Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12168 K.2023/4019

Taraflar arasındaki yetki itirazı ve takibin iptali şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince yetki itirazının kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı alacaklı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle yetki itirazı ve şikayetin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı borçlular vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlular vekili dilekçesinde; müvekkilleri aleyhine Ankara 22. İcra Müdürlüğünün 2018/1550 Esas ve 2018/2409 Esas sayılı dosyalarında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi başlatıldığını, işbu icra takipleri derdest iken Banka tarafından aynı alacağın tahsili amacıyla İİK'nın 45. maddesine aykırı olarak Ankara 7. İcra Müdürlüğünün 2019/12480 Esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığını, imzaya ve borca itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla hukuka aykırı olarak başlatılan kambiyo takibinin iptali ile talebin kabul edilmemesi halinde borçlu şirketin ...'da faaliyette bulunması sebebiyle ... İcra Dairelerinin yetkili olduğuna karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı vekili cevap dilekçesinde; senetteki yetki şartı uyarınca Ankara İcra Dairelerinin yetkili olduğunu, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla başlatılan takibin hukuka uygun olduğunu beyan ederek talebin reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bonoya dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takipte, takip genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yerinde, bonoda öngörülen ödeme yerinde ve bononun düzenlendiği yer icra dairesinde başlatılabileceği, somut olayda davacı borçlu adresi ... olması sebebiyle Ankara 7. İcra Müdürlüğünde başlatılan takip bakımından davacıların yetki itirazının kabulü ile davacılar yönünden yetkili icra dairelerinin ... İcra Daireleri olduğunun kabulüne, yetki konusunda karar verildiğinden borca itiraz hususunda değerlendirme yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuran

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı alacaklı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Tarafların tacir olması sebebiyle bonodaki yetki şartına göre Ankara İcra Dairesinde başlatılan takipte yetki itirazının yerinde olmadığını beyan ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6100 sayılı HMK'nın 17. maddesi uyarınca yetki sözleşmesinin tacirler ve kamu tüzel kişileri arasında yapılabileceği, itiraz eden borçluların adresi ve senetteki ödeme yeri ... ise de ihtilaf halinde yetkili yerin Ankara olarak kararlaştırıldığı ve tarafların tacir olması sebebiyle Ankara İcra Dairesinde başlatılan takipte, borçluların yetki itirazının yerinde olmadığı,

borçluların bir diğer itirazı yönünden ise, İİK'nın 45. maddesinde, rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusunun iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabileceği, poliçe ve emre muharrer senetlerle çekler hakkındaki 167'nci madde hükmü mahfuz olduğu, aynı Kanun'un 167. maddesinde ise alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklının, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte bulunabileceği, düzenlendiği,

buna göre rehinle temin edilmiş olsa bile alacaklı elinde bulunan kambiyo senedine dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatabileceği, diğer yandan mükerrer takipten söz edebilmek için takip dayanağı belgelerin aynı olmasının gerektiği, somut olayda ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takipte, takibe dayanak olarak ipotek akit tablosu gösterilmişken kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan takipte takibin dayanağının kambiyo senedi olduğu,

her iki takibin aynı alacağa ilişkin olması halinde takip dayanağı farklı olduğundan mükerrerlikten söz edilemez ise de sonraki takibin, tahsilde tekerrür olmamak üzere, açıklamasıyla yapılması gerektiği, alacaklı tarafından bu bilgilere uygun olarak takip başlatıldığından borçlular aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takibin mükerrer olduğundan bahsedilemeyeceği, mükerrer bir takipten bahsedilemeyeceğinden alacaklının ipoteğin paraya çevrilmesi ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapmasında yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Ankara 16.İcra Hukuk Mahkemesinin 30.03.2022 tarih ve 2022/91 Esas,

2022/533 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, borçluların yetki itirazı ve şikayetinin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı borçlular vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayet dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK'nın 45. maddesine aykırı olarak başlatıldığı iddia edilen kambiyo takibinin iptali ile yetki itirazına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk HMK'nın 6. maddesi, İİK'nın 45. ve 50. maddeleri, TTK'nın 777/3. maddesi.

3. Değerlendirme İİK'nın 45. maddesinde rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusunun iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklının yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabileceği, poliçe ve emre muharrer senetlerle çekler hakkındaki 167. madde hükmünün mahfuz olduğu, söz konusu 167. maddede ise; alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklının, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte bulunabileceği düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlığın incelenmesinde; alacaklı tarafından şikayetçi borçlu ... İnşaat Ve Ticaret Limited Şirketi ve dava dışı diğer borçlular hakkında, 15.02.2018 tarihinde, Ankara 22. İcra Dairesinin 2018/2409 E. sayılı takip dosyasında ve 07.02.2018 tarihinde, Ankara 22. İcra Dairesinin 2018/1550 E. sayılı takip dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi başlatıldığı, anılan dosyalarda ...'nin taraf olarak yer almadığı,

aynı alacaklı tarafından, davacı borçlular hakkında 27.09.2019 tarihinde ise Ankara 7. İcra Dairesinin 2019/12480 Esas sayılı takip dosyasında, yukarıda adı geçen takip dosyalarıyla tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, alacaklının aşamalardaki beyanları gereğince takip dosyasına konu alacağın aynı borç ilişkisinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar yukarıda anılan kanun hükümleri uyarınca borç ipotek ile temin edilmiş olsa bile, elinde kambiyo senedi bulunan alacaklı, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilirse de, somut uyuşmazlıkta, öncelikle ipotek senedine dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibine geçildiğinden, alacaklı tercih hakkını bu takip türünden yana kullanmış olup, aynı borca ilişkin olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi yapamaz.

Aksi halde aynı alacak için aynı borçluya karşı derdest bir icra takibi var iken mükerrer olarak ikinci bir takibin yapılması söz konusu olur. Bu husus kamu düzeni ile ilgili olup süresiz şikayete tabidir. Nitekim 20.01.2023 tarih ve 2021/2 E. - 2023/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da aynı husus benimsenmiştir.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince, davacı borçlu ... yönünden Ankara 22. İcra Dairesinin 2018/2409 E. sayılı takip dosyasında ve Ankara 22. İcra Dairesinin 2018/1550 E. sayılı takip dosyasında borçlu olarak yer almadığından İİK 45. maddesine dayalı olarak takibin iptalini talep edemeyeceği dikkate alınarak şikayetinin reddine karar verilmesi, diğer davacı borçlu ... İnşaat Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden ise derdestlik nedeniyle yani tercih hakkının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi yönünden kullanılması sebebiyle kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan icra takibinin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesinin 16.09.2022 tarih ve 2022/1253 E. - 2022/1174 K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,