Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/2509 K.2009/8630

Taraflar arasındaki sözleşmenin uyarlanması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, Hazineye ait 4667 parsel sayılı taşınmazda lehlerine 49 yıl süreyle irtifak hakkı tesis edildiğini, üç yıllık dilimin ikinci yılı olan 2000 yılı irtifak hakkı bedelinin davalı idarece fahiş olarak belirlenip 50.000,00-YTL olarak talep edildiğini ileri sürerek, 2000 yılı irtifak hakkı bedelinin rayiç ve emsal değerler ile hak ve nesafet kuralları çerçevesinde uyarlanarak tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, talep edilen bedelin fahiş olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

2000 yılı irtifak hakkı bedelinin 10.000,00-YTL olarak tespitine dair mahkemenin 21.03.2001 tarihli ilk kararı davalının temyizi üzerine dairemizce bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, alınan bilirkişi raporunda belirtilen 16.608,75- YTL'den %10 hakkaniyet indirimi yapılmak suretiyle irtifak hakkı bedelinin 14.948,00-YTL olarak tespitine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Taraflar arasında düzenlenen 01.01.1983 tarihli 49 yıl süreli "Taahhüt Senedinin" 7. maddesinde, 1990

yılından sonraki üç yıllık dilimlerin ilk yıl irtifak hakkı bedellerinin yeniden takdir edileceği, 2. ve 3. yıl kiralarının ise "Devlet İhaleleri Genelgesinde belirtilen artış oranlarının bir önceki yıl irtifak bedeline eklenmesi suretiyle saptanacağı" kararlaştırılmıştır. Bu yazılış şekline göre, üçer yıllık dilim başındaki kira parasının tespiti hakkının davalı idareye verildiğinin kabulü gerekir.

Sözleşmede taraflarca belirlenen bu kararlaştırma akit serbestisi içinde düzenlenmiş olduğu için tarafları bağlar. Eldeki dava, 2000 yılına ilişkin kira bedelinin saptanmasına yönelik olup, söz konusu dönemin üç yıllık dilimin ikinci yılı olduğu tartışmasızdır.

Hükme esas alınan 24.06.2008 tarihli ek bilirkişi kurulu raporunda, 1999 yılı irtifak bedelinin 13.287,00-YTL olarak tespit edildiği ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, Devlet İhaleleri Genelgesindeki artış oranının 1999 yılı bedeline uygulanması halinde 2000 yılı irtifak hakkı bedelinin 16.608,75-YTL olacağı bildirilmiş, mahkemece bilirkişi raporu benimsenmek ve %10 hakkaniyet indirimi yapılmak suretiyle irtifak hakkı bedelinin 14.948,00-YTL olarak tespitine karar verilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, 2000 yılı irtifak hakkı bedeli olarak, 1999 yılı irtifak hakkı bedeline Devlet İhaleleri Genelgesindeki 2000 yılı artış oranının uygulanması suretiyle tespit edilecek bedelden daha düşük bir bedelin tespit edilmesi olanaksızdır. Aksinin kabulü, tarafların iradeleri ile sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil ettiği gibi, Devlet ihaleleri Genelgesindeki artış oranının altında belirlemeye neden olur.

Bu itibarla mahkemece, 2000 yılı irtifak hakkı bedeli olarak tespit edilen 16.608,75-YTL üzerinden hakkaniyet indirimi yapılamayacağı gözetilmek suretiyle, bilirkişi raporunda belirtilen bu miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.