Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2007/8216 K.2008/647

Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı Belediyeye ait Yeraltı Otoparkını ihale sonucu üç yıllığı 280.000.000.000 TL bedel karşılığı 10 yıl süre ile kiralandığını, taraflar arasında 17.4.2003 tarihli 10 yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin yapılmasından sonraki dönemde İl Trafik Komisyonunun aldığı kararla otoparka çıkan yolları tek yönlü araç geçişine izin vererek otoparka olan trafik akışının azalmasına neden olduğunu, davalı idarenin 2006 yılı işletme kira bedeli olarak 113.630.000.000 TL talep ettiğini, sözleşmenin 5.maddesine uygun olarak 2005 yılı kira bedelini 103.300.000.000 TL olarak ödediklerini, idarenin sözleşme hükümlerine aykırı,

taraflar arasındaki edimleri olanaksız kılacak, objektif ölçüleri asan, hak ve nesafet kurallarına aykırı bir şekilde kira talebinde bulunduğunu ileri sürerek, 2006 yılı yıllık kira bedelinin hak ve nesafet kuralları çerşevesinde yeni koşullarına uyarlanarak 50.000.000.000 TL olarak belirlenmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 2006 yılı yıllık kira bedelinin, benimsenen bilikişi raporu doğrultusunda 79.540.000.000 TL olarak belirlenmesine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

Taraflar arasındaki 10 yıl süreli ve 17.4.2003 başlangıç tarihli kira akdinin 5.maddesine göre ilk üç yıl kirası ihale ile belirlenmiş olup, sözleşmenin 27. maddesi ve eki kira ihale şartnamesinin 12.maddesi ile "üç yıllık kira süresinin bitiminden sonra her yılın kira miktarı günün koşulları dikkate alınarak Belediye Encümenince belirleneceği" öngörülmüştür. Sözleşmenin 27.maddesi hükmü ile kira bedelinin ne şekilde belirleneceği, belirtilmiş ise de, hangi kıstasların esas alıncağı kararlaştırılmamıştır. Sözleşmede davalı kiralayana kira bedelini tespit etme yetkisi verilmiş olmakla beraber, kiralayan bu hakkını kullanırken objektif hareket etme durumundadır. Hakkını kötüye kullanarak fahis bir fiat tespit etmesi halinde hakim bu belirlemeye müdahele eder.

Öyle olunca davacıların iddiaları doğrultusunda, davalı tarafından, belirlenen ve 17.4.2006 tarihinde başlayan 4.yıl yıllık kira bedelinin sözleşme hükümlerine ve iyiniyet kurallarına uygun olarak belirlenip belirlenmediği araştırılmadır.

Bu amaçla davacıların Yeraltı Otoparkına ait İşletme defter ve kayıtları üzerinde ve mahallinde inceleme yaptırılarak, İl Trafik komisyonunun 22.6.2004 tarihli kararı ile tek yön uygulamasına geçiş nedeni ile otoparka giriş-çıkışın anılan tarih ve önceki durumunun piyasa koşullarına uygun olup olmadığı, trafik akışının azalmasına etki oranı araçların otoparka giriş-çıkışlarına ait saat, gün, aylık abonman olarak kesilen fişler incelenerek davacıların ödemeleri gereken işletme kira bedeli belirlenmelidir.

Böylece davalının sözleşmeden kaynaklanan yetkisini kullanırken olması gereken özen borcunu yerine getirip getirmediği, davacıların aleyhine kötüye kullanıp kullanmadığı da araştırılmalıdır. Hemen belirtmek gerekir ki uyarlama davalarında bir önceki dönem ödenen kira bedelinin altında bir bedelle uyarlamaya karar verilmeside olanaklı değildir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda bir araştırma ve inceleme yapılmadan eksik inceleme ile soyut bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.