Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2007/5199 K.2007/11007

Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıya ait işyerinde 1.6.2002 başlangıç tarihli sözleşme ile kiracı olduğunu, ilk dönem aylık kiranın 900.000.000 TL olduğunu ve sözleşmede yıllık %55 artış şartı öngörüldüğünü, kiralama anındaki enflasyon ve dövizdeki artışlar dikkate alındığında artış oranının normal olduğunun düşünüldüğünü, ancak sonradan enflasyonun düşüş eğilimine girdiğini, emsal kiraların taşmazın kirasının 1/3'ü oranında kaldığını, 1.6.2005 tarihinde aylık kiranın net 3.350.000.000 TL olacağını ve bu durumun edimler arasındaki dengeyi bozduğunu ileri sürerek 1.6.2005 tarihinden itibaren aylık kiranın 1.500.000.000 TL olarak uyarlanmasını istemiştir.

Davalı, davacının kira sözleşmesinden sonra düzenlenen 20.10.2003 tarihli protokol ile de %55 artış oranını kabul ettiğini, öngörülmezlik şartı ve işlem temelinin çökmesinin gerçekleşmediğini, uyarlama şartlarının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, alınan bilirkişi raporu benimsenmek suretiyle 1.6.2005 tarihinden itibaren aylık kiranın 1.824.90 YTL olarak uyarlanmasına karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Taraflar arasında düzenlenen 1.6.2002 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli aylık 900.00 YTL bedelli kira sözleşmesinde yıllık artış oranının %55 olarak kararlaştırıldığı, ... bayii olarak mecurda bulunan davacının, davalı tarafından aleyhine açılan tahliye davası sırasında düzenlenen 20.10.2003 tarihli protokolle de yıllık %55 artış oranını kabul ettiği ve bu suretle tahliye davasının davalı tarafça takip edilmeyerek açılmamış sayılmasına karar verildiği taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık olayda uyarlama koşullarının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise aylık kira parasının ne kadar miktarda uyarlanacağı hususundadır. Hemen belirtmek gerekirki davacının kira sözleşmesini serbest iradesi ile imzaladığı sabittir. Öte yandan kiralananda ... bayii olarak faaliyet gösteren davacının tacir olduğuda kuşkusuzdur.

Tacir olması nedeniyle basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünde bulunan davacı kendi serbest iradesi ile sözleşmedeki yıllık %55 artış oranını kabul ettiği gibi 20.10.2003 tarihli protokolde yine %55 artış oranını kabul etmiştir. Aleyhine açılan tahliye davası sonunda taşınmazdan tahliyesine karar verilen davacı, kira parasındaki yıllık %55 artış oranını tekrar kabul ederek taşınmazda kiracı olarak bulunma yönününde tercihte bulunmuştur.

Açıklanan bu hususlar birlikte değerledirildiğinde olayda öngörülmezlik şartı gerçekleşmediği gibi uyarlama koşullarınında oluşmadığının kabulü gerekir. Mahkemece değinilen bu yön gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

2-1.6.2004-31.5.2005 tarihlerini kapsayan kira döneminde davacının 2.162.25 YTL kira bedeli ödediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Mahkemece 1.6.2005 tarihinden itibaren aylık kiranın 1.824.90 YTL olarak uyarlanmasına karar verilmiş olmakla, davacı tarafından bir önceki dönem ödenen kira bedelinden daha düşük bir bedele hükmedilmiştir. Oysaki uyarlama davalarında bir önceki dönem ödenen kira bedelinin altında bir bedelle uyarlamaya karar verilmesi olanaklı değildir. Mahkemece değinilen bu yönde gözardı edelerek yazılı şekilde karar verilmiş olmasıda usul ve yasaya aykırıdır. Bozma nedenidir.