Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/3899 K.2025/4960

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Örnek 4-5 ilamlı icra takibinde, borçlulardan ... icra mahkemesine başvurarak, dayanak ilamda alacak kalemlerinde müşterek ve müteselsil sorumluluğa hükmedilmediğini, birden fazla borçlu bulunduğunu, bu nedenle tüm borçtan sorumlu tutulmalarının usulsüz olduğunu ileri sürerek icra emrinin düzeltilmesi talebinde bulunduğu, ilk derece mahkemesince 2021/185 E. 2021/399 K. sayılı ilamı ile şikayetin reddine karar verildiği, kararın şikayet olunan tarafından istinafı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesince 32. Hukuk Dairesi'nin 2021/1454 E. 2022/1913 K, sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği,

istinaf ilamının şikayet eden vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 2022/13513 E. 2023/6411 K. sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararı bozulduğu, bozma üzerine yapılan yargılama sonucu ilk derece mahkemesince 2023/1619 E. 2024/369 K. sayılı ilamı ile yeniden karar verildiği, verilen kararın şikayet olunan alacaklı tarafından temyizi üzerine Dairemizin 2024/6419 Es.

2024/9096 K. sayılı ilamı ile mahkeme ilamının bir kez daha bozulduğu, bozma üzerine yapılan yargılama sonucu ilk derece mahkemesince 2024/1236 E. 2025/181 K. sayılı ilamı ile ".... takip talebi ve icra emrinde hangi borçlunun borcun ne kadarlık miktarından sorumlu olduklarının açıkça belirtilmediği görülmüştür.

Takibe dayanak yapılan ilam incelendiğinde maddi ve manevi tazminat açısından iki ayrı hüküm kurulduğu ve hükümdeki davalılar açısından borçtan sorumlulukların farklılık gösterdiği anlaşılmıştır.

Şöyle ki şikayet eden borçlu icra emrinde talep edilen maddi tazminata ilişkin kurulan hükümde; maddi tazminat alacağı, harç, vekalet ücreti, yargılama gideri yönünden 1/3 oranında sorumlu olup manevi tazminata ilişkin kurulan hükümde; manevi tazminat alacağı, harç, vekalet ücreti yönünden ½ oranında sorumlu olduğu ..." gerekçesiyle "....Şikayetin kabulü ile Ankara 3. Genel İcra Dairesinin 2023/184807 sayılı icra takibinde şikayet edenin icra emrinde talep edilen maddi tazminata ilişkin kurulan hükümde;

maddi tazminat alacağı, harç, vekalet ücreti, yargılama gideri yönünden 1/3 oranında sorumlu olduğunun tespitine, Manevi tazminata ilişkin kurulan hükümde; manevi tazminat alacağı, harç, vekalet ücreti yönünden ½ oranında sorumlu olduğunun tespitine, icra emrinin şikayet eden açısından bu şekilde düzeltilmesine,..."şeklinde verilen kararının şikayet olunan alacaklı vekili tarafından temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

Şikayet, icra emrinin dayanak ilama aykırılığına dairdir.

Dayanak ilam hüküm kısmı ; "....1-Maddi tazminat talebi yönünden;

Davanın KISMEN KABULÜ ile, 302.424,96 TL geçici-sürekli iş göremezlik tazminatı, 434,81 TL geçici iş göremezlik bakım gideri, 672,00 TL belgeli tedavi gideri, 600,00 TL refakatçi vb gider, 2.000,00 TL ulaşım gideri, 1.000,00 TL hasta bakım malzeme gideri olmak üzere toplam 307.131,77 TL maddi tazminatın (davalı sigorta şirketi 434,81 TL geçici iş göremezlik bakım gideri, 672,00 TL belgeli tedavi gideri, 600,00 TL refakatçi vb gider, 2.000,00 TL ulaşım gideri, 1.000,00 TL hasta bakım malzeme gideri ile 60.000,00 TL geçici-sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 64.706,81 TL'den, davalı ...

