Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/4485 K.2025/5716

Yukarıda tarih ve numarası yazılı İlk Derece Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalılardan ... Taahhüt İnşaat Turizm Tic.A.Ş. tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı vekili, icra mahkemesine başvurusunda, takip dışı üçüncü kişi davalı ... Taahhüt İnşaat Turizm Tic.A.Ş.'ne gönderilen haciz ihbarnamesine itiraz edildiğini, haciz ihbarnamesine itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, 89/4. maddesi uyarınca tazminata hükmedilmesini talep ettiği, mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine, davacı tarafın istinaf yoluna başvurduğu, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davalının istinaf başvurusunun miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesi ile İİK’nın 363/1. maddesi gereğince usulden reddine karar verildiği,

Kararın davalı tarafça temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 27.09.2018 tarih, 2018/8683 Esas ve 2018/8762 Karar sayılı bozma ilamı ile "Bölge Adliye Mahkemesince, şikayetçinin istinaf başvurusunun esasının incelenmesi gerektiği" gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği, bozma sonrası Bölge Adliye Mahkemesince eksik harcın ikmali yönünden dosyanın İlk Derece Mahkemesine iadesine karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince süresinde harç tamamlanmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince dosyanın yasa yolu incelemesi için Yargıtay'a gönderilmek üzere mahkemesine geri çevrilmesine karar verildiği görülmektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile hukukumuza giren “istinaf kanun yolu“ düzenlemesi üzerine temyiz incelemesi ve Yargıtay kararı sonrası yapılacak işlemlere ilişkin usulde, “istinaf kanun yolu” denetimine uygun olarak yeniden dizayn edilmiş, özellikle HMK'nın “Bozmaya uyma ve direnme “ başlıklı 373. maddesi yeniden oluşturulmuştur.

Bu madde ile Yargıtay ilgi Dairesinin tamamen veya kısmen bozma kararları üzerine hangi mahkemenin, hangi usulü işlemleri yapacağı hüküm altına alınmıştır.

HMK'nın 373/2. maddesinin 2. fıkrası Bölge Adliye Mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği kararın Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulması halinde dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine veya uygun görülen diğer bir Bölge Adliye Mahkemesine gönderileceği hüküm altına alınmıştır.

HMK'nın 373/2. maddesinin 3. fıkrası Bölge Adliye Mahkemesinin bozma üzerine yapacağı işlemleri düzenlemiştir.

HMK'nın 373. maddesi emredici nitelikte olup, yoruma açık değildir.

Somut uyuşmazlıkta; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 27.11.2017 tarih 2017/1893 Esas ve 2017/1991 Karar nolu kararının, Dairemizin 27.09.2018 tarih, 2018/8683 Esas ve 2018/8762 sayılı ilamı ile bozulmuş ve bozmanın niteliği göz önünde bulundurularak gereği yapılmak üzere, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, bozma sonrası dosyayı yeniden esasa kaydetmiş, İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 25.05.2017 tarih, 2015/694 Esas ve 2017/318 Karar sayılı kararın 2 nolu bendindeki vekalet ücretine yönelik istinaf talebinin kabulü ile hükmün ortadan kaldırılmasına, "tazminat miktarı belirlenip belirlenen miktar üzerinden Harçlar Kanunu 30. ve HMK'nın 120. maddeleri de gözetilerek, eksik harcın ikmali yönünden dosyanın ait olduğu mahkemeye iadesine" karar vererek, dava dosyasını İlk Derece Mahkemesine göndermiştir.

İlk Derece Mahkemesi, dosyayı yeniden esasa kaydederek Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda öncelikle harcın tamamlanması için iki haftalık ve bir aylık kesin süre verilmesine ve neticeten de süresinde harç tamamlanmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği kararın Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulması üzerine dosya kendisine gönderilen Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak iş, HMK'nın 373/3. maddesine göre tarafları duruşmaya davet edip,

a) Bozma kararına uymak, ya da

b) Direnme kararı vermektir.

Bölge Adliye Mahkemesi bu iki karar dışında bir karar veremez.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin Yargıtay’ın bozma kararına uyduktan sonra bozma kararı içeriğine göre işlemleri yaparak bir karar vermesi gerekirken, İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 25.05.2017 tarih, 2015/694 Esas ve 2017/318 Karar sayılı kararın kaldırılmasına karar vermesi, uyulmasına karar verdiği bozma ilamına aykırıdır.

