Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12759 K.2023/10

Taraflar arasındaki ihalenin feshi şikayeti nedeniyle yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine, ihale bedelinin %1 oranında para cezasının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Kararın şikayetçi/borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince her ne kadar taşınmaz muhammen bedelin üzerinde satılmış ise de, borçlunun İİK 150/e maddesi bakımından ileri sürdüğü fesih nedenleri yerinde olmadığından şikayetin reddi gerekirken yanılgılı gerekçe ile hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi doğru değil ise de, sonuçta şikayetin reddi ile ihale bedelinin %1 'i oranında para cezası uygulanması yerinde olduğundan mahkeme kararının gerekçesi düzeltilmek üzere 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, İhalenin feshi isteminin reddine, ihale bedelinin %1 'i oranında para cezasının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi/borçlu vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı borçlu vekili dava dilekçesinde; sair fesih sebepleri ile birlikte İİK'nin 150/ e maddesi uyarınca icra emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde taşınmazın satışının istenip istenmediğinin resen gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek ihalenin feshini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı alacaklı vekili cevap dilekçesinde; ihaleye konu taşınmazın muhammen bedeli 650.000,00 TL olup, taşınmaz 25.05.2022 tarihli ihalede 700.000,00 TL’na alıcı bularak, muhammen bedelinin üzerinde bir tutara ihale edildiğini, ihalede zarar unsurunun gerçekleşmediğini, şikayetçinin ihalenin feshini istemekte hukuki yararı bulunmadığını, satış ilanının iflas idare memurlarına tebliğe çıkartıltığını, icra emrinin 17.09.2021 tarihinde tebellüğ edildiği,

süresinde satış talebinde bulunularak 19.11.2021 tarihinde satış avansının yatırıldığını,satışa hazırlık işlemlerinde bir usulsüzlük var ise bu işlemlere karşı 7 gün içinde şikayet yoluna gitmeyenlerin, bu hususları ihalenin feshi davasında ileri süremeyeceklerini belirterek davanın reddini davacının %10 para cezasına mahkum edilmesini istemiştir.

2-İhale alıcısı vekili cevap dilekçesinde;davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafın ihalenin feshedilmesinde hukuki bir yararının bulunmadığını belirterek davanın reddini davacının %10 para cezasına mahkum edilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İhale sonucu taşınmazın muhammen bedelin üzerinde 700.000,00 TL bedelle ihale edildiğinden davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığı gerekçesi ile şikayetin reddine, İhale bedelinin %1'i oranında para cezasının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi/borçlu vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Sair fesih sebepleri ile birlikte İİK'nin 150/ e maddesi uyarınca icra emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde taşınmazın satışının istenip istenmediğinin resen gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur. . Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile icra emri adı geçen borçluya 14.09.2021 tarihinde tebliğ edildiği, alacaklı vekilince 19.11.2021 tarihinde satış talep edildiği ve aynı tarihte 1.000,00 TL satış avansı yatırıldığı, süresi içinde satış talebinde bulunulduğu,

Satış ilanının iflas idare memuru Tayyar Gökhan Bender'e e- tebliğ yoluyla 05.03.2022 tarihinde, Murta ...

Çağlar 'a 21.03.2022 tarihinde Tebligat Kanunu 21/1m. uyarınca ve Oğuzhan Kalay'a 04.03.2022 tarihinde Tebligat Kanunu 21/2.m uyarınca tebliğ edilmiş olduğu, her ne kadar taşınmaz muhammen bedelin üzerinde satılmış ise de, borçlunun İİK 150/e maddesi bakımından ileri sürdüğü fesih nedenleri yerinde olmadığından şikayetin reddi gerekirken yanılgılı gerekçe ile hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi doğru değil ise de, sonuçta şikayetin reddi ile ihale bedelinin %1 'i oranında para cezası uygulanması yerinde olduğundan mahkeme kararının gerekçesi düzeltilmek üzere 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

İhalenin feshi isteminin reddine, ihale bedelinin %1'i oranında para cezasının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi/borçlu vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Sair fesih sebepleri ile birlikte İİK'nin 150/ e maddesi uyarınca icra emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde taşınmazın satışının istenip istenmediğinin resen gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, usul ve yasaya aykırı yapılan ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

İİK 150/e, İİK 134 üncü ve devamı madde hükümleri, 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27.maddesi,aynı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen geçici 18/4. maddesi

3. Değerlendirme

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re' sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı

ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlu aleyhine ihale bedelinin %1'i oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olduğu görülmekle, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin % 1'i olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından,Bölge Adliye Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Şikayetçi-borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi’nin 13.10.2022 tarih ve 2022/1469 E. 2022/1356 K sayılı kararının, hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin 2.bendinde yer alan “ ...% 1'i...” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “ % 5’i ” ibaresinin yazılmasına, Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2 ve 7343 sayılı Yasa'nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,