434,81 TL geçici iş göremezlik bakım gideri, 672,00 TL belgeli tedavi gideri, 600,00 TL refakatçi vb gider, 2.000,00 TL ulaşım gideri, 1.000,00 TL hasta bakım malzeme gideri ile 227.572,75 TL geçici-sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 277.279,56 TL'den sorumlu olmak üzere) davalılar ... ve... Başkanlığından 09.06.2007 kaza tarihinden, davalı...

AŞ'den 08.06.2015 dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, 492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca maddi tazminat talebi yönünden alınması gereken 20.980,17 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 204,93 TL harç, 1.220,00 TL tamamlama harcı ve 488,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 19.067,24 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı...

AŞ 4.017,10 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak hazineye irad kaydına, Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davacı yararına maddi tazminat talebi yönünden AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 29.949,22 TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı...

AŞ 6.309,73 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya ödenmesine, ....Davacı tarafından yatırılan 204,93 TL peşin harç, 1.220,00 TL tamamlama harcı ve 488,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.912,93 TL'nin davalılardan (davalı...

AŞ 403,01 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya ödenmesine, Davacı tarafından yapılan 27,70 TL başvurma harcı, 4,10 TL vekalet harcı, 683,20 TL posta gideri, 1.374,00 TL adli tıp ücreti ve 500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.589,00 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 1.501,81 TL'sinin davalılardan (davalı... A.Ş. 316,40 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya ödenmesine,

2-Manevi tazminat talebi yönünden;

Davanın KISMEN KABULÜ ile,

20.000,00 TL manevi tazminatın 09.06.2007 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve... Başkanlığından alınarak davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine, 492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca manevi tazminat talebi yönünden alınması gereken 1.366,20 TL karar ve ilam harcının davalılar ... ve... Başkanlığından alınarak hazineye irad kaydına, Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davacı yararına manevi tazminat talebi yönünden AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 4.080,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve... Başkanlığından alınarak davacıya ödenmesine,.... 17/12/2020 " şeklinde olup, İş bu ilama konu asıl alacaklar takip talebinde ;

307.131,77 TL Maddi Tazminat (232.279,56-TL ... 64.706,81-TL Sigorta ...sor.)

20.000,00 TL Manevi Tazminat (sigortanın sorumluluğu bulunmuyor)

1.912,93 TL Harç (403,01-TL sigortanın müteselsil sorumluluğu)

1.501,81 TL Yargılama Gideri (316,40-TL sigortanın müteselsil sorumluluğu)

4.080,00 TL Vekalet ücreti (Manevi taz'ın sigortanın sorumluluğu bulunmuyor)

29.949,22 TL Vekalet Ücreti (Maddi Taz. 6309,73-TL sig....sor)

30,00 TL Karar Tebliğ gideri (6,32-TL sigortanın müt. sor.) olmak üzere takibe konulmuş ve icra emri de takip talebine göre hazırlanmıştır.

Görüldüğü üzere takip talebi ve icra emrinde dayanak ilamda belirtildiği şekilde hangi borçlunun, hangi alacaktan ve ne kadarından sorumlu olduğu yazmaktadır. Şikayet eden belediyenin maddi tazminat miktarından kısmen sorumlu olduğuna dair dayanak ilamda bir hüküm bulunmamaktadır. Aksine diğer borçluların sorumluluğu sınırlanırken şikayet eden belediyenin toplam alacakta sorumluluğu sınırlanmamıştır.

Takip talebi ve icra emri dayanak ilama uygun olarak hazırlanmış olup, dayanak ilamda şikayet edenin sorumluluk çeşidi ve şeklinin şikayet edenin belirttiği şekilde olup olmadığına ilişkin iddiası dayanak ilama karşı başvurulacak istinaf ya da temyizin konusudur.

Dolayısı ile icra emrinin ilama aykırılığına dair şikayete dair somut olayda alacaklının takip talebi ve takip talebine uygun olarak hazırlanan icra emri dayanak ilama uygun olarak hazırlandığından şikayetin reddi gerekmektedir.

