemesince de, Maden Kanunu'nun 40. maddesinden kaynaklı şikayetin tefrikle ayrı bir esasa kaydedilmesi sebebiyle istinaf incelemesinde inceleme dışı bırakıldığı belirtilmiştir.

Bu durumda, davacı üçüncü kişinin İİK 97- 99. Maddelerinin uygulanmasına ilişkin şikayet talebi ile ilgili tefrik kararı verilmediği halde şikayet talebi hakkında olumlu- olumsuz bir karar verilmeksizin istihkak davası ile ilgili olarak yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.04.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(M)

HK/S.A.

Dr. ...'in Karşı Oy Yazısı:

Üçüncü kişi, borçlunun ikamet ve tebligat adresi olmayan...., köyü ...mahallerinde bulunan şirket işletme adresinde şirket yetkililerinin bulunmadığı sırada İskilip İcra Müdürlüğünün 2021/83 talimat sayılı dosyasında şirkete ait menkul ve iş makinalarını 05.08.2021 tarihinde haczedildiğini, haciz tutanağını istihkak ve haczedilmezlik iddialarının işlendiğini, haciz İİK'nın 99 maddesine göre yapılmış sayılmasına, haczedilmezlik ve terkin haciz itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Hacizli malın borçlunun elinde iken haczedilmesi halinde üçüncü kişinin istihkak iddiası üzerine icra müdürü İİK 96 ve 97 maddeleri hükümlerini uygulayarak dosyayı asıl takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine gönderir. İcra mahkemesi İİK 97 maddesi hükümlerine göre takibin ertelenmesine veya devamına karar verir. İcra mahkemesi kararının üçüncü kişiye tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine istihkak davası açabilir.

Ancak üçüncü kişinin İİK 96 ve 97 maddelerinde yazılı işlemlerin ... bulunmadan istihkak davası açmasına bir engel yoktur. Bu halde icra müdürü tarafından hazırlık işlemleri bağlamında uygulanacak bir işlem de bulunmayacaktır. Bu nedenle üçüncü kişi tarafından doğrudan doğruya icra mahkemesinde açılan istihkak davası daha önce bu hazırlık işlemleri yapılmasının zorunlu olduğu gerekçesi ile reddedilemeyecektir.

Şayet haczedilen şey borçlunun elinde olmayıp da üzerinde mülkiyet veya diğer eşyası hak iddia eden üçüncü kişi nezdinde bulunur ise İİK'nın 99 maddesi uyarınca icra müdürü üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açmak üzere alacaklıya 7 gün süre verir. Alacaklı haczin borçlu elinde haczedildiğini ileri sürerek icra müdürü bu kararını şikayet edebilir. İcra müdürü haczin borçlu elinde haczedildiği sonucuna ulaşır ise takip dosyasının İİK 96 ve devamı maddeleri uyarınca işlem yapılmak üzere icra mahkemesine gönderir. Haciz üçüncü kişi nezdinde iken yapıldığı iddiası ile üçüncü kişi bu kararı şikayet yolu ile düzeltilmesi ve İİİK 99 göre alacaklıya istihkak davası açmak için süre verilmesini talep edebilir.

Somut olayda ise haczin ve istihkak iddiası 05.08.2021 tarihinde yapılmış olup icra müdürlüğünce İİK'nın 96 ve 97 veya 99 maddelerine göre şikayet konusu olacak bir kararın verilmediği aşamada üçüncü kişi icra müdürünün kararının beklemede ertesi gün 06.08.2021'de istihkak davası açmıştır.

Davanın açıldığı İskilip İcra Hukuk Mahkemesi de istemi şikayet değil istihkak davası olarak niteleyecek bu davaların nisbi harca tabii olması nedeniyle eksik harcın ikmal ettirerek işin esasını inceleyecek istihkak davasının reddine karar vermiştir. İstihkak davası ile birlikte haczedilmezlik ve taşkın haczin şikayetleri ise tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmiştir.

Kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi haczin borçlu huzurunda yapılması nedeniyle İİK'nın 97 maddesi uyarınca mülkiyet kararı borçlu dolayısıyla alacaklı lehine olduğu aksinin ispat yükünün üçüncü kişiye ait bulunduğunu aksinin de ispatlanamadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bu karar temyiz konusu olmuştur.

Öte yandan istihkak davası esasen incelenirken ... kişinin elinde haczedildiği de belirlendiğinden bu konuda istihkak davası haricinde şikayet olması ve şikayet sonucu icra mahkemesinde karar verilmiş olmasının davanın esasını etkileyecek bir sonucu yoktur.