Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/6465 K.2023/5386

Taraflar arasındaki ihalenin feshi şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine, ihale bedelinin %10'u tutarında para cezasının davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Kararın şikayetçiler tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçiler tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Şikayetçiler vekili dava dilekçesinde: taşınmaz için icra dosyasından alınan rapor ile tespit edilen kıymet takdirinin gerçek değerinden oldukça düşük olduğunu, mükellefiyetler listesi düzenlenmediğini, ilgililere tebliğ edilmediğini iddia ederek ihalenin feshine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı vekili cevap dilekçesinde; taşınmazın satışa esas değerinin Çanakkale İcra Hukuk Mahkemesi'nin 03.06.2021 Tarih 2020/353 E. 2021/431 K. sayılı kararı ile belirlendiğini, davacıların iddialarının haksız olduğunu, açık artırma ilanının tüm ilgililere tebliğ edildiğini, satışa hazırlık işlemlerinin hukuka uygun olduğunu iddia ederek şikayetin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile şikayete konu taşınmaz hakkında daha önceden mahkemenin 03.06.2021 tarih ve 2020/353 Esas 2021/431 Karar sayılı kararı ile kıymet taktirinin 1.275.000,00 TL olduğuna kesin olarak karar verildiği, kıymet takdirinin kesinleşmesinden ihale tarihine kadar İİK. 128.madddesinde düzenlenen 2 yıllık süre dolmadığı, ihaleye hazırlık işlemlerine ilişkin her türlü şikayetin taraflara tebliğden itibaren 7 gün içinde yapılması gerektiği, ihale hazırlık işlemlerinde, ihale sırasında usul ve yasaya aykırı bir durum gerçekleşmediği gerekçesiyle şikayetin reddine ihale bedelinin %10'u tutarında para cezasının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçiler istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Şikayetçiler vekili istinaf dilekçesinde; taşınmazın gerçek değerinden çok daha düşük bir şekilde tespit edilen muhammen bedelle satışa çıkarıldığını, İlk Derece Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılarak muhammen bedelin taşınmazın gerçek değerinden düşük olup olmadığının araştırılması gerekirken hiç bir inceleme yapılmadığını iddia ederek kararın kaldırılmasını talep etti.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmaza ilişkin kıymet takdirinin Çanakkale İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/353 Esas- 2021/431 Karar sayılı ilamı ile itiraz sonucu kesinleştiği, davacı tarafça en geç satış ilanının tebliğ tarihinden itibaren 7 günlük yasal süre içerisinde satışa hazırlık işlemlerine yönelik şikayette bulunulmadıkça, sonradan bu hususların ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçiler temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçiler vekili temyiz dilekçesinde: satışa esas alınan muhammen bedelin taşınmazın gerçek değerinden düşük olduğunu, bu hususun mahkemece keşif yapılarak tespit edilmesi gerekirken doğrudan davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu iddia ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İİK'nın 134. maddesi

3. Değerlendirme

1..İİK'nın 134. maddesinin 2. fıkrasında. "İhalenin feshini, Borçlar Kanunu'nun 226. maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere, yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenlerin" isteyebileceği hususu düzenlendikten sonra, aynı madde ayrıca "...talebin reddine karar verilmesi halinde icra mahkemesi davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkum eder.

Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebin reddi halinde para cezasına hükmolunamaz" hükmüne yer verilmiştir. Anılan hükme göre "tapu sicilindeki ilgililer" de hukuki yararları olmak kaydı ile ihalenin feshi şikâyetinde bulunabilirler. Ancak tapu sicilindeki ilgililerden tapu sicil kaydında yazılı olan ve tapu sicil kaydının incelenmesi ile görülebilen kişiler anlaşılmalıdır.

Tapu sicilindeki ilgililere örnek olarak ipotek alacaklıları, irtifak hakkı sahipleri, haciz alacaklıları, paylı mülkiyet satışında taşınmazın diğer paydaşları, tapu siciline şerh verilmiş ön alım, alım ve geri alım hakkı sahipleri ile tapu siciline şerh verilmiş olan taşınmaz satış vaadi alacaklısı cebri satışı da önleyecek şekilde lehine ihtiyati tedbir kararı almış olan kişiler verilebilir.

"Tapu sicilindeki ilgililer" kapsamına tapu sicilinde tescil edilmemiş mülkiyet veya sınırlı ayni hak sahipleri girmez ve yorum yolu ile de tapu sicilindeki ilgililer kavramı genişletilemez.