Bölge Adliye Mahkemesinin usul ve yasaya aykırı kararı üzerine dosya gönderilen İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama ve verilen yeni karar yok hükmündedir.

Bunun yanısıra; görevsiz İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesince nispi harcın tamamlatılmasına yönelik yapılan tüm işlemler de usulüne uygun olmayıp, geçersizdir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 89/4 maddesinde; "Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine müddeti içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın 338. maddesinin 1. fıkrası hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir. İcra mahkemesi tazminat hakkındaki davayı genel hükümlere göre halleder." hükmü yer almaktadır. Anılan maddenin açık hükmü gereğince; icra mahkemesince, genel hükümlere göre yargılama yapılarak sonuca gidilmeli ve dava genel hükümlere göre incelenmelidir.

Nitekim, bu tür bir davada, HMK'nın 120. ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 15. ve 16. maddeleri uyarınca belirlenen dava değeri üzerinden Harçlar Kanunu'nun 26, 27, 28, 30 ve 32. maddelerinin öngördüğü şekilde işlemlerin yerine getirileceği ve gerekli olan harcın alınacağı tartışmasızdır. Diğer taraftan, Harçlar Kanunu harç alınmasını veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmamış, değinilen yönün mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.

Noksan harcın tamamlanmasına ilişkin düzenleme de, 492 sayılı Harçlar Kanunun 30. maddesinde yapılmıştır.

492 sayılı Kanunun "Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi" başlıklı 30. maddesi; "Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK md.150) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır." hükmünü içermektedir.

Somut olayda, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi gereğince, ilgilisine harcın tamamlanması hususunda takip eden celseye kadar süre verilmesi gerekirken, mahkemece müteaddit kereler iki haftalık ve bir aylık olmak üzere kesin süreler verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece nispi harcın tamamlanmasına yönelik iki haftalık ve bir aylık olmak üzere 2 kez kesin süre verilmesinin hatalı olduğu anlaşılmış olup, mahkemece, öncelikle davacıya birinci haciz ihbarnamesindeki borç miktarı üzerinden nispi harcı tamamlaması için Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine uygun şekilde kesin süre verilerek, nispi harcın tamamlattırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesinin "davacı vekiline 1 aylık kesin süre verilmesine, tamamlamadığı takdirde, dosyanın harçlar kanunu gereği işlemden kaldırılacağının ihtarına", "2 haftalık kesin süre verilmesine,

kesin süre içerisinde yerine getirmediği takdirde mevcut duruma göre karar verileceğinin ihtarına" şeklindeki ara kararları 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine uygun olmayıp, mahkemece verilen karar isabetsizdir.

Ayrıca; yukarıda da açıklandığı üzere nispi harç, noksan yatırılmış ise Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde belirtilen usul ile tamamlatılır. Harç tamamlanmaz ise yaptırımı da yine aynı maddede düzenlenmiştir.

İcra mahkemesi nispi harcın yatırılması için süre vermesi verilen süre içinde harç tamamlanmaz ise mahkemece 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinin yollaması ile HMK’nın 150. maddesi uyarınca dava dosyasının işlemden kaldırılmasına ve süre içinde harç ikmal edilerek yenileme talep edilmemesi halinde de davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, İlk Derece Mahkemesince 21.12.2023 tarihli son celsede "süresinde harç tamamlanmadığından Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi gereği dosyanın işlemden kaldırılmasına" karar verildiği anlaşılmış olup, HMK'nın 150/1. maddesi uyarınca yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren 3 aylık süre içinde harç ikmal edilerek yenilenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, mahkemece 3 aylık süre beklenmeksizin verilen dava dosyasının işlemden kaldırılmasına ilişkin kararın nihai karar olmadığı görülmekle, karar isabetsizdir.

Bu nedenlerle, İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesinin yok hükmündeki 04.01.2024 tarih ve 2019/89 Esas, 2024/4 Karar sayılı kararının bozulmasına, HMK'nın 373/2. maddesinin 3. fıkrası gereğince, usuli işlemlerin tamamlanması için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.