Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2008/17 K.2008/6094

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, SSK'ya bağlı hastanelerin ve kurum dışı ... tesislerinin ihtiyacı iyileştirici nitelikteki bir kısım tıbbi sarf malzemelerinin davalıdan temin edildiğini davalıdan alınan 10.8.1998 tarihli taahhütnamede, kurum ünitelerine fatura edilen malzeme birim fiyatları ile ileride yapılacak protokol fiyatları arasında kurum aleyhine fiyat farkı oluşması durumunda aradaki döviz bazındaki farkın gruplandırma listesine göre, protokol akdedilmemesi durumunda ise,

ünitelere fatura edilen birim fiyatları ile kurumca tespit edilecek rayiç bedel arasında kurum aleyhine fiyat farkı oluşması durumunda aradaki döviz bazındaki farkın tahsilatın yapılacağı günkü kur karşılığı olarak defaten ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiğini, davalıdan alınan malzeme ile ilgili olarak kurum aleyhine 28.1.2005 tarihi itibariyle 47.295.3 USD fiyat farkı tespit edildiğini, ihtara rağmen davalı tarafından ödenmeyen bu bedelin faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Davalı, taraflar arasında düzenlenen 14.12.1998 tarihli taahhütname uyarınca kurumca belirlenecek rayiç bedele itiraz haklarının mevcut olduğunu, kurumun tek taraflı rayiç fiyat belirlemesinin haksız olduğunu, kurumun rayiç bedeli nasıl belirlediğinin, açıklanmadığını bildirip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı ile davalı arasında iyileştirici nitelikte tıbbi malzeme alımı konusunda yapılan protokolün, davacı tarafından tek yanlı olarak fesih edildiği, daha sonra davalının verdiği 14.12.1998 tarihli taahhütname uyarınca malzeme alımına davacının devam ettiği, aralarında yeniden malzeme alım konusunda protokol yapılmadığı hususları taraflar arasında çekişmesizdir. Davacı, protokol uyarınca kendisine tanınan fiyat belirleme hakkına dayanarak yaptığı belirlemelere göre, lehine 47.295.03 dolar fiyat farkından doğan alacağı tahakkuk ettiği iddiası ile bu davayı açmıştır.

Davalı şirket tarafından davacıya verilen 14.12.1998 tarihli taahhütname ile, Kurumu ile protokol akdedilene kadar firmamız yada bayilerimiz tarafından kurum ünitelerimiz fatura edilen malzeme birim fiyatları ile, ileride yapılacak protokol fiyatları arasında kurumunuz aleyhine tarafımıza yapılan ödeme tutarının o günkü döviz değerine göre fiyat oluşması durumunda aradaki döviz bazındaki farkı ödemeyi kabul ve taahhüt ettikleri gibi, protokol akdedilmemesi durumunda ise,

ünitelerimize fatura edilen malzeme birim fiyatları ile kurumumuzca tesbit edilecek rayiç bedel arasında kurumunuz aleyhine tarafımıza yapılan ödeme tutarının o günkü döviz değerine göre fiyat farkı oluşması durumunda aradaki döviz bazındaki farkı da tahsilatın yapılacağı günkü kur karşılığı olarak ödeneceği, yeni protokol yapılana kadar taahhüdün geçerli olacağı, şirketin alıcı tarafından belirlenen rayiç bedele itiraz hakkının bulunduğu taahhütnamenin 30 gün önce noter kanalıyla bildirilerek, fesih edilebileceği, taahhüt edilmiştir.

Yürürlükte bulunan hukuk sistemimizde akit serbestisi prensibi kabul edilmiştir. Taraflar kanuna ahlak ve adaba, kamu intizamına, şahsiyet haklarına aykırı olmamak şartıyla aralarında her konuda serbestçe sözleşme yapabilirler. (B.K.(19-20) Yine sözleşme ile taraflar fiyat belirleme hakkını karşı tarafa yani alıcıya, satıcıya, kiracı ve kiralayana bırakabilirler. Böyle bir kararlaştırma, taahhüt tarafları bağlar.

Somut olayımızda olduğu gibi satıcı davalının, fiyat belirleme hakkını alıcı davacıya bıraktığına, tanıdığına dair verdiği tahhütname geçerli ve davalıyı bağlayıcıdır. Ancak tek taraflı olarak fiyat belirleme hakkı tanınan taraf bu hakkını M.K.'nun 2. maddesine uygun olarak, hak ve nesafet ölçüleri içinde, objektif iyiniyet kurallarına bağlı olarak ve keyfilikten kaçınarak kullanmalıdır.

Gerektiğinde bu hakkını kullanırken aşırılığa ve keyfiliğe kaçıp kaçmadığı hakim tarafından denetlenmelidir.

Davacı, kendisine tanınan fiyat belirleme hakkına istinaden belirlediği fiyatlara göre davalıya fazla ödeme yapıldığını bildirerek 47.000 USD istediğine ve buna davalıda karşı çıktığına göre, davacının ne şekilde fiyat belirlediği ve alacak çıkardığı hususları araştırmalıdır. Bu amaçla öncelikle davacıdan belirlediği fiyatlarla ilgili ödeme belgeleri istenilmeli, faturada belirtilen tarihler itibariyle belirlenen fiyatların uygun olup olmadığı, fiyat belirlerken davacının hak ve nesafet kuralları içinde, keyfilikten uzak objektif iyiniyet kurallarına uygun davranıp davranmadığı, davalıdan ne miktar alacak talebinde bulunabileceği konusunda, uzman bilirkişiler aracılığı ile araştırılarak, taraf, mahkeme, Yargıtay denetimine elverişli, gerekçeli raporla belirlenmesi gerekir.

Mahkemece açıklanan hususlarda gerekli araştırma yapılmadan, yetersiz bilirkişi raporuna dayanarak yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.