Somut olayda, Çanakkale İcra Müdürlüğü 2019/13457Esas sayılı icra takip dosyası ile alacaklı banka tarafından kredi sözleşmesinin asıl borçlusu Miller Oto Ticaret ve Sanayi A.Ş. ile ipotekli taşınmaz malikleri ..., ... ve dava dışı Semih Petekkaya aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi başlatıldığı, şikayete konu 306 Ada 4 Parselde kayıtlı 37 numaralı bağımsız bölümün satışı yoluna gidildiği ve şikayetin ipotekli taşınmaz maliki Miller Oto Ticaret ve Sanayi A.Ş. adına kayıtlı taşınmaza ilişkin olduğu; şikayetçi ... ve ...’un kredi sözleşmesinin asıl borçlusu ve satışa konu ipotekli taşınmazın maliki olmayıp, ipotek verilen diğer taşınmazın (şikayete konu olmayan) maliki olduğu, tapu sicilindeki ilgili veya ihaleye pey süren kişi de olmadığı görülmektedir.

Buna göre, Bölge Adliye Mahkemesince, söz konusu taşınmaz yönünden şikayetçi ... ve ...’un aktif husumet ehliyeti bulunmadığından işin esasına girilmeden ihalenin feshi isteminin aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup anılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

2-Şikayetçi borçlu aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

7343 Sayılı Yasanın geçici 18/son maddesinde "134. maddede bu maddeyi ihdas eden kanun ile yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkumiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. ..." düzenlemesi yer almaktadır.

Re'sen yapılan incelemede başkaca fesih sebebi de bulunmadığı gerekçesi ile ihalenin feshi isteminin reddine karar verilmesinin yerinde olduğu görülmekte ise de; 7343 sayılı Kanun’la değişik İİK’nın 134/5-3. maddesi gereğince, ihalenin feshi isteminin kötü niyetle ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı ve Anayasa’nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi nazara alındığında, şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının, ihale bedelinin %5’ine indirilmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması yoluna gidilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Şikayetçilerin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16.11.2022 tarih, 2022/1928 E.- 2022/2646 K sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

Çanakkale İcra Hukuk Mahkemesinin 09.12.2021 tarih, 2021/914E. 2021/993 K. sayılı kararının hüküm bölümünün para cezasına ilişkin “2”. satırında yer alan “İİK 134/2.maddesi uyarınca ihale bedelinin %10 tutarındaki para cezasının davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına” cümlesinin tamamen silinerek karar metninden çıkartılmasına, yerine; “İİK’nın 134/2 maddesi gereği ihale bedelinin %5 tutarında para cezasının şikayetçi Miller Oto Ticaret ve Sanayi A.Ş.'den tahsiline hazineye irat kaydına ” cümlesinin yazılmasına, kararın düzeltilmiş bu şekliyle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca (ONANMASINA),

Karar düzeltilerek onandığından harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

Somut olayda ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte, takibin borçlu tarafında kredi borçlusu Miller Oto Tic. Ve San. A.Ş. ile ipotek verenler ..., ...'un bulunduğu görülmektedir.

İpotek veren üçüncü kişiler takibe konu kredi borçlarını taşınmazları ile temin ettiklerinin, kredi borcunun şahsi borçlusu olmasalar da taşınmazları ile borçludurlar. Bu nedenle İİK 134/2 maddelerinde yer alan ihalenin feshini borçlu sıfatı ile isteyebilirler. İhalenin feshine konu taşınmaz üzerindeki ipoteğin kredi borçlusuna ait olsa dahi ihalenin feshini istemekte hukuki menfaatleri bulunmaktadır.

Bu taşınmazın açık arttırma sonucunda daha yüksek bedelle alıcı bularak ihale edilmesi halinde belki takip borcu karşılanacak ve ipotek veren üçüncü kişilerin taşınmazların satılmasına gerek kalmayacak veya satılsa dahi ihale bedelinden daha az bir kısım ile takip borcu karşılanacağı için bakiye kısım ipotek veren üçüncü kişilere ödenecektir.

Bu nedenlerle ipotek verenler ... ve ... yönünden ihalenin feshi isteminin aktif husumet ehliyeti (şikayet hakkı) yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi şeklindeki bozma görüşüne katılamıyorum. Bu şikayetçilerin ihalenin feshi istemlerinin esası incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirdi.

Yukarıda belirtilen nedenlerle çoğunluğun bu yöndeki bozma görüşüne katılamıyorum.26.09.2023