Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/13620 K.2010/5762

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın zamanaşımı nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

MUHALEFET ŞERHİ

Davacı avukat olan davalının kendisine vekaleten ... İdare Mahkemesinde Çevre Bakanlığı'na karşı tam yargı davası açtığını, 17.10.2002 tarihinde aleyhe sonuçlanan mahkeme kararını yasal süresini geçirdikten sonra temyiz ettiğini, Danıştay'ca temyiz talebinin süre yönünden reddedildiğini, davalının bu yönü kendisinden sakladığını aynı nitelikteki emsal dosyaların bozulduğunu, 10.7.2008 tarihinde Danıştay Başkanlığı'na başvurması üzerine durumu öğrendiğini, kararın 2009/13620-2010/5762

Süresi içerisinde temyiz edilmesi halinde kendisinin de emsal dosyalarda olduğu gibi tazminata hak kazanacağını ileri sürerek 18.980.00 YTL'nın tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı zamanaşımı süresinin dolduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, zamanaşımı süresinin temyiz dilekçesinin süreden reddedildiği tarih itibariyle (12.3.2003) işlemeye başladığı ve beş yıllık süre geçtikten sonra eldeki davanın açıldığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Yukarı da kısaca özetlendiği gibi dava, vekilin özen görevine ve hesap verme yükümlülüğüne ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, avukat olan davalı vekilin davacıya vekaleten idare mahkemesinde takip ettiği davanın ilgili mahkemece reddedilmesi üzerine, verilen kararın yine davalı vekil tarafından süresi içerisinde temyiz edilmemesi nedeniyle uğranılan zarardan vekilin sorumlu olup olmayacağı ve zamanaşımı süresinin hangi tarihte başlayacağı noktasında toplanmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, sözleşmeden ... alacaklarda zamanaşımının alacağın muaccel olduğu tarihten başlayacağı tartışmasızdır. BK.nun 74.maddesi gereğince, borcun yerine getirilmesi bir süreye bağlanmamışsa, borcun doğumu ile alacak muaccel olur, yine BK.nun 128.maddesi gereğince de zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihte başlar. Ne var ki, vadeye tabi olmayan iade borçlarında (vedia, vekalet gibi) borcun ne zaman doğacağı ihtilaflıdır.

Bu konuda gerek yargı, gerekse doktrinde görüş birliği yoktur. Bir görüşe göre gerek vedia da ve gerekse vekalette zamanaşımı tevdi tarihinden başlar. Bir diğer görüşe göre ise, vekalet ilişkisinin sona erdiği tarihten başlamalıdır. (... Uygur Açıklamalı İçtihatlı Borçlar Kanunu 4.cilt Sh.4157) ...

Uygur sözü edilen eserinde 30.4.1940 gün, 31/47 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına da atıfta bulunarak ikinci görüşü yani zamanaşımının vekalet ilişkisinin sona erdiği tarihten başlaması gerektiğini belirtmiştir. ... tarafından da, zamanaşımı başlangıç tarihinin vekalet sözleşmesinin son bulma tarihin olduğu hususunda baskın görüş bulunduğu kabul edilmiştir. (... Vekalet Sözleşmesi ve Kötüye Kullanılması Sh. 543). Diğer taraftan Prof. Dr. ...

Tandoğan Borçlar Hukuku (Özel Borç İlişkileri) isimli kitabının II. Cildinin 508. Sayfasında İsviçre Fedaral Mahkemesi kararına da atıfta bulunmak suretiyle vekalet sözleşmelerinde taraflar arasında vekalet ilişkisi devam ettiği sürece vekilin kendisine tevdi edilen kıymetleri saklamak ve idare etmek yükümlülüğü bulunduğundan zamanaşımı süresinin işlemesinden söz edilemeyeceğine vurgu yapmıştır.

Yine sayın çoğunluk tarafından, vekilin temsil ettiği paraya tahsil tarihinden itibaren faiz yürütüldüğüne göre, zamanaşımı başlangıcının da işlem tarihi olması gerektiği sonucuna varılmış ise de, vekilin bir yükümlülüğü de derhal hesap verme borcu olup, vekil derhal hesap verme borcu ve sorumluluğu nedeni ile tahsil ettiği tarih itibariyle temerrüt halindedir.

Bu nedenledir ki, vekilin üzerinde kalan parasını müvekkiline faizi ile geri verme borcu, para borçlarına sözleşmesiz faiz yürütülmeyeceği kuralının bir istisnasıdır. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 20.3.1962 tarih ve 1961/7258 E., 2904 K. Sayılı kararı)Taraflar arasındaki ilişkinin vekalet sözleşmesine dayandığı açıktır. Vekalet sözleşmesinin en önemli unsurları arasında; vekilin talimata uygun hareket etme borcu, özen borcu ve hesap verme borcu gelmektedir.

BK.nun 392.maddesi hükmü gereğince, vekil, talep üzerine yaptığı işin hesabını vermeye ve müvekkili nam ve hesabına edindiği herşeyi iade etmeye, iade edinceye kadarda almış olduğu şeyleri saklamaya zorunludur. Bu nedenle de vekilin aldıklarını geri verme borcunda zamanaşımı vekalet sözleşmesi sürdükçe işlemez. Bir başka deyişle iade borcunda muacceliyet vekilin hesap vermesi ile veya sözleşme ilişkisinin bitmesi ile başlar.

Bu ilkeler Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 11.6.2009 tarih ve 2009/7997/10103 sayılı kararında da aynen benimsenmiştir. Yine, Yargıtay 15. Hukuk dairesinin yerleşik içtihatlarında da (15. H.D. 17.3.1976 tarih E.5464 K.1210, 1.12.1977 tarih, E.1984 K.2162) yüklenicinin sorumluluğunda zamanaşımı başlangıcının eserin teslim alma tarihi olduğu benimsenmiştir.

Gerçekten de, vekalet ilişkisi aynı zamanda aşırı güvene dayalı bir sözleşme ilişkisi olup, müvekkil vekiline ... duymak zorundadır. Vekilden ikide bir hesap istenmesi taraflar arasındaki ... ilişkisini zedeler.

Bir davanın takibi konusunda güvene dayalı olarak vekalet ilişkisi kurulduktan sonra müvekkilin yargılama aşamasında yada temyiz inelemesi sırasında dosyasının güncel durumunu sorgulaması vekalet ilişkisinin yukarıda açıklanan niteliği ile bağdaşmayacağı gibi, hayatın olağan akışına da uygun düşmez. Şunu da belirtmek gerekir ki, zamanaşımı borcu söndüren bir savunma değil bir ödemezlik def'idir.

Tereddüt olduğu hallerde zamanaşımı kurallarının daima müvekkil lehine yorumlanması gerekir. Aksi halde somut olayda olduğu gibi takip ettiği dava ve işlerden müvekkilini bilgilendirmeyip, hesap vermekten kaçınan kötü niyetli vekiller ödüllendirilmiş olur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle yerel mahkemece davanın süresinde açıldığı kabul edilerek işin esasına girilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozma nedeni olup, aksi yöndeki sayın çoğunluk kararına katılamıyoruz.