Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2024/1593 K.2024/3083

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı/alacaklı ile davacı ipotek borçlusu ... tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Asıl şikayet dosyasında şikayetçi ipotek borçlusu ... Gayrimenkul ... A.Ş.’nin, birleşen şikayet dosyasında ise ipotek borçlusu ...’nun icra mahkemesine başvurularında, tapunun 604 Ada 399 Parselinde kayıtlı taşınmaza ilişkin gerçekleştirilen ihalenin feshini talep ettikleri, İlk Derece Mahkemesince, taşınmazın KDV oranına ilişkin olarak satış ilanında yapılan düzeltmenin ilgililere tebliğ edilmemesinin katılımcılar yönünden büyük bir değişiklik yaratacağı gerekçesiyle asıl ve birleşen şikayetlerin kabulüne ve ihalenin feshine karar verildiği, kararın şikayet edilen alacaklı ile birleşen dosya şikayetçisi tarafından istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine hükmedildiği, kararın aynı taraflarca temyiz edildiği görülmüştür.

Somut uyuşmazlıkta; alacaklı banka tarafından kredi sözleşmesinin asıl borçlusu ... Mühendislik ... AŞ ile ipotekli taşınmazların malikleri aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibine başlandığı, şikayetin ipotekli takip konusu taşınmazlardan tapunun 604 Ada 399 Parselinde kayıtlı olan taşınmaza ilişkin olduğu ve anılan taşınmazın malikinin, takibin asıl borçlusu olan ... Mühendislik ...

A.Ş. olup asıl ve birleşen dosya şikayetçilerinin bu taşınmazın maliki olmadıkları görülmüştür.

Bu durumda, Dairemizin yerleşik içtihatları gereğince, kural olarak, ipotek borçlusu olan asıl ve birleşen dosya şikayetçilerinin ancak kendi maliki oldukları taşınmazlar yönünden ihalenin feshi isteminde bulunabileceklerinin kabulü gerekip, Bölge Adliye Mahkemesinin, asıl borçlu ile ipotekli taşınmaz malikleri arasında zorunlu takip arkadaşlığı bulunduğundan bahisle şikayetçilerin, maliki olmadıkları taşınmaz hakkında ihalenin feshini isteyebilecekleri yönündeki gerekçesi yerinde görülmemiştir.

Öte yandan; ihalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken İİK'nın 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı Kanun’un 27/4. maddesi ile ihalenin feshi davasını “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri” dışında kalan kişilerin açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır.

Ayrıca ihalenin feshi talebinde 7343 sayılı kanunun 27/5. maddesi ile davayı açan ve “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri” dışında kalan kişiler teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır.

Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olup, dava açarken harçtan muaf olanlar dışındaki davacının harç yatırması zorunluluğu, HMK'nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından olmayıp, HMK'ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür. Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.

Buna göre; ihalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra, kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasız olup, aynı şekilde ihale bedelinin % 5'i oranında teminat alınması da şarttır.

Teminat, HMK'nın 114/2. maddesi kapsamında dava şartı olup, dava açılırken yatırılmayan teminatın tamamlanması için (harcı tamamlanmayan davaya devam edilemeyeceğinden) öncelikle harç tamamlatılmalı, sonra teminatın yatırılması için davacıya HMK'nın 115. maddesinde belirtilen dava şartlarının tamamlatılmasına ilişkin usule göre süre verilmelidir.

Harcın yatırılmamasının yaptırımı, "...davanın açılmamış sayılması," harç yatırılmakla birlikte teminatın yatırılmamasının yaptırımı ise "...davanın dava şartı noksanlığından usulden reddidir." Açılmamış sayılma ve usulden ret kararlarının hukuki sonuçlarının farklı olduğu izahtan varestedir.

Tüm bu açıklamalar kapsamında mahkemece; asıl ve birleşen dosya şikayetçilerinin şikayete konu taşınmaz yönünden, İİK’nın 134/2. maddesinde belirtilen istisnai kişiler dışında kaldıkları dikkate alınarak, İİK’nın 134/3. maddesi gereğince şikayetçi ipotek borçlularına nispi harca yönelik olarak Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine uygun şekilde süre verilip, harç yatırılırsa aynı Kanun’un 134/4. maddesine göre teminat şartına ilişkin işlemler yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken bu usule uyulmaksızın karar verilmesi hatalı olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.