İlamların infaz edilecek kısmı, hüküm bölümü olup, hükmün içeriğinin aynen infazı zorunludur. Gerek icra dairesi ve gerekse icra mahkemesi, ilamın infaz edilecek kısmını yorum yolu ile belirleme yetkisine sahip değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.10.1997 gün ve 1997/12-517 E.-1997/776 K.; 22.03.2006 gün ve 2006/12-92 E.-2006/85 K.; 25.06.2008 gün ve 2008/12-451 E.- 2008/453 K. sayılı ilamları).

Şikayete konu takipte de alacak kalemleri dayanak ilamda hükmedildiği şekilde takip konusu yapılmıştır.

Ayrıca bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine ... ve gözetilmesi zorunlu olan hakka, usuli kazanılmış hak denilmektedir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Benzer şekilde, uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilirse, usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (HGK'nın 21.01.2004 gün ve 2004/10-44 E., 19 K.. 03.02.2010 gün ve 2010/4-40 E., 2010/54 K. sayılı kararları).

Bu sayılanların dışında, ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü – C. V, 6, b İstanbul 2001, s. 4738 vd).

Öte yandan, maddi hata (hukuki yanılma), maddi veya hukuki bir olayın olup olmadığında veya koşul veya niteliklerinde yanılmayı ifade eder ( Ejder Yılmaz, Hukuk Sözlüğü, Doruk Yayınları, 1. Baskı, 1976, s. 208).

Burada belirtilen maddi hata kavramından amaç; hukuksal değerlendirme ve denetim dışında, tamamen maddi olgulara yönelik, ilk bakışta hata olduğu açık ve belirgin olup, her nasılsa inceleme sırasında gözden kaçmış ve bu tür bir yanlışlığın sürdürülmesinin kamu düzeni ve vicdanı yönünden savunulmasının mümkün bulunmadığı, yargılamanın sonucunu büyük ölçüde etkileyen ve çoğu kez tersine çeviren ve düzeltilmesinin zorunlu olduğu açık hatalardır.

“Maddi hataya dayanan bozma kararına uyulması da usulü müktesep hak teşkil etmez” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.03.1972 gün ve E:1968/1-277, K:176; 01.03.1995 gün ve E:1995/7-641, K:117; 23.01.2002 gün ve E:2001/1-1010, K:2002/1; 12.07.2006 gün ve E:2006/4-519, K:527; 04.11.2009 gün ve E:2009/13-370, K:2009/480 sayılı kararları, Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, İstanbul 2001, Cilt 5, sayfa 4771 vd.).

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için, bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir (Hukuk Genel Kurulu'nun 24.05.2017 tarih ve 2017/2-1607 Esas, 2017/968 Karar sayılı kararı).

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde. Dairemizin 2022/13513 E. 2023/6411 K. sayılı ilamı "...davalıların bu alacak kalemleri yönünden eşit olarak sorumlu olduklarının kabulü gerekeceğinden...." gerekçesiyle bozma kararı ile yine Dairemizin 24.10.2024 tarih ve 2024/6419 E.- 2024/9096 K. sayılı son bozma ilamında "...Somut olayda dayanak ilam incelendiğinde; davalılar hakkında müşterek ve müteselsil hüküm kurulmadığı,

her bir davalının borçtan eşit oranda sorumlu olduğu ve iki davalı ( ... ve ...) olmakla şikayet eden borçlunun alacak kalemlerinin 1/2’sinden sorumlu olduğu anlaşılmıştır...." şeklindeki değerlendirme ve bu gerekçe ile bozma kararı, dayanak ilam karşısında açık maddi hata nevinden olup, İlk Derece Mahkemesinin bozma kararına uyma kararı sonrası dayanak ilamda 3 davalı olduğunu değerlendirerek belirtilen şekilde karar vermesi bozma lehine olan taraf için usuli kazanılmış hak teşkil etmez.

Tüm bu nedenlerle, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin reddine karar vermek gerekirken belirtilen şekilde karar verilmesi bozmayı gerekmiştir.